Klikzink
Als u een tekening aanlevert, denken wij mee over de indeling van de banen, en dat kost niets. Maar een tekening bepaalt niet alleen hoe de banen op het dak of de gevel komen te liggen, hij bepaalt ook wat er aan gereedschap op de bouw moet staan. Wie dat vooraf weet, voorkomt dat er halverwege de dag iemand naar de bouwmarkt moet, of erger: dat er met het verkeerde gereedschap aan een plaat wordt begonnen die al op maat gewalst is.
Onze felsbanen komen afgekort op de millimeter vanaf de fabriek, van 450 tot 8000 mm, in een werkende breedte van 475 mm. Dat betekent dat het grove werk al gebeurd is voordat de plaat de bouwplaats bereikt. Wat er op de bouw nog moet gebeuren, is aanpassen: een baan iets korter maken omdat een dakrand net anders ligt dan getekend, een uitsparing maken rond een doorvoer, of de fels dichtklemmen na het leggen. Daar hoort ander gereedschap bij dan bij het knippen van een baan op maat vanaf een rol.
Voor het bijwerken van een felsplaat op de bouw kiest u een nibbelaar of een handschaar, geen doorslijper. Een doorslijper werkt met een draaiende schijf die de plaat sterk verhit op de plek waar hij snijdt. Bij verzinkt staal betekent dat: de zinklaag smelt weg langs de hele snijrand, en precies daar, waar het materiaal al open ligt, kan het beginnen te roesten. Dat zie je vaak pas na een paar maanden, als er langs elke snijkant een bruine rand ontstaat op een verder onbeschadigde plaat. Tegen die tijd is de aannemer al lang weg en moet de eigenaar van het dak bellen met een klacht die niet meer te herstellen is zonder de plaat te vervangen.
Een nibbelaar knipt in kleine hapjes en een schaar knipt in één beweging, maar beide werken koud: er komt geen hitte bij vrij die de coating of de zinklaag aantast. Dat is precies waarom wij ze aanraden voor het werk op de bouw, terwijl afkorten op maat het beste al bij ons op de wals gebeurt. Hoe die twee zich tot elkaar verhouden, en waar de grens ligt tussen wat wij afkorten en wat u zelf op de bouw bijwerkt, leest u bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/tekening-aanleveren/afkorten-op-de-bouw). Voor het knip- en zaagwerk zelf, met de juiste bladtypes en de volgorde van werken, verwijzen wij naar [zagen en knippen](/felsplaat/tekening-aanleveren/zagen-en-knippen).
Naast een nibbelaar of schaar hoort er een felstang op de bouw. Onze banen hebben een haaks opstaande fels van 35 mm, en die fels wordt na het leggen dichtgeklemd met een felstang, met de hand of elektrisch. Dat is een ander gereedschap dan het knipwerk: de felstang vervormt de rand van de plaat niet door te snijden, maar door hem koud te buigen tot de twee opstaande randen van naast elkaar liggende banen in elkaar grijpen. Bij onze plaat kan dat tot -15 graden zonder dat het materiaal scheurt of breekt, wat in de praktijk betekent dat een felstang het hele jaar door op de bouw kan blijven liggen, ook bij een winterklus.
De felstang zelf, en vooral hoe hij samenwerkt met de klem onder de fels en de ondergrond waarop de banen liggen, is iets waarover u meer leest op klikzink.com. Daar gaat het over de bevestiging als geheel; hier gaat het er vooral om dat u hem meeneemt naar de bouw als u met deze platen gaat werken, want zonder felstang krijgt u de banen niet waterdicht tegen elkaar.
Meedenken op tekening kost niets, en dat geldt niet alleen voor de indeling van de banen maar ook voor het gereedschap dat op de bouw nodig is. Een tekening die goed is opgebouwd, bevat drie dingen die daarvoor onmisbaar zijn: de maten van het vlak, de richting waarin het water afloopt, en de plek van de aansluitingen. Met die drie gegevens kunnen wij zien of een klus vooral met een schaar te doen is, of dat er veel bijgewerkt moet worden met een nibbelaar rond doorvoeren en hoeken.
Een voorbeeld uit de praktijk: een dakvlak van 9 bij 4 meter met twee dakramen erin gepland, ligt er heel anders bij dan een gevel van dezelfde afmeting zonder enige onderbreking. Bij het dakvlak met de dakramen moet er rond elke doorvoer een stuk plaat worden aangepast, en dat werk gaat sneller en netter met een nibbelaar dan met een schaar, omdat een nibbelaar makkelijker in een kleine bocht meebeweegt. Bij de gladde gevel is bijna al het knipwerk recht, en daar volstaat een schaar meestal prima. Zonder tekening met die aansluitingen erop, weet niemand vooraf welk gereedschap er die dag echt nodig is, en dat kost tijd op de bouw die niet nodig was geweest.
Ook de richting van het water is voor de banenindeling van belang, en daarmee voor het gereedschap. Als het water van links naar rechts over het vlak afloopt in plaats van van boven naar beneden, verandert dat de oriëntatie van de banen en dus de plek waar overlappingen en aansluitingen vallen. Dat heeft weer gevolgen voor waar precies wordt bijgewerkt en waar de felstang het meeste werk te doen krijgt. Hoe een tekening er precies uit moet zien om die indeling goed te kunnen maken, staat uitgebreid beschreven op de pagina over een tekening aanleveren; hier gaat het erom dat diezelfde tekening ook vertelt wat er aan gereedschap op de bouw klaar moet liggen.
Naast de doorslijper zijn er nog een paar dingen die wij afraden zodra er met onze felsbanen gewerkt wordt. Een haakse slijper met een afbraamschijf hoort er niet bij, om dezelfde reden als de doorslijper: hitte en een beschadigde zinklaag gaan niet samen met een lange levensduur. Ook gereedschap met scherpe, onbeschermde randen dat over de plaat kan schuiven, zoals een ladder zonder rubberen voetjes of een kruiwagen die over het vlak gereden wordt, hoort niet op een gelegd felsdak. Dat raakt aan een ander onderwerp, namelijk hoe krassen en beschadigingen ontstaan en hoe u ze voorkomt; daarover leest u meer op de pagina die daarover gaat.
Wat betreft de plaat zelf: hij weegt ongeveer 5 kg per vierkante meter, en dat is licht genoeg om met twee man te tillen en te leggen zonder hijsmateriaal, maar zwaar genoeg om bij verkeerd tillen te knikken of te vervormen. Het juiste gereedschap voor het leggen zelf, in de zin van tilhulpen en de manier van dragen, komt aan bod op de pagina over de plaat tillen en dragen; daar gaat het niet over snijden of felsen maar over het voorkomen van een gebogen plaat nog voordat hij gelegd is.
Als u een klus voorbereidt waarbij wij op tekening leveren, is de kortste weg naar het juiste gereedschap op de bouw: zorg dat de tekening de maten van het vlak, de looprichting van het water en alle aansluitingen bevat. Stuur die tekening naar ons op, wij denken er kosteloos over mee en geven aan waar u vermoedelijk vooral met een schaar toekomt en waar een nibbelaar nodig zal zijn. Neem in elk geval een felstang mee, ongeacht de indeling, want zonder felstang krijgt geen enkele baan zijn afdichting. En laat de doorslijper en de haakse slijper in de auto liggen; die horen niet bij een plaat die zijn zinklaag en coating intact moet houden.