Klikzink
Onze felsplaten zijn koud vouwbaar tot -15 graden. Dat getal staat vast, maar het is een grens en geen advies. Bij -15 graden kan het materiaal nog gezet worden zonder te scheuren of te breken, maar dat wil niet zeggen dat u er op die temperatuur prettig mee werkt. Tussen "het kan" en "het gaat makkelijk" ligt bij staal en bij vorst een flink verschil, en dat verschil merkt u vooral op de bouwplaats, niet op onze walsmachines.
Staal wordt bij lagere temperaturen stugger. Een vouw die bij tien graden soepel in de kantbank komt, vraagt bij min tien graden meer kracht en meer aandacht. De 0,55 mm dikke plaat blijft binnen zijn marges, maar de marge voor fouten wordt kleiner: een te scherpe hoek of een tweede zet op dezelfde lijn geeft bij vorst eerder een haarscheurtje dan bij een zachtere dag. Wie op tekening al precies weet waar de vouwen komen, kan op de bouw met minder passen en meer zetten toe, en dat scheelt bij vorst juist het meest.
Ook de beschermfolie gedraagt zich anders in de kou. Bij vorst wordt de lijmlaag stijver en trekt de folie minder makkelijk los; hij kan bij het verwijderen eerder scheuren of resten achterlaten dan bij een normale dag. Andersom geldt: laat u de platen een tijd in de zon liggen voordat u ze bewerkt, dan warmt het materiaal juist te veel op en verandert het gedrag weer de andere kant op, zoals wij beschrijven bij [werken in de volle zon](/felsplaat/tekening-aanleveren/in-de-zon). Vorst en volle zon zijn dus geen twee losse aandachtspunten maar de twee uitersten van hetzelfde verhaal: het materiaal reageert op temperatuur, en u plant daar met beide grenzen op tekening al rekening mee.
Daar komt de tekening in beeld. Wij denken kosteloos mee op tekening, en juist bij een winterklus is dat het overwegen waard voordat u de bestelling rond maakt. Een aannemer die in januari een bedrijfshal moet felsen, doet er goed aan de banenindeling niet pas op de steiger te bepalen maar vooraf met ons door te nemen: welke baan als eerste ligt, waar de kopse aansluitingen komen en of er onderweg een vouw nodig is die bij vorst extra aandacht vraagt.
Wat wij nodig hebben om er een goede banenindeling van te maken, is in de kern eenvoudig. Geef de maten van het vlak: lengte, breedte en eventuele sprongen of hoeken in het dakvlak of de gevel. Geef aan waar het water heen loopt, want de richting van de banen volgt de afwatering en niet omgekeerd. En geef de plaats van de aansluitingen: waar de plaat tegen een opstand komt, waar een doorvoer zit, waar de nok of de goot begint. Met die drie gegevens kunnen wij de platen zo indelen dat er op de bouw zo weinig mogelijk gezet en gepast hoeft te worden, en dat is precies waar u bij vorst het meest bij wint.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een loods met een flauw hellend dak en een paar dakdoorvoeren dicht bij de nok, loont het om de platen zo te laten snijden dat de vouw voor de aansluiting al in de fabriek gezet wordt en niet op de steiger bij min acht graden. Wij korten de banen op de millimeter af, van 450 tot 8000 mm, en zetten waar mogelijk ook de vouw voor u klaar. Wat er dan nog op de bouw moet gebeuren, is aansluiten en vastklikken, niet meer koud buigen dan nodig. Hoe u de plaat vervolgens zelf nog kunt kanten als dat toch nodig is, leggen wij uit bij [koud vouwen en kanten](/felsplaat/tekening-aanleveren/koud-vouwen).
Het is verstandig om bij vorst ook naar de opslag en het transport te kijken, al blijft dat een kwestie van gewoon werken en niet van een aparte truc. De platen wegen ongeveer 5 kg per m2 en zijn met twee man goed te tillen, maar bevroren handschoenen en een gladde ondergrond maken elke handeling trager en riskanter. Plan daarom liever een paar platen tegelijk aan te voeren dan de hele lading in de vorst te laten staan wachten tot hij verwerkt wordt.
De coating van de plaat, GreenCoat Pural BT, is bestand tegen weer en wind en verandert niet van eigenschap door een paar graden vorst. Het is het staal onder de coating dat stugger wordt, niet de laag zelf. Dat betekent dat u zich bij het zetten vooral op het metaal moet richten: rustiger opbouwen, kleinere stappen in de kantbank, en liever een keer extra checken dan in één beweging de hele vouw willen zetten. Ook het uitzetten door temperatuurwisselingen is bij deze plaat beperkt; hij zet ongeveer half zoveel uit als zink, wat betekent dat een dagwisseling van vorst naar dooi minder speling geeft dan bij andere metalen, maar nooit nul.
Wij leveren in drie uitvoeringen van het vlak: vlak, met verstijvingsril of met micro-lines. Bij winterwerk maakt die keuze op zichzelf weinig verschil voor de vorstbestendigheid, maar wel voor de zichtbaarheid van kleine onvolkomenheden die bij het kouder zetten sneller ontstaan. Een vlakke plaat toont een lichte deuk eerder dan een plaat met micro-lines. Wie dat wil meenemen in de keuze, bespreekt dat het beste vooraf met ons, samen met de rest van de tekening.
Samengevat: -15 graden is de grens waarbinnen de plaat koud vouwbaar blijft, niet het moment waarop werken vanzelf soepel gaat. Hoe kouder het is, hoe meer waarde een goed voorbereide tekening heeft, omdat elke vouw die al vooraf vastligt een vouw is die niet met stijve handen en stug staal op de steiger gezet moet worden. Lever ons de maten van het vlak, de looprichting van het water en de plaats van de aansluitingen aan, en wij denken zonder kosten mee over de banenindeling die daar het beste bij past.
Wilt u nu verder met uw eigen situatie? Stuur ons de maten van het dakvlak of de gevel, de richting van de afwatering en de plek van de aansluitingen, en wij stellen een banenindeling voor die rekening houdt met het seizoen waarin u gaat werken.