Klikzink
De fels is de haaks opstaande rand aan weerszijden van een felsbaan, 35 mm hoog, waarmee twee banen aan elkaar worden gezet. Die 35 mm bepaalt hoe hoog het water moet staan voordat het over de rand loopt, en dat is precies waarom de vorm van de fels ertoe doet. Een haakse fels staat recht overeind, met een scherpe hoek van negentig graden ten opzichte van het vlak. Dat is iets anders dan een ronde fels, die het water meer geleidelijk opvangt maar minder hoog kan tegenhouden bij dezelfde opstaande hoogte. Bij een haakse fels van 35 mm zit de kerende hoogte er voller in: er is minder vervorming in de bocht en de rand blijft over de hele lengte gelijkmatig staan. Voor u als aannemer of dakdekker betekent dit dat de banenindeling op de tekening nauwkeurig moet aansluiten op waar het water werkelijk heen loopt, want de fels is de plek waar dat water tegengehouden wordt, niet een decoratieve rand.
Omdat de fels functioneel is en geen esthetisch detail, telt hij mee in de berekening van de plaatbreedte. De werkende breedte van onze felsbanen is 475 mm; dat is de breedte die na het felsen zichtbaar blijft op het dak of de gevel. De fels zelf komt daar dus bovenop, aan beide zijden van de baan. Als u het aantal banen berekent voor een dakvlak, moet u met die werkende breedte rekenen en niet met de totale plaatbreedte vóór het felsen. Een tekening waarop alleen de totale plaatbreedte staat, zonder aan te geven welk deel werkend is en welk deel in de fels verdwijnt, leidt tot een verkeerde banenindeling. Dat merkt u pas op de bouw, als de laatste baan net niet past of als er een baan te veel is besteld.
Omdat de fels de plek is waar het water wordt gekeerd, is de richting van de banen op een dakvlak of gevel geen vrije keuze maar een gevolg van de afwatering. Een tekening die alleen de buitenmaten van het vlak geeft, vertelt ons niets over de looprichting van het water en dus niets over hoe de banen het beste liggen. Daarom kijken wij op tekening altijd mee naar waar het hoogste en het laagste punt van het vlak liggen, en waar de aansluitingen zitten: een kilgoot, een dakrand, een aansluiting op een gevelopening of een doorvoer. Dat meedenken kost u niets, en het voorkomt dat er op de bouw een baan verkeerd om ligt of dat een fels uitkomt op een plek waar hij niet aansluit op de volgende bouwdeel.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een zadeldak met een nok in het midden lopen de banen meestal van de nok naar de goot, zodat het water via het vlak van de baan naar beneden loopt en de fels als zijdelingse kering dient. Staat de tekening zo aangeleverd dat de banen evenwijdig aan de nok zouden lopen, dan komt de fels dwars op de waterloop te staan en werkt hij niet meer als kering maar als opstakel. Dat soort fouten zien wij liever vooraf op tekening dan achteraf op het dak. Voor de aansluiting op de nok zelf, en hoe de banen daar het beste op uitkomen, verwijzen wij naar wat wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/felsplaat/tekening-aanleveren), waar de indeling van het vlak verder aan bod komt.
Om van een dakvlak of gevelvlak een werkbare banenindeling te maken, hebben wij een paar gegevens nodig die niet altijd vanzelfsprekend op een bouwtekening staan. Ten eerste de exacte maten van het vlak: lengte, breedte, en eventuele verspringingen of hoeken. Wij korten de platen af op de millimeter, van 450 tot 8000 mm, dus een tekening met afgeronde maten levert een indeling op die net niet klopt. Ten tweede de richting waarin het water afloopt: dit bepaalt of de banen in de lengte of in de breedte van het vlak liggen, en aan welke kant de fels de kerende functie moet vervullen. Ten derde de plek van alle aansluitingen: waar het vlak grenst aan een ander dakvlak, aan een gevel, aan een doorvoer voor een schoorsteen of ventilatiekanaal, of aan de rand waar een dakgoot zit. Elke aansluiting kan vragen om een kortere of langere baan, of om een baan die net niet tot de volle 475 mm werkende breedte loopt.
Stelt u zich een plat gevelvlak voor met twee raamopeningen op verschillende hoogtes. Zonder die opening op tekening staat, delen wij het vlak in alsof het een gesloten rechthoek is, en dat klopt niet met de werkelijkheid. Met de opening erop ingetekend, kunnen wij de banen zo indelen dat de fels niet precies op de rand van de opening uitkomt, wat anders een extra kwetsbare naad zou opleveren. Dat is meedenken op tekening in de praktijk: niet alleen de plaat leveren die besteld is, maar meekijken of de indeling logisch is voor het vlak zoals het werkelijk gebouwd wordt.
De hoogte en vorm van de fels liggen vast; die verandert niet per bestelling. Wat wel per bestelling verschilt, is hoe de banen op maat worden afgekort en hoe de fels aan de kopse kanten wordt afgewerkt, bijvoorbeeld bij een aansluiting op een dakrand of een hoek. Onze eigen walsmachines maken het mogelijk om iedere baan op de millimeter af te korten volgens de tekening die u aanlevert, zodat de fels overal even hoog blijft en er geen naden ontstaan die extra afgekit of afgewerkt moeten worden. Hoe wij dat afkorten precies doen, en wat daarbij komt kijken op de bouw zelf, leest u bij [het afkorten op de bouw](/felsplaat/tekening-aanleveren/afkorten-op-de-bouw).
Houdt u er bij het aanleveren van de tekening rekening mee dat de fels aan beide zijden van elke baan zit; een baan van 475 mm werkende breedte heeft dus aan weerszijden nog de opstaande rand nodig om aan te sluiten op de volgende baan. Bij een vlak met een lastige maatvoering, bijvoorbeeld een breedte die niet deelbaar is door 475 mm, moet er een keuze gemaakt worden: een smallere baan aan de rand, of een andere verdeling over het vlak. Die keuze maken wij het liefst samen met u, voordat de platen gewalst worden, want achteraf aanpassen is bij stalen felsbanen niet meer mogelijk.
Een tekening waarop het vlak, de waterloop en de aansluitingen duidelijk staan, is voor ons voldoende om een banenindeling te maken en een prijsopgave te doen. Geef de maten in millimeters, teken de richting van de afwatering met een pijl, en markeer waar doorvoeren, hoeken of aansluitingen op andere bouwdelen zitten. Heeft u geen technische tekening maar wel een schets of een foto met maten erbij, dan kijken wij ook daarnaar mee: liever een duidelijke schets dan een tekening die de werkelijke situatie niet weergeeft.
Stuur uw tekening naar ons op, en wij denken kosteloos mee over de banenindeling, de plaats van de fels ten opzichte van de waterloop, en de aansluitingen op de rest van het vlak. Heeft u vragen over de technische randvoorwaarden zoals de minimale dakhelling, dan vindt u die op klikfels.com; over het uiterlijk en de kleurkeuze leest u meer op zinklook.com.