Klikzink
Een felsdak of -gevel wordt zelden als eerste geplaatst. Er wordt na de plaat nog gemetseld, gevoegd, geboord en gezaagd, en dat betekent dat er cementwater over de coating loopt, boorstof op het vlak blijft liggen en soms een emmer specie tegen de plint spat. Dat is op zichzelf geen reden tot paniek, maar het is wel een reden om snel te reageren. Cementsluier is namelijk niet zomaar vuil dat blijft liggen tot de bouw klaar is. Het is een chemische reactie die met de tijd steeds moeilijker ongedaan te maken is.
Cement is alkalisch, en zolang het nat is, kunt u het gewoon wegspoelen met water. Zodra het opdroogt en uithardt, verandert dat. De kalkfilm die achterblijft, hecht zich aan het oppervlak en wordt met elke dag die verstrijkt hardnekkiger. Op onze coating, GreenCoat Pural BT, is dat niet anders dan op glas of natuursteen: hoe langer het blijft zitten, hoe agressiever het middel moet zijn om het weg te krijgen, en agressieve middelen zijn precies wat u op deze laag niet wilt gebruiken. Onze aanbeveling is dus simpel: spoel cementspetters af met schoon, lauw water op de dag dat ze ontstaan, met een zachte spons of borstel, zonder schuurmiddel. Bij een dunne sluier is dat vaak al genoeg. Is de sluier al uitgehard, gebruik dan een pH-neutrale reiniger die specifiek voor gecoat staal of aluminium bedoeld is, nooit een zuur schoonmaakmiddel zoals sommige cementsluierverwijderaars voor tegels of beton. Die zijn te scherp voor een organische coating van 50 micrometer en kunnen de glans en de kleur aantasten, ook al is dat met het blote oog niet meteen te zien.
Boorstof en slijpresten vormen een ander probleem, met een andere urgentie. Metaalstof van het boren in een felsplaat is doorgaans onschadelijk zolang het droog blijft liggen, maar zodra het vochtig wordt, kan het gaan roesten en een bruin vlekje achterlaten dat lastiger te verwijderen is dan het stof zelf. Veeg boorstof daarom aan het einde van de dag weg met een droge doek of borstel, in plaats van het te laten liggen tot de volgende regenbui. Dat is vijf minuten werk en het voorkomt een vlek die er anders jarenlang in blijft zitten. Hetzelfde geldt voor slijpvonken van naburig werk: die zijn heet genoeg om zich in de coating te branden en moeten het liefst helemaal voorkomen worden door de plaat af te dekken voordat er in de buurt geslepen wordt.
Omdat wij de banen op maat leveren, van 450 tot 8000 millimeter en op de millimeter afgekort, is het snijverlies op een gemiddeld rechttoe rechtaan dakvlak klein. Dat is precies het verschil met plaatmateriaal dat van de rol komt en op de bouw op lengte gezaagd moet worden: daar ontstaat per definitie meer restmateriaal, terwijl bij een baan die al de juiste lengte heeft, er simpelweg minder af te snijden is. Wij leggen dat verder uit op de pagina over [restmateriaal en snijverlies](/felsplaat/snijverlies), en hoe u het afkorten op de bouw zelf aanpakt, leest u bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/snijverlies/afkorten-op-de-bouw).
Maar rechte vlakken zijn niet de plekken waar het verlies echt zit. Op een doorsnee zadeldak met nokken en goten die haaks op elkaar staan, is de lengte van elke baan met een tekening precies te bepalen, en blijft er weinig over. Bij een schuin vlak, zoals een wolfseind of een dak dat niet haaks op de gevel staat, moet elke baan individueel op maat gezaagd worden omdat de hoek van rij tot rij net iets verschilt. Bij een dakkapel is het nog grilliger: daar komen korte stroken, driehoekige stukken bij de zijkanten en vaak een enkele plaat die drie kanten op moet passen. En bij aansluitingen op een schoorsteen, een lichtkoepel of een gevelopening ontstaan bijna altijd kleine reststukken die nergens anders meer voor te gebruiken zijn. Dat is dus waar de aannemer op moet rekenen bij het bestellen: niet op het hoofdvlak, maar op de bijzondere vlakken en de aansluitingen. Wie dat vooraf met ons op tekening doorspreekt, krijgt daar een realistischer beeld van dan wie alleen de oppervlakte van het dak optelt.
Het is bij die restjes ook dat vuil het snelst een blijvend probleem wordt. Een klein driehoekig stukje bij een dakkapel ligt vaak dagen op de steiger te wachten tot het aan de beurt is, en juist dat soort stukken raakt makkelijk onder het cementstof van het voegwerk verderop. Behandel resthoeken dus niet als afval dat er nog wel bij kan liggen: leg ze net als de rest van de banen beschermd weg, bij voorkeur nog met de folie erop, zoals wij bespreken bij [de beschermfolie](/felsplaat/snijverlies/beschermfolie). Dat scheelt u achteraf schoonmaken op een stuk plaat dat toch al lastig bij te werken is omdat het zo klein is.
De meest praktische volgorde op de bouw is dus: eerst voorkomen, dan pas schoonmaken. Werk waar mogelijk van boven naar onder, zodat cementwater van het voegwerk niet over een reeds gelegde plaat naar beneden loopt. Dek platen die al liggen af tijdens metsel- of voegwerk in de directe omgeving, zeker bij regen, omdat vocht de reactie van cement juist versnelt. En spreek binnen de ploeg af wie aan het einde van de dag verantwoordelijk is voor het even nalopen van het gelegde vlak. Dat is geen extra klus, het is vijf minuten die voorkomen dat er over twee weken een matige vlek zichtbaar is die niet meer weggaat zonder de coating zelf aan te tasten.
Mocht er toch een vlek blijven zitten na reinigen met water en een neutraal middel, dan is dat een teken dat de sluier al te lang heeft ingewerkt of dat er een verkeerd middel is gebruikt. Ga in dat geval niet verder schuren of met een sterker middel proberen: dat maakt het meestal zichtbaarder in plaats van minder. Neem in zo'n geval contact met ons op; wij kunnen aan de hand van foto's meedenken over wat er nog aan te doen is, en dat kost u niets.
Spreek binnen de ploeg af dat cementspetters dezelfde dag nog met water worden afgespoeld en dat boorstof aan het einde van de werkdag wordt weggeveegd, vooral op de kleinere reststukken bij dakkapellen en schuine vlakken waar toch al meer handwerk in zit. Neemt u een baan op maat af, bepaal dan samen met ons aan de hand van de tekening waar de werkelijke restpercentages zitten, zodat u niet voor verrassingen komt te staan bij de aansluitingen. En wilt u weten hoe u een snijkant na het zagen verder afwerkt, kijk dan bij [de snijkant afwerken](/felsplaat/snijverlies/snijkant-afwerken). Heeft u twijfels over een concreet vlek of een lastig hoekje op uw project, stuur ons gerust een foto en een maatvoering: wij kijken vrijblijvend met u mee.