Klikzink
Op een bouwplaats waar gemetseld wordt, ligt de felsplaat er vaak al voordat het steenwerk klaar is. Spatten cementwater, boorstof van het doorvoeren van leidingen, kalkresten van een aangrenzende gevel: het komt allemaal op de plaat terecht, en niet altijd op een moment dat er iemand bij staat om het meteen af te nemen. Deze pagina zet uiteen waar u mee te maken heeft als dat gebeurt, en hoe u de coating schoon krijgt zonder hem te beschadigen. Wat het herstel kost, wat er misgaat als u te lang wacht, en wie het werk op de bouw normaal gesproken doet, staat op de andere pagina's van dit hoofdstuk; hier gaat het om de plaat zelf en om wat u er in de praktijk mee kunt.
Onze felsbanen zijn Sendzimir verzinkt staal met een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die laag is gemaakt om jarenlang weer en zon te doorstaan, maar hij is niet onaantastbaar voor alles wat er tijdens de bouw op terechtkomt. Cementwater is daarbij de grootste boosdoener, want het is sterk alkalisch. Zolang het nat is en er verder niets gebeurt, is er weinig aan de hand. Het probleem ontstaat als het indroogt: dan vormt zich een sluier die zich in de coating vastzet en met de tijd steeds moeilijker te verwijderen is.
Er is geen chemisch middel dat een verharde cementsluier feilloos van de plaat haalt zonder de coating aan te tasten. Dat is de reden dat wij, en met ons iedere verwerker die weet waar hij mee werkt, altijd op hetzelfde punt terugkomen: spoel het weg terwijl het nog nat is. Een spat cementwater die dezelfde dag met een tuinslang en een zachte borstel wordt behandeld, is met gewoon water al weg. Diezelfde spat die een weekend heeft kunnen intrekken en drogen in de zon, kost achteraf een specifiek reinigingsmiddel, meerdere behandelingen en in het slechtste geval een blijvende waas op de plek waar de coating is aangetast.
Dat is meteen ook waarom deze pagina geen tijdstabel geeft met "binnen twee uur" of "binnen een dag". Hoe snel cementwater indroogt, hangt af van de temperatuur, de wind, de hoeveelheid water in het mengsel en of de plaat in de zon of in de schaduw ligt. Op een hete dag met droge wind kan een spat binnen een uur onomkeerbaar zijn ingetrokken; op een bewolkte, vochtige dag duurt dat veel langer. De vuistregel is niet een aantal uren, maar simpelweg: zodra u het ziet, spoelt u het af, en u wacht niet tot het einde van de werkdag.
Voor verse vervuiling is schoon water met een zachte borstel of spons voldoende. Gebruik geen staalborstel, geen schuurspons en geen middelen met schuurkorrel: die maken krassen in de coating die je er nooit meer uit krijgt, ook niet als het vuil zelf verdwijnt. Hogedrukreinigers zijn eveneens iets om terughoudend mee te zijn, zeker van dichtbij: de waterdruk kan de coating rond de felsnaad of rond een klem beschadigen, en juist daar zit de bevestiging die op klikzink.com wordt behandeld.
Voor cementsluier die al enige tijd op de plaat heeft gezeten, bestaan reinigingsmiddelen die specifiek voor gecoat staal zijn ontwikkeld en die de cementhuid oplossen zonder de coating zelf aan te vallen. Wij raden af om hiervoor te grijpen naar bouwplaatsmiddelen die voor beton, natuursteen of tegels zijn bedoeld: die zijn vaak te agressief of juist te zuur voor een gecoate plaat en kunnen de glans en de kleur blijvend veranderen, wat weer een zaak wordt voor zinklook.com. Test een onbekend middel altijd eerst op een stukje plaat dat niet in het zicht ligt, bijvoorbeeld een reststrook, voordat u het over het hele vlak gebruikt.
Een aparte categorie is boorstof en slijpstof. Dat is geen cement, maar het is vaak metaalhoudend of scherp van korrel, en het blijft makkelijk plakken in een vochtige plek of onder een regenbui die het juist laat uitharden op de plaat. Ook hier geldt: afvegen of afspoelen zodra het werk gedaan is, en niet wachten tot het einde van de bouwfase waarin er toch nog meer stof bij zal komen.
De felsbaan is ontworpen om op de bouw enige robuustheid te hebben: de plaatdikte van 0,55 mm en de verzinklaag van 275 g/m2 aan beide zijden zorgen voor een basis die tegen normale bouwvocht, regen en incidenteel contact kan. Dat is niet hetzelfde als bestand zijn tegen aanhoudend contact met alkalisch cementwater. Een spat is geen probleem als hij snel weg is; een plas die dagenlang op het vlak blijft staan, is dat wel, ongeacht hoe goed de coating verder is.
Dat geldt ook voor plekken waar de plaat na montage al met een verstijvingsril of met micro-lines is uitgevoerd: die profileringen veranderen niets aan hoe de coating met cement omgaat, maar ze zorgen wel voor kleine hoeken en groeven waar vuil makkelijker blijft liggen dan op een volledig vlakke baan. Op zo'n profiel loont het dubbel om er niet te lang mee te wachten, want het schoonspoelen van een ril kost meer aandacht dan van een vlak oppervlak.
De meeste cementschade op een felsdak of -gevel is te voorkomen met simpele planning op de bouw, zoals ook wordt toegelicht bij [wat je vooraf moet weten](/felsplaat/vuil-en-cement/vooraf-weten). Denk aan de volgorde van werkzaamheden: als het kan, wordt het metselwerk boven of naast een al gemonteerde felsplaat pas uitgevoerd nadat er een tijdelijke afdekking over de plaat ligt. Wij leveren de platen desgewenst met een beschermfolie die tijdens transport en montage kan blijven zitten en die pas verwijderd wordt zodra het overige bouwwerk rond die zone is afgerond. Dat is geen garantie tegen alle vervuiling, maar het verkleint het risico aanzienlijk, vooral op plekken waar boven het dak nog wordt gemetseld of gevoegd.
Bij hoeken en aansluitingen, bijvoorbeeld zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok, is het risico op vallend cementwater vaak het grootst, simpelweg omdat daar het meeste bouwverkeer samenkomt. Overweeg op die plekken extra afdekking, ook als de rest van het dak al vrij ligt.
Als er op dit moment cementwater of boorstof op uw felsplaat ligt, is de eerste stap altijd: water en een zachte borstel, zo snel mogelijk. Is de sluier al ingedroogd, kijk dan bij [wat er misgaat](/felsplaat/vuil-en-cement/wat-gaat-er-mis) voor de gevolgen op langere termijn, en overleg met uw leverancier van reinigingsmiddelen welk product voor gecoat staal geschikt is voordat u iets aanbrengt. Heeft u vragen over de plaat zelf, de maatvoering of de levering, dan denken wij daarin kosteloos mee; neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en vraag desgewenst monsters van onze drie kleuren aan om vooraf te zien hoe de coating precies aanvoelt en oogt.