Klikzink
Metselspecie, cementwater of boorstof op de felsplaat is niet iets om aan het einde van de bouw nog eens rustig aan te pakken. Hoe langer het op de coating staat, hoe meer moeite het kost om het weg te krijgen zonder de laag te beschadigen. Wij zetten hier op een rij wat u nodig heeft om dat direct te doen, in plaats van het te laten liggen tot de oplevering.
Voor gewoon vuil, stof en spatten cementwater is niet meer nodig dan een zachte borstel, een spons en veel schoon water. Geen staalborstel, geen schuurpad en geen hogedrukreiniger met een smalle straal van dichtbij: die tasten de coating van 50 micrometer aan of maken krassen die je er niet meer uit krijgt. Een gieter of een tuinslang met een zachte straal is voor het grootste deel van het werk voldoende.
Voor cementsluier die al is uitgehard, is dat vaak niet genoeg. Dan heeft u een zwak zuur nodig, bijvoorbeeld een verdunde oplossing die specifiek bedoeld is voor cementresten op gecoat staal, en een niet-schurende doek of spons om het aan te brengen en weer af te nemen. Bewaar altijd het veiligheidsblad van zo'n middel bij de hand op de bouwplaats, en houd een emmer schoon water apart om na te spoelen. Wat u nooit moet gebruiken is chloor, ammoniak of een algemeen reinigingsmiddel uit de bouwmarkt: die zijn niet getest op deze coating en het risico dat ze de glans of de kleur aantasten is voor uw rekening.
Heeft u te maken met boorstof, bijvoorbeeld van het verankeren van een dakrand of het doorboren van een aansluiting, dan is een zachte handveger vaak al genoeg zolang het stof droog is. Veeg het weg voordat het door regen of dauw vochtig wordt en aan de plaat gaat plakken. Nat boorstof is een heel ander karwei dan droog boorstof, en dat verschil zit precies in de snelheid waarmee u erbij bent.
Voor een dakvlak van beperkte omvang is één persoon met een borstel en een emmer voldoende, en het is werk dat tussendoor kan tijdens andere werkzaamheden op de bouw. Bij een gevel die aan de voet van een steiger staat waar continu wordt gemetseld, is het zinvoller om iemand aan het einde van elke werkdag een ronde te laten lopen dan om het probleem te laten groeien tot het einde van de week. Wie dat op zich neemt en wanneer, hangt af van de afspraken op de bouw; dat is geen vraag over het materiaal maar over de organisatie, en die leggen wij uit bij [wie het doet](/felsplaat/vuil-en-cement/wie-doet-het).
Belangrijker dan het gereedschap zelf is de volgorde. Cementsluier die net is aangebracht, gaat er met water en een zachte doek vaak zonder moeite af. Cementsluier die een paar dagen heeft kunnen uitharden in de zon, vraagt al om het zure middel. Cementsluier die weken heeft gestaan, is soms niet meer volledig te verwijderen zonder dat er een waas op de coating achterblijft. Daarom is de eerste vraag niet welk middel u gebruikt, maar hoe snel u er bij bent nadat het is ontstaan. Wat daarin precies misgaat als u wacht, staat uitgewerkt op de pagina over [wat er misgaat](/felsplaat/vuil-en-cement/wat-gaat-er-mis).
Om dat tempo te kunnen halen, moet er op de bouwplaats iets liggen voordat het eerste specieresten op de plaat vallen: een emmer, water, de borstel en een klein voorraadje van het zure reinigingsmiddel, ergens droog en bereikbaar, niet in een container drie verdiepingen lager. Een dakdekker die de felsplaat aanbrengt terwijl de metselaar nog aan het werk is, doet er goed aan dit gereedschap letterlijk naast zich neer te zetten, niet pas te gaan zoeken op het moment dat de eerste spat al hard is.
Begin altijd met veel water, ook als u van plan bent het zure middel te gebruiken. Zo verwijdert u het losse vuil en beperkt u de hoeveelheid cementsluier die daadwerkelijk met het zuur in aanraking moet komen. Breng het middel aan met de zachte doek, laat het de tijd die op het etiket staat, en spoel het daarna grondig na met schoon water. Werk in kleine vlakken zodat het middel niet kan indrogen voordat u het afneemt, en werk niet in de volle zon: dan verdampt het te snel en blijven er vlekken achter die niets met de cementsluier te maken hebben maar met het middel zelf.
Controleer het resultaat niet meteen na het drogen maar de volgende dag bij daglicht, liefst niet in de felle zon, omdat cementsluier soms pas zichtbaar wordt onder een bepaalde lichtinval. Hoe u dat systematisch doet en waarop u precies moet letten, leggen wij uit bij [hoe je het controleert](/felsplaat/vuil-en-cement/controleren).
De coating van felsplaat is een organische laag van 50 micrometer, bedoeld om jarenlang weer en wind te doorstaan zonder krijten of verkleuren. Die laag is niet poreus, maar cementwater dat lang genoeg blijft staan, trekt toch een vast verband aan met het oppervlak, vooral als het meerdere keren opnieuw bevochtigd raakt door regen. Vandaar dat wij benadrukken: het gaat niet primair om het beste middel, maar om het gereedschap en de mankracht die er al klaarliggen voordat het probleem zich voordoet. Een borstel die binnen een uur wordt ingezet, wint het van het duurste reinigingsmiddel dat pas na drie weken wordt aangeschaft.
Dit is ook een van de punten die opdrachtgevers regelmatig ter sprake brengen bij de oplevering, en wat zij daarover precies vragen, staat op de pagina over [wat een opdrachtgever hierover vraagt](/felsplaat/vuil-en-cement/wat-vraagt-de-opdrachtgever). Wie liever eerst weet wat het reinigen in de praktijk oplevert aan tijd en kosten voordat er iets wordt ingekocht, vindt dat terug op de pagina's die daar apart over gaan.
Zorg dus dat er, voordat de eerste plaat wordt gelegd of de eerste gevel wordt bekleed, een vast plekje is met water, een zachte borstel of doek en een geschikt reinigingsmiddel voor cementresten op gecoat staal. Wijs iemand aan die aan het einde van de dag een korte controle doet, en behandel vlekken zodra ze er zijn in plaats van ze te verzamelen tot het einde van het project.