Klikzink
Op een bouwplaats komt de felsplaat zelden als laatste materiaal aan de beurt. Er wordt gemetseld, gestuukt, geboord en gezaagd terwijl het dak of de gevel al ligt of hangt. Metselspecie, cementwater en boorstof belanden dan op de plaat, en de vraag die er voor u toe doet is niet of dat gebeurt, maar hoe u vaststelt dat het geen sporen achterlaat. Deze pagina gaat over die controle: waaraan u ziet dat het goed is gegaan, en tot welk moment u nog kunt bijsturen als dat niet zo is.
De coating van onze felsplaten is een organische laag van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, aangebracht op Sendzimir verzinkt staal. Die laag is dicht en glad, en dat is precies waarom vuil er in het begin makkelijk af komt: er is nog geen chemische reactie geweest tussen de cementsluier en de coating. Controleer daarom niet pas bij de eindschouw, maar meteen na elke werkdag waarop op of naast de plaat is gewerkt. Loop de platen langs en kijk naar twee dingen: zit er een grijswitte waas op het oppervlak, en voelt die waas droog of nog vochtig aan. Een vochtige cementspat kunt u nog met alleen water en een zachte borstel wegnemen. Een spat die al is uitgehard, vraagt meer, en daar begint het verhaal dat u ook leest op de pagina over [wat er misgaat](/felsplaat/vuil-en-cement/wat-gaat-er-mis) als cementsluier te lang blijft zitten.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een utiliteitsgebouw in Ede lag het felsdak er al drie weken toen de gevelmetselaars aan de kopgevel begonnen. Cementwater liep over de dakrand en droogde daar op in de zon. Omdat de uitvoerder pas bij de bouwvergadering, tien dagen later, langs het dak liep, was de sluier op dat moment al vastgezet in de coating. Het is er uiteindelijk afgekomen, maar met een lichte glansverandering op de plek waar het water het langst had gelegen. Was er na die eerste werkdag gecontroleerd, dan had een spons met water volstaan.
De vuistregel is: hoe eerder u controleert, hoe minder middel u nodig heeft. Vers cementstof laat zich met een droge borstel of een stofzuiger met borstelmond verwijderen, zonder dat er water bij moet. Cementspecie die nog vochtig is, gaat weg met lauw water en een zachte doek of borstel, van boven naar onder gewerkt zodat u niet opnieuw vuil over een schoon deel van de plaat haalt. Zodra de sluier is uitgehard, is de kans reëel dat er een licht zuur schoonmaakmiddel nodig is, en dat is een ander traject met een ander risico op de coating. Wat daarbij wel en niet kan, staat op de pagina die uitlegt [wat er misgaat](/felsplaat/vuil-en-cement/wat-gaat-er-mis) als de verkeerde middelen worden ingezet.
Controleer daarom niet alleen of het vuil er is, maar ook hoe lang het er al ligt. Op een bouwplaats waar het dak al is gelegd voordat de gevel wordt gemetseld, is dat moment soms moeilijk te achterhalen: niemand heeft opgeschreven wanneer die specieklodder erop is gevallen. In dat geval is de veilige aanname dat hij er langer ligt dan u zou willen, en behandelt u hem met het middel dat ook voor uitgeharde sluier geschikt is, in plaats van te gokken op water alleen.
Een plaat die vrij is van cementsluier vertoont geen waas, geen matte plekken die afwijken van de rest van het vlak, en geen korrelig gevoel als u er met een schone hand overheen strijkt. Houd de plaat daarbij onder een lage invalshoek van het licht, niet recht van boven: een dunne sluier is bij loodrecht licht vaak onzichtbaar, maar valt bij scherend licht meteen op als een waas die net iets minder mat is dan de rest. Dat is ook de manier waarop wij zelf een plaat beoordelen als er twijfel is over de kwaliteit van een reiniging.
Op gevels is die controle net iets lastiger dan op een dak, simpelverklaarbaar omdat u de plaat niet recht boven u heeft maar er schuin tegenaan kijkt, en omdat gevels vaker in de volle zon staan waardoor sluier sneller opdroogt en vastzet. Een gevel die tijdens het metselen van de kopgevel ernaast is bevuild, verdient dus eerder een controle dezelfde dag dan een dakvlak dat verder van het metselwerk af ligt. Hoe die plaat er verder uit hoort te zien, in termen van kleur en glans, is geen vraag voor deze site maar voor zinklook.com; hier gaat het puur om de vraag of er nog een restant cement op zit.
Een aannemer die de eindschouw gebruikt als enige controlemoment, ontdekt sluierplekken pas als ze allemaal al zijn uitgehard, en dan is de reinigingsklus voor de hele gevel of het hele dak in één keer groot, in plaats van steeds een kleine handeling na een werkdag. Dat is niet alleen meer werk, het is ook een groter risico voor de coating, omdat een grotere hoeveelheid uitgeharde sluier vaak een sterker middel of langere inwerktijd vraagt. Wie dat risico wil beperken, kan er beter voor kiezen om de controle te koppelen aan het werkritme op de bouw: na het metselen, na het boren van bevestigingsgaten in aangrenzende constructies, na het aanbrengen van stucwerk in de buurt van het felsdak of de felsgevel.
Deze site gaat over de plaat zelf, over maat, materiaal en verwerking, en niet over wie op de bouw verantwoordelijk is voor die controle. Wie dat wel wil weten, leest daarover op de pagina die behandelt [wie het doet](/felsplaat/vuil-en-cement/wie-doet-het), en wie wil weten hoeveel tijd zo'n controle en reiniging gemiddeld vragen, vindt dat op de pagina over hoelang het duurt. Voor de bevestiging van de plaat zelf, de klemmen onder de fels en de volgorde van werken op de bouw verwijzen wij naar klikzink.com, en voor vragen over dakhelling en de opbouw onder de plaat naar klikfels.com.
Loop na elke werkdag waarop in de buurt van het felsdak of de felsgevel is gemetseld, gestuukt of geboord de platen langs, en kijk onder scherend licht naar waas of een korrelig gevoel. Verwijder vers vuil met een droge borstel en vochtige specie met water en een zachte doek, voordat het kan uitharden. Twijfelt u of een plek al te lang zit, behandel hem dan als uitgeharde sluier in plaats van als vers vuil. Heeft u een partij platen die na transport of opslag al vervuild aankwam, neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede: wij denken kosteloos mee over de juiste aanpak, ook als het om een aflevering op maat gaat waar u nog verder mee moet.