Klikzink
Een felsplaat komt schoon van de wals. Wat er daarna op het oppervlak terechtkomt, is het gevolg van de bouwplaats zelf: metselspecie die opspat tegen een net gelegde gevelplaat, cementwater dat langs een muur naar beneden loopt over een dakrand, of boorstof dat blijft liggen na het maken van een doorvoer. Dat is geen gebrekkig materiaal, dat is de praktijk van een bouwplaats waar meerdere werkzaamheden tegelijk of na elkaar plaatsvinden. De vraag die telt, is niet of dit gebeurt, maar hoe snel het wordt weggehaald.
Cementsluier is agressief zolang hij vochtig is en zich nog kan binden aan het oppervlak. Op een gevelplaat die naast een nog vochtige metselvoeg hangt, zien wij het meest voorkomende probleem: kalkresten die opdrogen in de coating voordat iemand ze heeft opgemerkt. Zodra cementwater is opgedroogd, ontstaat een dun, hard laagje dat zich moeilijker laat verwijderen zonder de coating zelf aan te tasten. De vuistregel is daarom simpel: hoe eerder u het wegspoelt, hoe minder kans dat het zich hecht. Ruim water en een zachte spons of borstel zijn voor verse cementsluier meestal genoeg. Laat u het een dag liggen in de zon, dan is er vaak al een lichte chemische reactie op gang en helpt alleen water niet meer.
Gebruik geen zuur, geen schuurmiddel en geen staalborstel. Dat advies geldt voor cementsluier net zo hard als voor de boorstof en metaalslijpsel die we behandelen op de pagina over [krassen en beschadigingen bij levering](/felsplaat/levertijd/krassen): alles wat over de coating schuurt, tast de organische laag aan, ook als het vuil zelf er daarna wel af is. Voor boorstof en metaalvijlsel geldt bovendien dat kleine metaaldeeltjes op de plaat kunnen gaan roesten als ze een tijdje blijven liggen, met een bruin stipje als gevolg dat niet meer weggaat. Blaas of veeg dat stof dus weg zodra het werk waarbij het ontstaat, klaar is, en laat het niet liggen tot het einde van de dag.
Een zure cementsluier verdient een woord apart. Bij hardnekkige kalkaanslag wordt in de bouw wel eens gegrepen naar een zuurbad of een agressief reinigingsmiddel, bijvoorbeeld om baksteen te reinigen na het metselen. Op onze coating is dat onnodig risico: de laag van 50 micrometer is bestand tegen een normale buitenatmosfeer, niet tegen geconcentreerd zuur dat is bedoeld om steen te ontkalken. Spoel met water, eventueel met een neutrale zeep, en laat het daarbij. Is de vlek na drogen nog zichtbaar, dan is water met iets langere inwerktijd de volgende stap, niet een sterker middel.
De reden dat wij dit onderwerp aansnijden vanuit levertijd, en niet alleen vanuit reiniging, is de manier waarop wij leveren. Er wordt bij ons gewalst op order. Er ligt geen voorraad felsbanen in een magazijn waaruit een extra plaat wordt bijgeleverd als er onderweg iets misgaat. Elke baan wordt gewalst op de maat die is opgegeven voor dit project, op de millimeter afgekort tussen 450 en 8000 mm. Dat betekent dat een plaat die tijdens de bouw onherstelbaar vervuild raakt, niet vervangen kan worden door morgen even een nieuwe te pakken. Er moet opnieuw gewalst worden, en dat kost tijd die in de planning meestal niet is voorzien.
Dit raakt direct aan de volgorde op de bouwplaats. Als de gevelplaten al hangen op het moment dat er nog gemetseld of gevoegd wordt, is de kans op cementspetters reëel. Aannemers die dat weten, plannen de gevelbekleding waar mogelijk na het metselwerk, of dekken de platen tijdelijk af zolang er boven of naast wordt gewerkt. Wij zien in de praktijk dat een half uur extra aandacht voor de volgorde van werkzaamheden meer oplevert dan een dure reiniging achteraf. Dat is ook waarom de maatvoering vooraf al vast moet staan: wij hebben geen ruimte om spontaan een paar centimeter extra te walsen als blijkt dat een plaat toch beschadigd raakt en er geïmproviseerd moet worden met een andere lengte.
Dat vaste karakter van de maat werkt door in hoe u een baan doorgeeft aan ons. Op de bestellijst staat de exacte lengte die op de bouwtekening past, inclusief overlap en aansluitingen, en die maat wordt niet meer aangepast na het walsen. Wilt u weten hoe u die lengte precies bepaalt, ook met het oog op een aansluiting die verspringt of een dakrand die niet haaks is, dan leggen wij dat uit op de pagina over [de baanlengte bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen). Daar vindt u ook de overweging wanneer een aannemer een plaat op de bouw nog zelf inkort, en wanneer dat beter niet gebeurt.
De praktische conclusie is dat schoonmaken en plannen bij elkaar horen. Zet u vuil of cementsluier meteen weg met water zodra het ontstaat, dan is er zelden een probleem. Laat u het liggen tot het einde van een werkdag of, erger, tot het einde van de week, dan neemt het risico toe dat er een vlek overblijft die niet meer weg te poetsen is zonder de coating te beschadigen. En omdat er geen plaat op de plank ligt om zo'n beschadigde baan te vervangen, is voorkomen hier goedkoper dan genezen: niet in geld per se, maar in de tijd die een nieuwe walsronde in de planning kost.
Het loont daarom om bij de start van een project met de metselaar, de stukadoor of de dakdekker af te spreken wie welk deel van het gebouw wanneer aframmelt van vuil en stof, en om felsplaten pas te laten hangen of leggen als het grove werk in die zone achter de rug is. Waar dat niet kan, is een simpele afdekking met bouwfolie tijdens het metselwerk vaak voldoende, en die stap kost aanmerkelijk minder tijd dan het achteraf verwijderen van opgedroogde cementsluier.
Heeft u een concrete situatie op de bouw waarbij u twijfelt of vuil er nog vanaf kan, neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede. Wij denken kosteloos mee op tekening over de juiste maatvoering en planning, en u kunt bij ons monsters aanvragen van alle drie de kleuren om vooraf te zien hoe de coating aanvoelt en waar hij tegen kan.