Klikzink
Onze felsbanen worden gewalst uit staal van 0,55 mm dik. Dat getal staat niet toevallig vast: het is de dikte waarbij een felsbaan van 475 mm werkende breedte stijf genoeg is om vlak te blijven liggen, zonder dat de plaat onnodig zwaar wordt. Bij dunner materiaal gaat het vlak golven en voelt het week aan onder de voet; bij dikker materiaal betaalt u voor gewicht dat het vlak niet stijver maakt, want de stijfheid van een felsbaan komt voor een groot deel uit de opstaande fels van 35 mm en, als u daarvoor kiest, uit een verstijvingsril of micro-lines in het vlak. De 0,55 mm is dus een gebalanceerde keuze en geen minimum waar we vanaf kunnen om een dakje goedkoper te maken.
Die dikte werkt door in het gewicht: ongeveer 5 kg per vierkante meter, inclusief de coating. Voor de aannemer die de planning maakt is dat een handig kental. Een baan van 6 meter lang en 475 mm breed weegt zo'n 14 kg; te tillen door één persoon, maar houd bij lange banen toch rekening met twee personen, zoals we ook uitleggen bij de plaat tillen en dragen. Voor de constructie van dak of gevel telt het gewicht van de felsplaat zelf nauwelijks, maar het is wel het gewicht dat de dakdekker de hele dag omhoog en omlaag draagt, en dat bepaalt mee hoeveel banen er per uur gelegd worden.
Wat de plaat aan een deuk kan hebben, hangt samen met diezelfde dikte. 0,55 mm staal is stevig genoeg om normaal bouwverkeer, opgestapelde pakketten en het lopen van de dakdekker te doorstaan, maar het is geen pantser. Een op de plaat vallende steen, een verkeerd neergezette ladder of een hoekje van een pallet dat tegen het vlak stoot, laat een deuk of kras achter die je er niet meer uit krijgt. Dat is geen kwaliteitsgebrek van het materiaal; het is een eigenschap van elke dunne plaat staal in deze dikteklasse. Wij gaan daar apart op in bij krassen en beschadigingen, en bij vervorming bij het leggen, omdat het thuishoort bij verwerking op de bouw en niet bij de bestelling van de plaat.
Hier ligt het verschil tussen felsplaat op maat en plaatmateriaal van de rol. Wij walsen en korten de banen af op de millimeter, van 450 tot 8000 mm lengte, op basis van uw maatvoering. Dat betekent dat een rechte kap met rechte dakranden vrijwel geen snijverlies kent: de baan komt exact op de lengte aan die nodig is, van goot tot nok of van gootrand tot gootrand. Er wordt niet op de bouw een stuk van een rol afgesneden waarbij een reststuk overblijft dat te kort is voor de volgende baan en dus wordt weggegooid. Bij een standaard zadeldak met een rechte nok en rechte goot rekenen aannemers dan ook met nauwelijks meer materiaal dan het dakvlak zelf vraagt.
Dat scheelt op twee manieren. Ten eerste is er simpelweg minder afval op de bouwplaats: minder reststroken staal die afgevoerd moeten worden, minder rommel op het dak. Ten tweede scheelt het in de bestelling zelf, omdat u niet extra meters hoeft te bestellen om het verlies van het rechtknippen op te vangen. Bij plaatmateriaal dat van een rol komt en op de bouw wordt afgekort, is dat wél nodig; daar leggen we breder over uit op de pagina over restmateriaal en snijverlies.
Het beeld dat felsplaat op maat helemaal zonder snijverlies verwerkt kan worden, klopt niet voor elk dak. Zodra het dakvlak niet rechthoekig is, ontstaat er wél afval, en dat is inherent aan de vorm van het dak, niet aan de manier waarop wij de platen leveren.
Een schuin vlak is het duidelijkste voorbeeld. Loopt de gootlijn niet haaks op de banen, of heeft het dakvlak een driehoekige of trapeziumvormige rand, dan moet elke baan op de bouw schuin worden afgekort. De baan wordt dan op de langste maat bestellen, en het stuk dat aan de korte kant wegvalt, is verlies. Bij een flauw schuin vlak is dat verlies gering, bij een scherp schuin vlak, zoals bij een driehoekig dakschild, kan een aanzienlijk deel van de baan wegvallen. Hoe u die afkortingen op de bouw het beste uitvoert, met welk gereedschap en in welke volgorde, leest u bij het afkorten op de bouw en bij zagen en knippen.
Dakkapellen zijn de tweede grote bron van verlies. Een dakkapel onderbreekt het rechte verloop van de banen: rond de kapel moet worden ingepast, met opzetstukken, kleine reststroken en soms een volledig nieuwe baan voor een klein overblijvend vlak naast de kapel. Reken bij een dakvlak met een of meer dakkapellen dus op meer verlies dan bij een blind dakvlak, en neem dat mee in de bestelling. Wij denken op tekening mee om dat verlies zo veel mogelijk te beperken door de baanverdeling slim rond de kapel te leggen, en dat kost u niets.
Aansluitingen zijn de derde plek waar verlies ontstaat: aansluitingen op een schoorsteen, een dakraam, een gevelhoek, een overgang van dak naar gevel. Op zulke plekken wordt vaak een stuk van een baan gebruikt voor een klein stukje aansluiting, en blijft de rest van die baan over als reststrook die elders opnieuw ingezet kan worden, of anders als afval. Bij de aansluiting op de nok en bij vergelijkbare details bepaalt de vorm van het dak hoeveel van de baan daadwerkelijk nuttig wordt gebruikt.
Voor de bestelling betekent dit dat er geen vast opslagpercentage is dat voor elk dak klopt. Bij een rechte kap zonder kapellen en zonder schuine vlakken ligt het verlies dicht bij nul, omdat wij de baan al op de juiste lengte leveren. Bij een dak met veel schuine vlakken, dakkapellen en aansluitingen kan het verlies aanzienlijk hoger uitvallen, simpelweg omdat de vorm van het dak meer reststroken oplevert dan een blind rechthoekig vlak. Stuur ons uw maatvoering of tekening; wij rekenen de baanverdeling na en geven aan waar reststroken vallen, zodat u vooraf weet wat u nodig heeft in plaats van dat achteraf te ontdekken op de bouw.
Weet u de maten van het dakvlak, inclusief eventuele dakkapellen en schuine randen? Stuur ze naar ons op, samen met een tekening als u die heeft. Wij rekenen de indeling van de banen voor u door, geven aan waar snijverlies onvermijdelijk is, en leveren de platen op de exacte lengte die uw dak vraagt. Voor vragen over de fysieke bewerking op de bouw, zoals zagen, boren of koud vouwen, verwijzen we u naar de betreffende pagina's in deze kennisbank.