Klikzink
Onze felsbanen worden gewalst uit staal van 0,55 mm dik. Dat getal staat niet los van de rest van de bestelling: het bepaalt mee hoe stijf een baan aanvoelt, hoeveel gewicht er per vierkante meter op het dak komt te liggen, en hoeveel de plaat aan een klap of een deuk kan hebben voordat het zichtbaar is. En omdat wij elke baan op de millimeter afkorten, van 450 tot 8000 mm, is diezelfde dikte ook de reden waarom de lengte die u opgeeft nauwkeurig moet kloppen met wat er werkelijk op het dak moet liggen.
Een plaat van 0,55 mm is dun genoeg om koud te vouwen en dik genoeg om zonder rugconstructie een strak vlak te vormen. Bij een werkende breedte van 475 mm en een fels van 35 mm geeft dat een baan die op zichzelf staat: hij heeft geen achterliggende plaat of drager nodig om zijn vorm te houden. Dat is meteen ook waarom de lengte die u bestelt zo belangrijk is. Hoe langer de baan, hoe meer die dunne plaat over zijn eigen lengte moet overbruggen zonder steun, en hoe belangrijker het is dat de opgegeven maat precies is: te kort en de baan haalt de nok niet, te lang en hij moet op de bouw worden verkort met alle risico's die dat met zich meebrengt.
Een dakdekker die een baan van acht meter optilt, voelt meteen wat 0,55 mm in de praktijk betekent. De plaat buigt mee als hij aan één kant wordt opgetild, maar knikt niet vanzelf door. Dat is de balans die deze dikte biedt: soepel genoeg om te hanteren, stevig genoeg om als dakvlak te functioneren. Bij ongeveer 5 kg per vierkante meter is een baan van 475 mm breed en 6 meter lang ongeveer 14 kilo: te dragen door één man, maar met twee man merkbaar prettiger, zeker over een lange afstand op het dak.
Die zelfde stijfheid is de reden dat een felsplaat een lichte deuk vaak nog opvangt zonder dat het meteen een blijvende afdruk geeft, terwijl een harde klap, een vallende steiger pin of een verkeerd neergezette voet wél een permanente inham achterlaat. Hoe dun de plaat is, hoort dus mee te wegen in hoe u ermee omgaat op de bouw: niet als kwetsbaar materiaal, maar ook niet als plaatstaal dat alles kan hebben. Hoe u een deuk of kras precies moet beoordelen, staat uitgebreider beschreven bij [krassen en beschadigingen](/felsplaat/baanlengte-bepalen/krassen).
De uitzetting die bij deze dikte en dit materiaal past, is beperkt: staal zet ongeveer half zoveel uit als zink. Voor de baanlengte die u bestelt heeft dat vooral gevolgen bij hele lange banen, waar over de volle lengte een kleine speling nodig blijft. Bij een baan van drie meter is dat verwaarloosbaar, bij een baan van acht meter merkbaar genoeg om in de aansluiting rekening mee te houden.
De lengte die u ons opgeeft, is de plaatlengte: de maat die wij daadwerkelijk afkorten en die als baan bij u wordt afgeleverd. Dat is niet automatisch dezelfde maat als de lengte van het dakvlak dat u wilt bedekken. Een overstek aan de goot komt er meestal bovenop: als het dakvlak op de tekening vier meter meet en u wilt tien centimeter overstek, dan bestelt u een baan van 4,10 meter, niet van vier meter. Een opkant tegen een gevel of een schoorsteen telt op dezelfde manier mee, en moet in de lengtemaat verwerkt zijn voordat wij de plaat walsen.
Aan de andere kant kan een aansluiting juist lengte vragen die van de dakvlaklengte afgaat, bijvoorbeeld wanneer de baan bij de nok in een bestaande daklijst moet vallen of wanneer er ruimte nodig is voor een felskap die het vlak afsluit. Wij kunnen dat niet voor u inschatten vanaf een tekening zonder maatvoering: de lengte die telt, is de opgetelde en afgetrokken maat inclusief alle overstek, aansluiting en opkant, niet de kale maat van het dakvlak zelf. Hoe u die optelsom precies maakt en met welke marge, leggen wij uitgebreider uit bij [de baanlengte bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen).
Omdat wij op de millimeter afkorten, is er in onze productie geen standaardmaat waarbinnen een kleine afwijking wordt opgevangen. Wat u opgeeft, is wat er komt. Dat is een voordeel als u precies weet wat u nodig heeft, en een risico als de maatvoering op de tekening nog een slag om de arm heeft. Bij twijfel is het raadzaam om liever een paar centimeter extra te bestellen dan een paar centimeter te kort: te lang afgekorte platen zijn op de bouw met de juiste gereedschappen nog in te korten, zoals beschreven bij [zagen en knippen](/felsplaat/baanlengte-bepalen/zagen-en-knippen), maar een te korte plaat is niet meer te repareren.
De bovengrens van 8000 mm die wij hanteren, hangt samen met wat een plaat van 0,55 mm nog aankan bij vervoer en verwerking zonder dat de stijfheid van het materiaal een probleem wordt. Bij deze dikte blijft een baan van acht meter nog hanteerbaar te tillen en te leggen, mits met de juiste hulpmiddelen en voldoende mankracht. Ga in de praktijk boven die grens zitten, dan wordt zowel het gewicht als de kans op ongewenste doorbuiging tijdens transport een reëel punt.
Voor de ondergrens geldt iets vergelijkbaars, maar dan in het klein: een baan van 450 mm is nog goed te walsen en te verwerken, maar hoe korter de baan, hoe minder relevant de stijfheid van het materiaal wordt en hoe meer de aansluiting en de fels het beeld gaan bepalen. Voor korte stukken, bijvoorbeeld bij een dakkapel of een klein plat vlak, is de plaatdikte dus minder een aandachtspunt dan bij een lange doorlopende baan over een heel dakvlak.
Een baan die eenmaal is afgekort op de maat die u heeft opgegeven, kunt u op de bouw nog wel koud vouwen tot -15 graden, zonder dat de plaat bij vorst gaat scheuren of breken. Dat betekent dat het weer op de dag van verwerking zelden een reden is om de bestelde lengte aan te passen: de dikte van het materiaal blijft onder koude omstandigheden hetzelfde gedrag vertonen als bij normale temperaturen. Meer over verwerking bij koude, bijvoorbeeld bij het plaatsen van felskappen of het afwerken van de rand, leest u bij [werken bij vorst](/felsplaat/baanlengte-bepalen/bij-vorst).
Omdat de plaatdikte en de baanlengte allebei vaststaan op het moment dat wij gaan walsen, loont het om de maatvoering vooraf goed te controleren. Wij denken daarbij kosteloos mee: stuur ons de tekening met de gewenste maten voor overstek, opkant en aansluiting, en wij rekenen mee wat de bestelde plaatlengte moet worden. Dat voorkomt dat een baan van 0,55 mm die verder aan alle eisen voldoet, uiteindelijk toch een paar centimeter tekortkomt op het dak.
Heeft u de maatvoering van uw dakvlak compleet, inclusief overstek en aansluiting? Stuur ons de tekening of de maten door, dan rekenen wij de bestelde plaatlengte voor u uit en leveren wij de felsbanen op de millimeter afgekort.