Klikzink
Als u een baan bestelt op basis van een opgemeten lengte, gaat u ervan uit dat die baan ook zo aankomt en zo verwerkt wordt: op maat, onbeschadigd, klaar om te leggen. Maar tussen de wals en het dak gebeurt er van alles, en niet alles wat er gebeurt is even onschuldig. Een kras is niet gelijk aan een beschadiging, en het verschil bepaalt of een baan die u al had ingepast, alsnog moet worden vervangen door een nieuwe met een net iets andere lengte.
Het onderscheid dat er echt toe doet, is of de coating is doorbroken tot op het staal. Een oppervlakkige schram in de laklaag, ontstaan door een schuivende pallet of een handschoen met zand erin, is vaak niet meer dan een doffe streep. De organische coating van 50 micrometer is dik genoeg om zo'n oppervlakkige beweging op te vangen zonder dat het verzinkte staal daaronder bloot komt te liggen. Dat is bijwerken waard, en verder niets. Een kras die wél door de coating heen gaat, tot op de zinklaag of tot op het staal zelf, is een ander verhaal: daar kan roestvorming beginnen, ook al ziet het er vandaag nog goed uit.
Hoe u dat onderscheid op de bouw test, is simpel maar wordt vaak overgeslagen. Trek uw nagel of de rug van een mesje voorzichtig over de kras. Blijft het wit of grijs van het onderliggende staal zichtbaar, of blinkt er iets door dat niet de kleur van de coating heeft, dan is de laag doorbroken. Voelt de kras alleen als een oneffenheid in de lak, zonder dat de kleur echt verandert onder een andere hoek licht, dan is het oppervlakkig. Dat is een test van tien seconden die voorkomt dat u een baan afkeurt die niets mankeert, of juist een baan gebruikt die op termijn gaat lekken.
Bijwerken heeft alleen zin bij een beschadiging die klein is en die de coating niet volledig heeft doorbroken tot op het staal. Denk aan een lichte schaafplek van een paar centimeter, ontstaan tijdens het lossen. Met een geschikte reparatielak, in de kleur van de coating, dekt u dat af en is de plaat weer waterdicht op die plek. Dat is geen esthetische kwestie, wij gaan hier niet in op hoe zoiets oogt op afstand, want dat behandelen wij bij [de kleurkeuze en het uiterlijk van de plaat](https://zinklook.com); hier gaat het puur om of het materiaal op die plek nog beschermd is.
Bij een diepere beschadiging, waar het staal zelf is opengelegd of waar de kras samengaat met een deuk of een gebogen rand, is bijwerken niet genoeg. De coating is dan lokaal weg en een laagje lak eroverheen dicht dat niet blijvend af, zeker niet op een plek die aan weer en wind blootstaat. Zo'n baan moet u vervangen, en dat raakt meteen de lengte die u had opgegeven. Stel dat u voor een schuine kap een baan van 6250 mm had laten afkorten, precies afgestemd op de overstek aan de goot en de opkanting bij de nok, en die baan raakt tijdens het hijsen zwaar beschadigd op 4 meter vanaf het begin: dan bestelt u geen nieuwe baan van 6250 mm 'omdat dat de vorige keer ook zo was', maar meet u opnieuw, want de situatie op het dak kan tussentijds zijn veranderd, of de eerste meting bevatte al een kleine afwijking die u nu wilt rechtzetten.
Dit is precies waar veel misverstanden ontstaan bij het bepalen van de baanlengte, en het is goed om dat hier te herhalen omdat het direct samenhangt met wat er gebeurt als een baan beschadigd raakt. Onze banen worden op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 mm, maar de lengte die u ons doorgeeft is de plaatlengte: het stuk staal zoals het uiteindelijk op de wals wordt afgekort. Dat is niet automatisch gelijk aan de lengte van het dakvlak dat u wilt bedekken.
Overstek aan de goot komt er meestal bij: een paar centimeter extra plaat die voorbij de daklijst uitsteekt om water goed te laten afdruipen. Een aansluiting op een opgaand vlak, een schoorsteen of een dakraam, kan juist lengte kosten omdat de baan daar wordt ingekort ten gunste van een andere afwerking. En een opkanting bij de nok, waar de plaat omhoog gezet wordt om aan te sluiten op de tegenoverliggende baan, telt op bij de platte lengte van het dakvlak zelf. Wie dat niet meerekent en gewoon de dakvlaklengte doorgeeft, bestelt een baan die net te kort is voor de praktijk, en dat wringt precies op het moment dat er iets misgaat, zoals een beschadiging die vervanging nodig maakt: dan wilt u weten of de vervangende baan exact even lang moet zijn als de oorspronkelijke, of dat er stiekem al eerder een fout in de eerste opgave sloop.
Daarom raden wij aan om bij het opnieuw bestellen van een beschadigde baan niet alleen de oude maat te herhalen, maar de opbouw van die maat nog eens langs te lopen: overstek, aansluiting, opkanting, en de eventuele marge die u zelf had ingebouwd voor het felsen aan de kant. Wilt u weten hoe die aansluiting en opkanting precies tot stand komen in de volgorde van verwerking, dan leggen wij dat uit bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/baanlengte-bepalen/afkorten-op-de-bouw). Zo voorkomt u dat een vervangende baan om een andere reden ook weer niet past.
De meeste krassen en beschadigingen ontstaan niet op het dak zelf, maar bij het lossen en het transport tussen de vrachtwagen en de plek waar de baan wordt gelegd. Banen die los over elkaar heen worden gesleept, of die met een pallet over ruw terrein worden gereden, lopen het grootste risico. Dat is ook de reden dat wij aanraden om de bovenste baan van een stapel als eerste te verwerken en pas daarna de onderliggende banen bloot te leggen: hoe langer een baan onderin een stapel ligt te wachten, hoe groter de kans dat er tijdens het verplaatsen van andere platen iets over die baan heen schuurt.
Een tweede veelvoorkomende oorzaak is gereedschap dat niet schoon is. Een winkelhaak of een meetlint met scherpe randen die eerder in aanraking is geweest met steenslib of beton, kan bij het aanleggen tegen de plaat een striem trekken die u niet meteen ziet, maar die na een paar weken toch gaat roesten. Dat raakt aan hoe u meet en aftekent, en dat behandelen wij verder bij [gereedschap kiezen bij de baanlengte bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen/gereedschap); hier volstaat de constatering dat schoon gereedschap net zo goed de lengte van uw project beschermt als een goede meting, want een beschadigde baan die vervangen moet worden, kost tijd die u niet had ingepland.
Beoordeel daarom elke baan bij aankomst en nog eens vlak voor het leggen op krassen, en test bij twijfel meteen of de coating is doorbroken. Dat kost u een paar minuten per baan en het voorkomt dat u een dakvlak dichtlegt met materiaal dat er op termijn niet tegen kan. Heeft u een beschadigde baan gevonden en moet er een vervangende lengte besteld worden, dan helpen wij u graag met het narekenen van de maat op tekening, kosteloos, zodat de nieuwe baan precies aansluit op wat er al ligt.