Klikzink
Een kras is niet automatisch een beschadiging. Op de coating van onze felsbanen zit een laag van 50 micrometer GreenCoat Pural BT, en die laag kan een lichte schram opvangen zonder dat het staal daaronder ooit lucht ziet. Pas als de kras dieper gaat dan die coating, en het verzinkte staal zelf bloot komt te liggen, is er iets aan de hand waar u iets mee moet doen. Dat onderscheid, oppervlakkig of doorbroken, is het eerste dat u op de bouwplaats moet vaststellen voordat u besluit of een baan blijft liggen of terug moet.
Wij noemen het pas een beschadiging als de coating is doorbroken. Loop met uw vinger over de kras: voelt u een randje, of ziet u onder een schuine lichtinval een kleurverschil dat blank of grijzig aandoet in plaats van de matte kleur van de rest van de plaat, dan is de laag er niet meer. Sendzimir verzinkt staal met 275 g/m2 zink aan beide zijden houdt zichzelf een tijd in leven zonder coating erboven, maar dat is geen reden om het zo te laten. Een oppervlakkige kras die alleen de glans van de coating raakt, zonder het zink te raken, is cosmetisch. Daar gaan wij niet over: hoe zoiets oogt op een gevel is een vraag voor zinklook.com.
Bijwerken met een reparatielak heeft zin bij een puntkras of een korte lijn, ontstaan door bijvoorbeeld een vallend stuk gereedschap of een schuivende steiger die langs de plaat is gegaan. U reinigt de plek, laat hem drogen en werkt de coating bij met een lak die is afgestemd op de kleur. Dat houdt het zink beschermd en de plek is op afstand niet meer te zien. Maar bijwerken heeft geen zin als de kras over de volle lengte van de baan loopt, of als er meerdere kraslijnen naast elkaar zitten van een ondergrond die tijdens transport of montage heeft geschuurd. Dan werkt u een symptoom weg terwijl het probleem eronder blijft: op meerdere plekken is de bescherming al verminderd en de kans dat u een plek mist is groot. In dat geval hoort de baan eruit en vervangen te worden, ook als dat betekent dat u opnieuw moet bestellen op maat.
Bij een baan langer dan acht meter is die afweging zwaarder dan bij een korte plaat. Acht meter is namelijk de maximale lengte die wij als één ononderbroken baan kunnen leveren; alles daarboven vraagt om een dwarsnaad of een overlap in het vlak, een keuze die zowel het beeld als de waterloop raakt. Wie een baan van, zeg, elf meter vervangt omdat er een lange kras doorheen loopt, moet dus niet alleen een nieuwe plaat bestellen, maar ook opnieuw beslissen waar die naad komt en hoe die aansluit op de rest van het dak. Dat maakt een beschadiging op een lange baan een grotere ingreep dan op een korte, en dat is precies de reden om onderweg, voordat de baan gemonteerd is, kritisch te kijken.
Hoe langer de baan, hoe meer aanraakpunten er zijn geweest voordat hij op het dak ligt: van de wals, tijdens het laden, op transport, bij het lossen op de bouwplaats en bij het hijsen of schuiven naar zijn plek. Elke overgang is een moment waarop de plaat langs iets anders kan schuren. Bij een baan van drie meter is dat overzichtelijk; bij een baan van negen meter loopt de plaat over meerdere steunpunten en buigt hij mee onder zijn eigen gewicht, ongeveer 5 kg per m2, wat betekent dat het midden van de baan kan doorzakken en langs een rand of een pallethoek kan schuren als hij niet overal gelijk wordt gedragen. Dat is een ander verhaal dan roest, dat ontstaat door vocht en tijd, en een ander verhaal dan geluid bij regen, dat over de plaat zelf gaat en niet over de conditie van de coating. Hier gaat het puur om mechanisch contact tijdens het traject van fabriek naar dak.
Controleer een lange baan daarom niet alleen bij aankomst, maar ook nog eens net voordat u hem definitief vastzet. Een kras die bij het lossen nog niet zichtbaar was, kan zijn ontstaan tijdens het naar boven hijsen langs een dakrand of een stelling. Bij een baan tot acht meter kunt u de plaat vaak in zijn geheel optillen en dragen; bij de maximale lengte werkt u eerder met twee of meer personen die op afstand van elkaar tillen, en juist op het punt waar de plaat doorbuigt tussen de draagpunten ontstaat de kans op contact met een scherpe rand. Dat risico bestaat los van hoe u de plaat vastzet of welk gereedschap u gebruikt; het gaat hier puur om de fysieke afstand die de plaat aflegt voordat hij ligt.
De beslissing over bijwerken of vervangen moet u nemen voordat de plaat vastligt, niet erna. Als u een kras ontdekt terwijl de baan nog op de grond ligt, is vervangen eenvoudig: de oude baan gaat terug, een nieuwe komt op maat vanaf 450 tot 8000 mm, tot op de millimeter afgekort. Ontdekt u de schade pas als de baan al is bevestigd, dan ligt de klem al onder de fels, blind bevestigd zonder zichtbare schroeven, en moet u eerst die bevestiging weer los krijgen voordat u kunt vervangen. Hoe die klemverbinding precies werkt en in welke volgorde u bevestigt, leggen wij uit op klikzink.com; hier gaat het er vooral om dat controle vóór montage u die extra stap bespaart.
Beoordeel bij een baan die over de grens van acht meter gaat en dus een naad of overlap krijgt, ook de plek van die naad in samenhang met eventuele krassen. Een dwarsnaad die toch al in het vlak komt, is een logisch punt om een beschadigde sectie te laten eindigen: u splitst de bestelling zo dat de kras binnen een van de twee stukken valt in plaats van precies op de plek waar geen naad hoort te zitten. Zo verplaatst u het probleem niet, maar bouwt u de reparatie in de toch al noodzakelijke onderverdeling van de baan.
Controleer verder of de kras is ontstaan doordat er nog beschermfolie op de plaat zat, of juist doordat die er al af was: een folie die goed vastzit, is doorgaans zelf de plek waar iets langs heeft geschuurd, en zonder folie ligt het zink direct bloot bij het minste contact. Wanneer die folie er precies af moet bij een lange baan, leggen wij uit bij [wanneer de beschermfolie eraf moet bij een lange baan](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/beschermfolie). En voor de vraag of gereedschap zelf de oorzaak is van schuurschade, kunt u nalezen [welk gereedschap heeft u nodig bij een baan langer dan acht meter](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/gereedschap).
Wilt u zeker weten of een kras op uw baan oppervlakkig is of toch door de coating gaat, stuur ons dan een foto met de baanlengte en de plek van de kras erbij. Wij denken kosteloos mee op basis van uw tekening en kunnen, als vervanging nodig is, een nieuwe baan op maat inplannen inclusief een monster van de kleur die u al gebruikt.