Klikzink
Bij een dakkapel, een luifel of een enkele gevelstrook telt elke meter. Waar op een groot dak een gekraste plaat gewoon tussen de rest verdwijnt, valt hij bij tien of twintig meter direct op. Er is geen overschot om uit te wisselen en vaak geen tweede baan van dezelfde partij om als vervanging te gebruiken. Daarom is het goed om vooraf te weten wat een kras precies is, wanneer bijwerken volstaat en wanneer u toch een nieuwe baan moet bestellen.
Een kras is niet altijd hetzelfde als een beschadiging. Een kras die alleen over de coating gaat, laat de onderliggende zinklaag intact. U ziet een lichte lijn, maar de bescherming tegen roest is niet aangetast. Een beschadiging waarbij de coating én de verzinklaag doorbroken zijn, ligt anders: daar ligt het blanke staal open en dat corrodeert wel, ook al is Sendzimir verzinkt staal met 275 g/m² zink aan beide zijden juist bedoeld om dat lang tegen te houden. Het verschil zit dus niet in hoe erg de kras oogt, maar in hoe diep hij gaat.
Om dat te beoordelen, is goed licht onder een schuine hoek het beste hulpmiddel. Houd de plaat zo dat het licht er scherend over valt en u ziet meteen of het om een oppervlakkige schram in de laag van 50 micrometer GreenCoat Pural BT gaat, of om een groef die dieper zit. Een vingernagel over de kras halen helpt ook: voelt u een duidelijke oneffenheid, dan is de kans groot dat de coating er niet meer helemaal ligt.
Oppervlakkige krassen die alleen de coating raken, zijn meestal met een likje bijwerklak op te vangen. Dat is vooral een kwestie van uiterlijk, en daarover, en over welke kleur dan het beste past, leest u meer op zinklook.com. Voor de plaat zelf, waar deze site over gaat, is zo'n kras zonder gevolgen: de zinklaag onder de coating is niet aangeraakt en de plaat beschermt zichzelf verder zoals hij dat overal doet.
Bij een beschadiging die door de coating én de zinklaag heen gaat, ligt het anders. Bijwerken met lak dekt de plek optisch af, maar herstelt de onderliggende bescherming niet. Op een dakkapel of luifel, waar elke baan zichtbaar is en er weinig marge is om een zwakke plek te accepteren, is dat een risico dat u niet wilt lopen voor een paar meter plaat. Bij een klein project is de afweging dan ook snel gemaakt: is de beschadiging klein en zit hij aan de rand, waar hij bij het leggen misschien wegvalt onder een overlap of afwerkprofiel, dan kan de baan soms nog gebruikt worden. Zit de beschadiging in het zichtvlak, dan is een nieuwe baan bestellen vaak de enige oplossing die op lange termijn standhoudt.
Bij een groot dak heeft u doorgaans een paar banen over, of kunt u een beschadigde plaat verplaatsen naar een minder zichtbare positie, bijvoorbeeld onder een overstek. Bij tien of twintig meter is die ruimte er niet. Elke baan heeft een plek en een lengte die al op de millimeter is afgekort, van 450 tot 8000 mm. Een vervangende baan bestellen betekent dus niet 'nog een plaat uit de partij pakken', maar een nieuwe bestelling met de juiste maat.
Dat maakt het beoordelen van schade bij een kleine hoeveelheid net iets grondiger dan bij een groot dak. Wij raden aan de platen direct bij aankomst te controleren, nog voordat ze van de pallet gaan, en niet pas op het moment dat ze op het dak of tegen de gevel liggen. Een kras die u bij de levering ontdekt, kan nog worden teruggemeld en eventueel vervangen voordat de baan ergens is bevestigd. Een kras die u pas ontdekt na het aanbrengen, is aanzienlijk lastiger te verhelpen: de baan ligt er dan al onder de klemmen, en die bevestiging weer losmaken is meer werk dan de controle vooraf ooit had gekost.
Ook tijdens het werk zelf loont voorzichtigheid. Bij een dakkapel of luifel werkt u vaak op een kleine oppervlakte met gereedschap, een ladder of een steiger dichtbij, en juist die nabijheid vergroot de kans op een onbedoelde schram. Leg platen niet los tegen een muur of dakrand waar ze kunnen schuiven, en zet gereedschap niet op de plaat neer als u het even niet gebruikt. Hoe u de platen het beste vasthoudt en verplaatst zonder ze te belasten, staat uitgebreider beschreven bij [de plaat tillen en dragen bij kleine hoeveelheden](/felsplaat/kleine-hoeveelheden/tillen).
De meeste krassen tijdens transport en opslag worden opgevangen door de beschermfolie die op de plaat zit. Zolang die folie erop blijft tot het moment van verwerken, is de kans op krassen in de coating zelf klein. Bij kleine hoeveelheden is de verleiding soms groot om de folie er in één keer af te trekken zodra de levering binnenkomt, om te kunnen zien hoe de platen eruitzien. Dat is precies het moment waarop onbeschermd metaal het langst blootligt aan wat er verder op de bouwplaats gebeurt, van steigerbuizen tot gereedschapskisten. Wanneer u de folie het beste kunt laten zitten en wanneer eraf, leest u bij [de beschermfolie bij kleine hoeveelheden](/felsplaat/kleine-hoeveelheden/beschermfolie).
Als u een beschadiging vindt die door de zinklaag heen gaat, is de vraag niet alleen of de baan nog te gebruiken is, maar ook hoeveel u er nog voor nodig heeft. Bij een dakkapel van drie banen is één beschadigde baan een derde van het werk; bij een gevelstrook van twintig meter is het misschien één baan op de acht. Reken liever de resterende lengte precies uit en bestel gericht bij, dan dat u een volledige nieuwe partij bestelt om op safe te spelen. Omdat de platen op maat gewalst worden, hoeft een nabestelling niet groter te zijn dan wat u werkelijk kort komt.
Houd er wel rekening mee dat een nabestelling praktisch gezien tijd kost: de plaat komt niet uit een voorraadstelling maar wordt op maat gewalst. Bij een klein project waarbij de planning strak staat, is het dus verstandiger om schade meteen bij ontvangst te melden dan te wachten tot het einde van de klus, wanneer een vervangende baan het schema alsnog kan vertragen.
Controleer bij aankomst van de platen, voordat de folie eraf gaat, of er krassen of beschadigingen zichtbaar zijn en beoordeel ze onder schuin licht. Is de coating alleen oppervlakkig geraakt, dan is bijwerken meestal voldoende; gaat de schade door de zinklaag heen, meld dit dan direct en bepaal aan de hand van de resterende lengte hoeveel u eventueel moet bijbestellen. Voor de rest van het project loont het de moeite om ook de andere onderdelen van verwerking bij kleine hoeveelheden door te lopen, zodat u weet waar u tijdens het leggen extra op moet letten.