Klikzink
Voordat u iets kunt zeggen over de zinklaag van een felsplaat, moet er iets anders al vaststaan: welke plaat u besteld heeft en hoe die verzinkt is. Dat lijkt een omweg, maar het is precies waar de meeste verwarring ontstaat op de bouw. Mensen praten over "de verzinking" alsof dat één vast gegeven is, terwijl het antwoord afhangt van het proces waarmee die laag is aangebracht en van de manier waarop de dikte is uitgedrukt. Op deze pagina zetten we dat vooraf recht, zodat de rest van wat u over zink leest ergens op kan bouwen.
Onze felsbanen zijn Sendzimir verzonken staal. Dat is een continu proces: de stalen band loopt door een bad met vloeibaar zink, voordat de plaat gewalst en op maat gezaagd wordt. Het resultaat is een gelijkmatige zinklaag over de volle breedte en lengte van de band, aan beide zijden van de plaat, met een hoeveelheid van 275 gram per vierkante meter. Dat is een andere techniek dan bijvoorbeeld thermisch verzinken na het vervaardigen van een onderdeel, waarbij een compleet stuk in een zinkbad wordt gedompeld. Bij Sendzimir verzinken zit de zinklaag er al op voordat de plaat de vorm krijgt die u bestelt.
De dikte van een zinklaag wordt in de staalindustrie nooit in millimeter uitgedrukt, maar in gram per vierkante meter. Dat is geen willekeurige keuze. Een zinklaag van een paar micrometer dik is met een schuifmaat niet zinvol te meten; de foutmarge van het meetinstrument zou groter zijn dan de laag zelf. Gewicht per oppervlak is wel nauwkeurig te bepalen, en het is bovendien de maat die rechtstreeks samenhangt met wat de laag moet doen: hoeveel zink er beschikbaar is om te reageren met de omgeving voordat het staal daaronder bloot komt te liggen.
De aanduiding 275 g/m2 telt de twee zijden van de plaat samen. Dat betekent niet dat elke zijde 275 gram heeft, maar dat de twee kanten samen op dat gewicht uitkomen. Voor een felsplaat is dat een relevant detail: de onderzijde, die u nooit ziet en die tegen de dakopbouw aan ligt, krijgt dezelfde bescherming als de bovenzijde die straks de coating draagt en in het zicht komt. Zink beschermt dus aan beide kanten, ook waar u niet bij kunt om het te controleren.
Het punt waar de zinklaag er het meest toe doet, is niet het vlak van de plaat maar de rand. Elke keer dat u een felsplaat op maat zaagt, verstekt, of een deel wegknipt voor een aansluiting, snijdt u dwars door de zinklaag heen en ligt er voor een fractie van een millimeter kaal staal. Bij de meeste metalen zou dat een zwakke plek zijn: precies op de rand begint dan de roest, en die vreet zich vanaf die kant het materiaal in.
Zink werkt daar anders dan de meeste beschermlagen. Het biedt niet alleen een barrière, het beschermt ook wat er net onder of naast ligt, zelfs als daar geen zink meer zit. Dat heet kathodische bescherming: het zink is elektrochemisch actiever dan het staal, en offert zichzelf als het ware op om het staal te sparen zolang er in de buurt nog zink aanwezig is. Op een snijkant van een felsplaat betekent dit dat de rand niet onmiddellijk gaat roesten, ook al is daar strikt genomen geen zink meer aanwezig na het zagen. Het zink links en rechts van die snede levert de bescherming.
Dit is precies waarom de hoeveelheid zink per vierkante meter ertoe doet, en niet alleen of er zink aanwezig is. Hoe meer zink beschikbaar is rond een snijkant, hoe langer dat beschermende effect aanhoudt voordat het is opgebruikt. Een dunnere zinklaag geeft dezelfde bescherming, maar voor kortere tijd. Dat is geen kwestie van goed of fout materiaal, maar van een eigenschap die meetelt zodra u gaat zagen, en op een bouwplaats wordt er altijd gezaagd.
De reden dat wij dit vooraf uitleggen, en niet pas bij de vraag wat er mis kan gaan, is dat een groot deel van de discussies over zink pas ontstaat als mensen een verkeerd beeld hebben van wat 275 g/m2 betekent. Sommigen denken dat het een laagdikte in micrometer is en vergelijken dat rechtstreeks met de coating erboven, die wél in micrometer wordt gemeten. Dat zijn twee verschillende maten voor twee verschillende lagen die niets met elkaar te vergelijken hebben: de zinklaag is de metallurgische bescherming van het staal, de organische coating daarboven is de esthetische en extra beschermende laag die de kleur geeft.
Een ander misverstand is dat mensen denken dat 275 gram aan één kant zit, en dan concluderen dat de plaat dunner verzinkt is dan gedacht wanneer ze horen dat het om twee zijden samen gaat. Wij zien dat gebeuren bij aannemers die voor het eerst met stalen felsplaten werken en de specificatie vergelijken met wat ze van een ander materiaal kennen. Vandaar dat we dit als eerste vastleggen: 275 g/m2 Sendzimir, aan beide zijden samen, aangebracht voordat de plaat gewalst is. Dat is het uitgangspunt waarop de rest voortbouwt.
Deze pagina gaat over het materiaal van de plaat zelf, niet over de vraag wat een zinklaag door de jaren heen precies kost aan onderhoud of vervanging, en ook niet over wat er concreet misgaat als de zinklaag te snel is opgebruikt. Dat leest u terug op de pagina's die daar specifiek over gaan. Wilt u weten hoe u zelf kunt vaststellen of een zinklaag nog voldoende bescherming biedt, dan is dat een vraag voor de pagina over het controleren van de zinklaag.
De zinklaag zegt ook niets over de kleur of de glans van de plaat: dat wordt bepaald door de coating erboven, GreenCoat Pural BT, in een matte uitvoering met een glansgraad onder de 5. Voor alles wat met kleur en uitstraling te maken heeft, verwijzen we u naar zinklook.com. En voor de vraag hoe de plaat op de ondergrond bevestigd wordt, met de klemmen die onder de fels verdwijnen, kunt u terecht op klikzink.com.
Als u nu een felsplaat bestelt of op de bouw verwerkt, weet u waarom een snijkant niet onmiddellijk een zwakke plek is, en waarom de hoeveelheid zink die op de plaat zit, uitgedrukt in gram per vierkante meter, bepalend is voor hoelang die bescherming meegaat. Dat is de basis. Hoe die bescherming zich in de praktijk gedraagt bij montage, wat er kan misgaan en wie er verstand van heeft om dat te beoordelen, zoals wij uitleggen bij [de zinklaag: wat er misgaat](/felsplaat/zinklaag/wat-gaat-er-mis) en bij [de zinklaag: wie het doet](/felsplaat/zinklaag/wie-doet-het), leest u op de vervolgpagina's in deze kennisbank. Heeft u een tekening met specifieke maten en aansluitingen, dan denken wij daar kosteloos in mee en kunt u bij ons ook monsters van alle drie de kleuren opvragen voordat u definitief bestelt.