Klikzink
Een aannemer die net een pallet felsplaten heeft laten lossen, vraagt ons vaak niet naar de coating maar naar de zinklaag daaronder. Logisch: de kleur ziet iedereen, de zinklaag zit verstopt en toch wordt daar in de garantievoorwaarden vaak het meest over gezegd. Deze pagina legt uit wat die laag doet, waarom hij in gram per vierkante meter wordt uitgedrukt, en welke handelingen op de bouw wel en niet van invloed zijn op de garantie die op die zinklaag rust.
Onze felsplaten zijn Sendzimir verzinkt, 275 gram per vierkante meter, gemeten over beide zijden samen. Dat getal zegt iets over de hoeveelheid zink die als beschermlaag om de kern van staal ligt. Hoe hoger dat getal, hoe langer die laag standhoudt tegen het proces dat een felsdak uiteindelijk om zeep helpt: corrosie die vanaf de rand of vanaf een beschadiging naar binnen kruipt. Zink beschermt daarbij op twee manieren. Op het vlak van de plaat werkt het als een fysieke barrière tussen staal en lucht. Op een snijkant, waar die barrière is doorbroken, offert het zink zichzelf op: het corrodeert eerder dan het staal daaronder, en beschermt zo de rand net zo lang als er voldoende zink in de buurt zit. Dat heet kathodische bescherming, en het is precies waarom een snijkant bij verzinkt staal zich anders gedraagt dan bij een plaat zonder die laag.
Hier zit de kern van veel misverstanden. De garantie op onze platen ziet voor het grootste deel op de organische coating, GreenCoat Pural BT, een biobased laag van 50 micrometer die op de zinklaag is aangebracht. Die coating is het onderdeel dat het meest gevoelig is voor wat er op de bouwplaats mee gebeurt: een verkeerd schoonmaakmiddel, een klem die te hard is aangedraaid, een steiger die tegen de plaat schuurt bij het aanvoeren. De zinklaag zelf is veel minder kwetsbaar voor dat soort dagelijkse handelingen. Zink is een dun maar stevig metaal dat een stootje beter verdraagt dan de coating erop. Daarom gaat een garantiediscussie in de praktijk zelden over de vraag of er wel genoeg zink op de plaat zit — dat ligt vast in het productieproces, niet op de bouw — en vaker over de vraag of de coating is beschadigd door een handeling die niet volgens voorschrift is uitgevoerd.
Dat betekent niet dat de zinklaag onbelangrijk is voor de garantie. Het betekent dat de zinklaag zijn werk vooral goed of slecht doet op plekken waar de coating al is doorbroken, en dat die plekken meestal ontstaan door verwerking. Denk aan een felsbaan die op de bouw is afgekort met een haakse slijper in plaats van met een schaar of knabbelschaar. De hitte van het doorslijpen brandt niet alleen de coating weg, maar kan ook de zinklaag zelf aantasten over een strook van enkele millimeters langs de snede. Op die strook is de kathodische bescherming verminderd nog voordat het dak in gebruik is genomen. Dat is een ander verhaal dan een gewoon afgeknipte rand, waar het zink intact blijft en zijn beschermende rol op de snijkant kan spelen zoals bedoeld.
Er zijn een paar handelingen op de bouw die specifiek de zinklaag aangaan, los van de coating erboven. De eerste is thermisch snijden of slijpen, zoals net genoemd: dat tast de zinklaag zelf aan door de hitte. De tweede is het op elkaar laten liggen van felsplaten met vocht ertussen, zonder ventilatie, gedurende langere tijd op de bouwplaats. Zink reageert dan met dat vocht en met de eigen omgeving tot een wittige aanslag, in de volksmond wittigroest genoemd. Dat is geen defect van de plaat, maar het gevolg van opslag, en valt dus onder wat er vóór de verwerking al vaststond aan omstandigheden, zoals wij uitleggen bij [wat er al vaststaat voordat de zinklaag aan de beurt is](/felsplaat/zinklaag/vooraf-weten). De derde handeling is contact met bepaalde andere metalen of met agressieve reinigingsmiddelen die de zinklaag versneld laten oplossen. Dat is geen fabricagefout en heeft niets met het gram-per-vierkante-meter-getal te maken, maar met wat er na levering mee gebeurt.
Wat de zinklaag niet raakt, is het bepalen van de juiste baanlengte. Een plaat die op maat is gewalst en netjes wordt gemonteerd, doet qua zink precies wat hij moet doen, of de baan nu twee meter is of acht. Wij hebben daar een aparte serie over geschreven, onder meer over hoe u de juiste baanlengte bepaalt en over wat de zinklaag daarbij wel en niet betekent voor uw bestelling. Deze pagina gaat niet over die bestelvraag maar over de garantieveiligheid van de laag zelf, zodra de plaat eenmaal op de rol ligt en de aannemer aan de slag gaat.
Een voorbeeld uit de praktijk maakt het verschil tussen beide onderwerpen duidelijk. Stel, een dakdekker moet op de bouw een felsbaan inkorten omdat de gemeten lengte net niet klopte met wat er besteld was. Hij gebruikt een knabbelschaar, de snede is netjes, en de zinklaag op die rand blijft functioneren zoals bedoeld. Dat raakt de garantie niet. Diezelfde dakdekker had er ook voor kunnen kiezen om met een haakse slijper te werken omdat dat sneller ging. Dan is de lengte nog steeds correct, maar de zinklaag op die snede is beschadigd door hitte, en dat raakt de garantie wel. Het verschil zit niet in de maat, maar in het gereedschap.
Omdat deze site over de plaat zelf gaat, laten we een aantal vragen bewust aan onze andere sites over. Of de kleur van de coating na verloop van tijd verkleurt en wat dat voor het uiterlijk van uw gebouw betekent, staat op zinklook.com. Of de klem die de plaat blind bevestigt invloed heeft op de garantie van de zinklaag ter plekke van die klem, behandelen wij op klikzink.com, samen met de juiste ondergrond en montagevolgorde. Vragen over condensvorming in de dakopbouw die de zinklaag van binnenuit zou kunnen aantasten, horen bij de technische randvoorwaarden op klikfels.com. En wie een felsdak wil combineren met zonnepanelen en zich afvraagt of montagerails de zinklaag beschadigen, vindt die uitleg op solarfels.com.
Wij noemen hier geen garantietermijnen in jaren, omdat die afhangen van de precieze toepassing, de omgeving van het gebouw en de manier van verwerken, en een vast getal op deze pagina volgend jaar alsnog achterhaald kan zijn. Wat wel vaststaat, is dat de zinklaag van 275 gram per vierkante meter zijn werk het beste doet als snijkanten koud worden gemaakt, als platen droog en geventileerd worden opgeslagen, en als er geen agressieve middelen op de plaat worden gebruikt. Twijfelt u of een bepaalde handeling op uw bouwplaats daarbinnen valt? Neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede: wij denken kosteloos mee op tekening en kunnen u laten zien hoe de zinklaag zich in de praktijk gedraagt aan de hand van monsters in alle drie de leverbare kleuren.