Klikzink
De onderkant van een felsplaat is geen afgewerkte kant. Aan de bovenzijde zit de coating die tegen weer en wind moet, aan de onderzijde zit verzinkt staal dat weliswaar beschermd is met een zinklaag van 275 g/m2, maar niet is voorzien van dezelfde organische laag als de bovenkant. Dat is geen fout in het product, het is een keuze: de onderkant zit tegen de dakopbouw aan en moet daar vooral goed hechten en glad genoeg blijven om te kunnen schuiven bij het uitzetten van de plaat. Wat er met die onderkant gebeurt zodra er vocht tegenaan blijft staan, is daarom iets waar u bij besteld materiaal, transport en opslag rekening mee houdt.
Condens ontstaat wanneer de temperatuur van de plaat lager is dan de omgevingslucht, of wanneer er onder de plaat een laag zit die vocht vasthoudt terwijl de plaat zelf afkoelt. Op de bouwplaats zien we dat het vaakst gebeuren bij pakken die 's ochtends vroeg van een koude vrachtwagen komen en die daarna in de zon op het terrein blijven liggen. De buitenkant van het pak warmt op, maar tussen de platen in blijft het kil, en precies daar, tussen de bovenkant van de ene plaat en de onderkant van de volgende, zet zich een vochtfilm af. Dat vocht trekt niet weg omdat de platen strak op elkaar liggen en er geen luchtcirculatie is.
Wanneer die vochtfilm een tijd blijft staan, ontstaat wat in de praktijk wittigheid heet: een dof, soms grijsachtig waas op het zink van de laag onder de coating. Dat is een reactie van de zinklaag met vocht en de geringe hoeveelheid zuurstof die tussen de platen aanwezig is. Bij een enkele dag valt dat vaak nog mee, maar als een pak weken op de bouwplaats blijft liggen, in de regen, zonder afdekking, kan de aantasting dieper gaan dan alleen het uiterlijk en de hechting van de zinklaag aanspreken. Bij de zichtzijde van de plaat is dat een zaak voor zinklook.com, maar de onderkant heeft met hetzelfde mechanisme te maken en die kant zit u niet te zien zolang de plaat op zijn plek ligt.
De tussenlagen en de folie die met het pak meekomen, zijn er niet voor niets. Tussen de platen zit een dunne folie die als scheiding dient, en de buitenste platen van het pak hebben vaak een dikkere beschermfolie, zoals wij uitleggen bij [de beschermfolie](/felsplaat/verpakking/beschermfolie). Die lagen houden vuil en krassen tegen tijdens transport, maar ze zijn niet bedoeld om een pak wekenlang in de buitenlucht dicht te houden. Folie sluit vocht juist in als het er eenmaal onder is gekomen, en een pak dat is opengebroken en daarna half is teruggelegd, is vaak kwetsbaarder dan een pak dat helemaal dicht is gebleven.
Of condens aan de achterzijde een probleem wordt, hangt niet alleen af van het pak op de bouwplaats, maar ook van wat er straks onder de plaat komt te liggen op het dak zelf. Een dampopen onderconstructie laat vocht dat er toch inkomt weer weg; een dichte, koude ondergrond houdt het juist vast. Dat is een vraag over de dakopbouw, over dampremmende lagen en over de isolatie daaronder, en die behandelen wij niet hier maar bij klikfels.com, waar de technische randvoorwaarden en condens in de opbouw aan de orde komen. Voor de bestelling van de plaat zelf is het genoeg om te weten dat de onderkant nooit als 'afgedicht' moet worden beschouwd: het is een kant die lucht en vocht doorgeeft aan wat eronder ligt, en dat is functioneel, niet een gebrek.
Onze felsbanen komen vanaf de wals op maat gezet, van 450 tot 8000 millimeter, en worden gestapeld in pakken met tussenfolie. Bij een pak van, zeg, twintig banen van zes meter, ligt er dus twintig keer een vlak van bovenkant tegen onderkant, en bij elke overgang speelt dezelfde vraag: blijft daar vocht staan of niet. Op de bouwplaats geldt daarom een simpele regel: een pak dat u niet direct verwerkt, laat u dicht en droog liggen, bij voorkeur enigszins verhoogd van de grond en met een afschot zodat regenwater niet blijft staan op het zeil erboven. Een pak dat plat op vochtige grond ligt, trekt vocht van onderaf aan, en dat is een ander probleem dan condens maar het effect op de onderste platen is vergelijkbaar.
Wij zien in de praktijk dat aannemers een pak vaak openen om een paar platen eruit te halen en de rest laten liggen met de folie los erover. Dat is precies het moment waarop lucht met een ander vochtgehalte naar binnen kan en waarop de temperatuur binnen het pak begint te schommelen. Beter is het om een pak in één keer te verwerken zodra het open is, of om de folie weer strak te sluiten als dat niet kan. Bij een langere bouwstop, bijvoorbeeld over een weekend of bij een week vorst waarbij u toch niet verder werkt zoals ook aan de orde komt bij [werken bij vorst](/felsplaat/verpakking/bij-vorst), is het de moeite waard om het pak onder een afdak te zetten in plaats van op het dak zelf te laten liggen.
Zodra de plaat op het dak ligt en is aangesloten op de rest van de opbouw, is de kans op langdurig stilstaand vocht aan de onderzijde klein, omdat de plaat dan niet meer plat tegen een andere plaat aan ligt maar tegen de ondergrond waarvoor hij bedoeld is. Het gaat vooral om de periode ertussen: van de wals, via het transport, naar het pak op de bouwplaats, tot het moment van leggen. Hoe korter en droger die periode, hoe kleiner de kans dat u bij het openen van een pak wittigheid aantreft op platen die u nog niet had verwacht te gebruiken.
Voor de rest van de verwerking, van het afkorten tot het boren van gaten, gelden andere regels die wij op andere pagina's van deze kennisbank behandelen. Wat hier telt, is dat u een pak felsplaten behandelt als een verpakt bouwmateriaal met een kwetsbare kant, niet als een stapel die overal en altijd tegen kan. Heeft u een levering onderweg staan of moet u een pak een paar dagen overbruggen op de bouwplaats, houd het dan dicht, droog en waar mogelijk van de grond. Heeft u vragen over een specifieke situatie op uw project, dan denken wij daar kosteloos in mee op tekening, en kunt u ons bereiken via Klikzink, Boylestraat 22 in Ede.