Klikzink
Een baan die te kort is besteld, een plaat die op transport een deuk heeft gekregen, een rand die tijdens het leggen beschadigd raakt: het gebeurt op elke bouw. De vraag die dan opkomt is steeds hetzelfde. Kunnen we dit bijwerken, of moeten we de baan vervangen? Op deze pagina leggen we uit hoe u dat onderscheid maakt, en wat er nodig is om bij een nabestelling weer exact dezelfde plaat te krijgen.
Bijwerken heeft zin bij oppervlakkige schade aan de coating, zonder dat het onderliggende zink of het staal bloot ligt. Denk aan een lichte schaafwond van een steiger die tegen de plaat heeft gestaan, of een kras die bij het verplaatsen is ontstaan. In die gevallen dekt een reparatielak de beschadigde coating opnieuw af en beschermt die plek weer tegen weer en vocht. Dat is de functie van bijwerken: de bescherming herstellen, niet de plaat weer nieuw laten lijken.
Wat bijwerken niet oplost, is een vervorming. Een deuk, een geplooide rand of een gebogen baan blijft zichtbaar als deuk, ook na het bijwerken van de coating erboven. De vorm van de plaat verandert niet door een likje lak. Wij raden dan ook af om bijwerken te gebruiken als middel om vervorming te verdoezelen; hoe dat wel te beoordelen is, leest u in het stuk over vervorming bij het leggen. Hetzelfde geldt voor diepe krassen die tot op het staal gaan: die vragen om een andere afweging, die we behandelen op de pagina over krassen en beschadigingen.
Onze platen hebben een matte coating, met een glansgraad onder de 5. Dat is precies waarom bijwerken hier lastiger is dan op een glanzend product. Bij een glanzend oppervlak valt licht overal op dezelfde manier op af, en een reparatie valt daardoor minder snel op. Bij een mat oppervlak is de manier waarop het licht wordt verstrooid onderdeel van het aanzien van de plaat, en die verstrooiing is bij een handmatig aangebrachte reparatielaag nooit precies gelijk aan de fabrieksmatige coating. Ook bij een goede kleurmatch blijft de plek dus als plek herkenbaar wanneer u er vanuit een bepaalde hoek tegenaan kijkt.
Dit is geen kwestie van verkeerd werken; het is een eigenschap van het materiaal en de manier waarop mat oppervlak licht weerkaatst. Voor het uiterlijk van de kleur en de glansgraad zelf verwijzen we naar zinklook.com; hier gaat het alleen over wat er praktisch gebeurt als u een plek bijwerkt. Weeg daarom af of de plek zichtbaar wordt vanaf maaiveld of vanaf een aanloopdak, of dat hij op een plek zit die na montage vrijwel niet meer te zien is. Bij een zichtbare gevel op ooghoogte is de afweging anders dan bij een dakvlak dat alleen van veraf wordt bekeken.
Bij grotere schade, bij een plaat die te kort is besteld, of bij een deuk die de lijn van het dak verstoort, is nabestellen de aangewezen weg. Onze felsbanen worden op maat gewalst, van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter afgekort. Dat betekent dat een vervangende baan precies even lang gemaakt kan worden als de oorspronkelijke, zonder dat u moet passen of extra afkorten op de bouw. Hoe die nabestelling in grote lijnen werkt, leest u op de hoofdpagina over nabestellen; hier gaan we in op het punt dat bij bijwerken en herstellen het meest wordt onderschat: de kleurcharge.
Staal wordt in charges gecoat, en kleine verschillen tussen charges zijn normaal in dit soort productieprocessen, ook al vallen ze binnen dezelfde specificatie. Op een dak dat in één keer is gelegd, valt dat niet op, omdat de hele oppervlak uit dezelfde charge komt. Bij een nabestelling ligt dat anders: als u alleen de kleurnaam doorgeeft, kan de nieuwe baan uit een andere charge komen dan de rest van het dak. Het verschil is dan vaak klein, maar op een mat oppervlak, waar licht al gevoelig ligt zoals we hierboven beschreven, valt een charge-verschil sneller op dan u zou verwachten, vooral in schuin invallend licht.
Om dat te voorkomen, vragen we bij een nabestelling altijd naar het ordernummer of de referentie van de oorspronkelijke levering. Daarmee kunnen we nagaan uit welke charge de eerdere platen zijn gewalst en, waar dat nog mogelijk is, dezelfde charge inzetten voor de vervangende baan. Is die charge niet meer beschikbaar, dan laten we u dat vooraf weten in plaats van gewoon de dichtstbijzijnde kleur te leveren; dan kunt u zelf beslissen of u het risico op een zichtbaar verschil accepteert of liever een grotere partij in één keer laat vervangen. Bewaar daarom bij voorkeur de leveringsbon of het paklijstnummer van elke bouw, ook nadat het project is afgerond. Dat papiertje is precies wat nodig is om over een jaar, of over vijf jaar, weer exact dezelfde plaat te krijgen.
Naast de charge of het ordernummer helpt het om de exacte maatvoering van de te vervangen baan aan te leveren: de werkende breedte is standaard 475 millimeter, maar de lengte en eventuele afkortingen aan de kop verschillen per baan. Geef ook aan of het om een vlakke uitvoering gaat, een uitvoering met verstijvingsril, of een uitvoering met micro-lines, want deze drie zien er onder licht net anders uit en zijn niet zomaar uitwisselbaar op hetzelfde vlak. Vermeld daarbij of de beschadigde baan aan een gevel of aan een dakvlak zat, en of er bijzonderheden waren in de montage, zoals een aansluiting die extra was ingekort. Onze eigen walsmachines maken het mogelijk om ook een enkele baan na te walsen op exact deze specificaties, zonder dat u een hele nieuwe partij hoeft af te nemen.
Het is verder verstandig om ook de rand van de beschadigde plek te laten zien op een foto, met iets van de omliggende, onbeschadigde plaat erbij in beeld en bij daglicht gefotografeerd. Zo kunnen wij aan de foto zien of het inderdaad om oppervlakkige schade gaat die met een reparatielak te verhelpen is, of dat de vervorming van de plaat zelf de kern van het probleem is. In het laatste geval bespreken we vaak, samen met de informatie over de charge, welke lengte het handigst is om te vervangen: soms is het praktischer om een iets langere baan te nabestellen dan strikt nodig, zodat de aansluiting op een minder zichtbare plek valt, zoals wij uitleggen bij [de plaat afkorten op de bouw bij nabestellen](/felsplaat/nabestellen/afkorten-op-de-bouw).
Beoordeel eerst of de schade oppervlakkig is of dat de plaat vervormd is; dat onderscheid bepaalt of bijwerken volstaat of dat vervanging nodig is. Bewaar bij elke levering het ordernummer of de paklijst, zodat wij bij een latere nabestelling de juiste kleurcharge kunnen terugvinden. Twijfelt u over een specifieke plek, stuur dan een foto bij daglicht mee met de vermelding van de uitvoering, de maatvoering en of het om een dak- of gevelvlak gaat, en wij denken kosteloos mee over de beste oplossing.