Klikzink
Bij een order voor meerdere gebouwen tegelijk lopen er in korte tijd veel platen door dezelfde handen: van de wals naar de vrachtwagen, van de vrachtwagen naar de bouwplaats, en op de bouwplaats van de stapel naar het dak. Elke overslag is een kans op een kras. Dat is geen reden om het proces te wantrouwen, maar het is wel iets waar u bij een groter project bewuster mee om moet gaan dan bij één schuur met honderd vierkante meter dak.
Een kras is niet automatisch een beschadiging die iets kost aan de levensduur van de plaat. Het onderscheid dat telt is simpel: gaat de coating er wel of niet doorheen. De platen hebben een organische laag van 50 micrometer boven op een zinklaag van 275 gram per vierkante meter aan beide zijden. Zolang een kras alleen door die bovenste laklaag gaat en het onderliggende zink nog intact en dekkend is, heeft u een oppervlakkig litteken en geen technisch probleem. Krijgt u twijfel of een kras dieper zit, kijk dan of er onder een fel licht een andere kleur doorschemert dan de coating: dat is meestal het teken dat de zinklaag zelf is geraakt.
Bij oppervlakkige krassen door de coating heen, tot en met het zink, is bijwerken met een likje reparatielak voldoende. Dat is een kwestie van goed schoonmaken, ontvetten en dun aanbrengen, niet meer dan dat. Bij een gebouw dat op ooghoogte wordt bekeken, zoals een kantoorgevel, kan de zichtbaarheid van zo'n bijgewerkte plek wel meespelen in de beoordeling, maar dat gaat over uiterlijk en glans, en dat behandelen wij niet hier maar op zinklook.com. Voor de plaat zelf, als bouwmateriaal, is bijwerken op dat niveau technisch gezien voldoende.
De grens ligt bij schade die door het zink heen gaat en het staal blootlegt, of bij een deuk die de plaat plaatselijk vervormt zodat de fels niet meer recht sluit. Dan werkt u niet meer bij, dan vervangt u het stuk. Een diepe kras van een paar centimeter op een baan van zes meter is in de praktijk vaak op te lossen door het beschadigde stuk uit te korten en het resterende deel elders te gebruiken, zoals wij beschrijven bij [de plaat afkorten op de bouw bij meerdere gebouwen](/felsplaat/meerdere-gebouwen/afkorten-op-de-bouw). Bij een deuk in het midden van een lange baan is dat niet altijd mogelijk zonder verspilling, en dan telt de schade gewoon als afkeur voor die baan.
Bij één gebouw is de vraag simpel: is deze baan goed of niet. Bij meerdere gebouwen in één order komt er een tweede vraag bovenop: wéét u nog van welk gebouw een beschadigde baan was, en heeft u genoeg reserve om hem te vervangen zonder dat een ander gebouw daardoor tekortkomt. Dat is een logistieke vraag, niet een technische, maar hij bepaalt wel hoeveel last u van een kras heeft.
Eén order voor meerdere daken scheelt aanzienlijk in transport. In plaats van voor elk gebouw apart een vrachtwagen te laten rijden, combineert u de levering en verdeelt u de kosten van dat transport over een groter aantal vierkante meters. Voor een project met vier of vijf gebouwen op één terrein, zoals een rij bedrijfsunits of een groep woningen in dezelfde straat, is dat een reëel voordeel. Maar dat voordeel geldt alleen voor het transport zelf, niet voor hoe de lading op de vrachtwagen en op het terrein wordt behandeld.
Daarom moet de lading per gebouw gescheiden worden aangeleverd, ook al gaat hij in één rit. Dat betekent: platen voor gebouw A op een eigen stapel, met een eigen paklijst, en niet gemengd tussen de platen voor gebouw B en C. Doet u dat niet, dan ontstaat op de bouwplaats precies het probleem dat u met die ene gecombineerde order wilde vermijden: iemand moet ter plekke gaan uitzoeken welke baan waar hoort, en dat is het moment waarop platen worden gestapeld, verschoven en tegen elkaar aan gelegd zonder dat er nog iemand op let of er tussenlagen liggen. Krassen die op de wals of bij het laden nog te voorkomen waren, ontstaan dan juist bij het uitzoeken op de bouwplaats zelf.
Er is nog een reden om per gebouw gescheiden te leveren, en die heeft direct met krassen te maken: als er tijdens transport of overslag toch beschadigingen ontstaan, wilt u weten welk gebouw daar de gevolgen van heeft. Bij een gemengde stapel ontdekt u een kras pas als de plaat al op een dak ligt, en dan is niet meer te achterhalen of hij onderweg is ontstaan of al bij het laden. Bij een gescheiden levering per gebouw is de controle bij aankomst simpel: u telt en bekijkt de platen van dat ene gebouw, tekent voor die partij, en weet vanaf dat moment welke stapel schoon is en welke niet.
Eenmaal op de juiste stapel voor het juiste gebouw, verandert er niets aan hoe u met de platen zelf omgaat. De beschermfolie blijft erop tot kort voor de plaat de fels ingaat, zoals uitgelegd bij [beschermfolie verwijderen bij meerdere gebouwen tegelijk](/felsplaat/meerdere-gebouwen/beschermfolie), en dat is ook de eenvoudigste manier om oppervlakkige krassen tijdens opslag en transport te voorkomen: zolang de folie erop zit, is de kans dat een kras door de coating heen gaat veel kleiner, ook als de plaat een keer schuurt tegen een andere plaat of een steunbalk. Verwijder de folie dus niet vooruitlopend op het werk voor alle gebouwen tegelijk, maar pas per gebouw, per baan, kort voor plaatsing.
Bij het optillen en verplaatsen van platen, zeker bij lange banen tot acht meter, ontstaan de meeste krassen niet door onzorgvuldigheid maar door de manier van dragen: platen die over hun rand over een andere plaat of over een dakrand worden gesleept, krassen bijna onvermijdelijk. Til de plaat op en zet hem neer in plaats van hem te schuiven, en leg tussen gestapelde platen altijd een tussenlaag, ook als dat bij een kleine hoeveelheid op één gebouw overbodig lijkt. Bij meerdere gebouwen tegelijk, met meer platen die worden verplaatst door meer verschillende mensen, telt die gewoonte des te meer.
Beoordeel een kras eerst op diepte: door de coating of door het zink. Alleen bij schade tot en met het zink is bijwerken met reparatielak voldoende; bij schade tot op het staal of bij een deuk in de fels vervangt u het stuk. Bestelt u voor meerdere gebouwen tegelijk, vraag dan bij Klikzink om gescheiden levering per gebouw, met een eigen paklijst per stapel. Dat kost niets extra aan meedenken en voorkomt dat een kras die onderweg ontstaat, niet meer aan een gebouw is toe te wijzen. Heeft u vragen over een specifieke partij of wilt u dat wij meekijken op tekening, neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede.