Klikzink
Vijf kilo per vierkante meter lijkt weinig, en dat is het ook, tot u een baan van acht meter aan één kant optilt. Dan telt niet het gewicht per vierkante meter, maar de lengte en de eigen stijfheid van dat lange stuk staal. Een plaat van 0,55 mm dik buigt onder zijn eigen gewicht als u hem niet over de volle lengte ondersteunt, en een fels van 35 mm die eenmaal verbogen is krijgt u niet meer recht. Dit stuk gaat over die paar minuten tussen de vrachtwagen en de plek waar de plaat moet liggen, en wat de manier van walsen daarvoor betekent.
Een plaat van één meter bij één meter tilt u met één hand op zonder erbij te denken. Diezelfde plaat, uitgerekt tot acht meter lengte en nog altijd 475 mm werkende breedte, is een heel ander verhaal. Het gewicht is nog steeds laag, maar het is verdeeld over een lengte die op twee steunpunten gaat doorbuigen als een plank die te lang is voor de schragen. Til zo'n baan aan één uiteinde op en het andere eind zakt door, precies op de plek waar de fels het meest kwetsbaar is voor een blijvende bocht. Dat is geen kwestie van kracht maar van verdeling: u moet de plaat over zijn hele lengte drágen, niet aan de uiteinden trekken.
Daarom geldt bij felsplaten een simpele vuistregel: reken op één paar handen per twee tot drie meter plaatlengte. Bij een baan van zes meter zijn dat dus minimaal twee man, bij acht meter vaak drie. Op de bouw zien we regelmatig dat een aannemer een lange plaat met twee man van de vrachtwagen tilt omdat het "toch licht is", en dat de plaat halverwege een lichte golving krijgt die pas zichtbaar wordt zodra hij op de gording ligt. Die golving verdwijnt niet meer en is op een zichtwerk aan gevel of dak goed te zien; hoe dat er precies uitziet en wat het voor de uitstraling betekent, kunt u nalezen op zinklook.com, maar voorkomen is hier simpelweg een kwestie van genoeg handen op de juiste afstand.
De fels van 35 mm is niet zomaar een randje, het is de stijfste lijn in de hele plaat. Draagt u een baan plat, met het vlak horizontaal, dan buigt hij het makkelijkst juist loodrecht op die fels: de plaat gaat als een deegroller doorhangen. Draagt u dezelfde plaat op zijn kant, met de fels rechtop, dan werkt die fels als een soort ligger en is de baan veel stijver in de richting waarin u hem draagt. Daarom tilt u een felsbaan altijd op zijn kant, nooit plat, en zet u hem ook zo tegen de opslagplek neer.
Bij het dragen op zijn kant is de looprichting van het team belangrijk: iedereen beweegt in dezelfde pas en niemand draait de plaat tussentijds bij, want een draaiende beweging brengt torsie in een lange baan en die torsie zet zich vast als een lichte kink. Bij een gevelproject van twaalf meter hoogte, waar de platen met een hijskraan of een steiger naar boven moeten, geldt dezelfde regel nog scherper: laat de plaat nooit los bungelen aan één hijspunt, maar ondersteun hem met een balk of spreidstang zodat de last over de lengte verdeeld blijft. Hoe u de plaat daarna op de ondergrond vastzet, met de klem onder de fels, is een ander onderwerp en staat uitgewerkt op klikzink.com.
Een felsbaan van 450 mm en een baan van 8000 mm komen van dezelfde rol staal, maar worden op uw specifieke maat gewalst. Er staat geen voorraad platen van vaste lengtes te wachten in een magazijn: elke bestelling is een eigen walsopdracht, afgestemd op de maat die u doorgeeft. Dat heeft twee gevolgen voor de dag dat de vrachtwagen komt.
Het eerste gevolg is dat de plaat aankomt in exact de lengte die u besteld heeft, wat het tillen voorspelbaar maakt: u weet vooraf hoeveel man u nodig heeft, omdat de lengte al vaststaat voordat de plaat de fabriek verlaat. Er is geen scenario waarin u ter plekke nog een langere of kortere plaat kunt kiezen; de maatvoering ligt vast op het moment van walsen, net zoals wij uitleggen bij [boren in de plaat en de maatvoering vooraf](/felsplaat/levertijd/boren). Wilt u een baan op de bouw nog inkorten, dan kan dat, maar de basislengte waarmee de vrachtwagen komt is een gegeven waar u de planning van het lostillen op moet afstemmen, zoals ook beschreven bij [de baanlengte bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen).
Het tweede gevolg is dat u, juist omdat er niet uit voorraad geleverd wordt, vooraf al weet welke platen de langste en dus de zwaarste te tillen zijn. Bij een project met wisselende dakvlakken loopt de ene bestelling misschien van 2000 tot 6000 mm, en dan is het verstandig om bij het inplannen van de bouwploeg meteen rekening te houden met de langste baan in die levering. Een ploeg die alleen is ingedeeld op basis van het totale aantal vierkante meters komt op de dag zelf voor een verrassing te staan als de langste plaat in de partij ineens met twee man niet te tillen is.
Omdat de plaatlengte al vastligt vóór het walsen, kunt u het aantal handen dat nodig is voor het lossen al bepalen op het moment dat u de bestelling doorgeeft, niet op de dag van levering. Dat is meer dan een kwestie van gemak: een vrachtwagen die aankomt terwijl er te weinig mensen op de bouwplaats staan om de langste baan veilig te dragen, kost tijd en risico. De plaat blijft dan op de wagen liggen tot er genoeg handen zijn, of wordt met te weinig mensen getild en loopt de kans op precies die golving in het vlak die u niet meer ongedaan kunt maken.
Voor een dakdekker die op een doordeweekse dag een dak van gemiddelde afmeting aanpakt, is dit meestal geen probleem: de platen zijn kort genoeg voor twee man. Bij een gevelbekleding met lange, ononderbroken banen, of bij een dakvlak dat in één stuk wordt gedekt om naden te vermijden, loont het om vooraf op de planning te zetten hoeveel mensen er nodig zijn zodra de wagen arriveert, en wie welk stuk van de baan draagt.
Geeft u de maten van uw project door, dan weten wij vooraf hoe lang de langste baan in uw levering wordt en kunt u daar de bouwploeg op inrichten. Heeft u twijfel over de juiste lengte voor een lastig dakvlak, dan denken wij gratis mee op tekening. Wilt u eerst voelen hoe de plaat aanvoelt voordat u bestelt, dan sturen wij op verzoek een monster in elk van de drie beschikbare kleuren.