Klikzink
Vijf kilo per vierkante meter lijkt licht, en voor een korte baan is dat het ook. Twee man tillen een plaat van twee meter zonder erbij stil te staan. Maar een felsbaan van zes of acht meter is geen zware plaat, het is een lange en slappe plaat. Het gewicht zit verdeeld over een oppervlak dat u op zijn smalle kant amper recht krijgt, en dat is precies waar het misgaat als u de plaat behandelt als een stapel platen van normale afmeting.
Een baan van acht meter, werkende breedte 475 mm en 0,55 mm dik, weegt ongeveer negentien kilo. Dat is te tillen door één persoon, en toch raden wij dat af zodra de lengte boven de vier meter komt. Niet vanwege het gewicht, maar vanwege de hefboom. Til zo'n plaat aan één kant op en het andere eind zwiept mee, buigt door, en de rand kan langs een steiger, een dakrand of uw collega's schouder schuren. Bij twee man aan weerszijden van het midden, elk op ongeveer een kwart van de lengte, blijft de plaat recht genoeg om hem gecontroleerd te verplaatsen. Bij een baan boven de zes meter werken wij met drie mensen: twee die dragen en één die aan het uiteinde loopt en de plaat begeleidt zodat hij niet zwaait bij een windvlaag of een bocht om een hoek van het gebouw.
De plaat wordt gedragen op zijn kant, met de fels naar boven, en niet plat als een deur. Plat gedragen buigt een lange baan door zijn eigen gewicht, en die doorbuiging blijft niet zonder gevolgen: op de plek waar de plaat het meest doorzakt, ontstaat een lichte kromming die u er met koud vouwen op de bouw niet meer helemaal uit krijgt, zoals ook te lezen is bij het onderwerp koud vouwen. Op zijn kant gedragen, met de fels als een soort ruggengraat, is de plaat veel stijver in de richting waarin hij anders zou doorhangen. Dat is dezelfde reden waarom een lange plank makkelijker rechtop te dragen is dan plat.
Pak de plaat vast bij de fels, niet aan de vlakke rand. De fels van 35 mm is de stijfste plek over de hele lengte, en hij beschermt uw handen tegen de scherpe snijkant aan de zijkant van de plaat, waar wij apart over schrijven bij de snijkant afwerken. Bij een plaat met verstijvingsril geldt hetzelfde advies, al voelt zo'n baan iets stabieler aan dan de volledig vlakke uitvoering. Verschil in uiterlijk tussen vlak, ril of micro-lines maakt voor het tilwerk zelf niets uit; dat verschil zit in wat het dak of de gevel te zien geeft, en dat is een onderwerp voor zinklook.com.
De lengte die u bij Klikzink bestelt, is de plaatlengte op de millimeter, van 450 tot 8000 mm. Dat is niet automatisch de lengte van uw dakvlak. Overstek aan de goot komt erbij, een opkant tegen een muur of een nok gaat er soms af, en een aansluiting op een doorvoer kan een paar centimeter extra vragen. Wij leggen dat verder uit bij het onderwerp afkorten op de bouw, maar voor het tilwerk is er een praktische kant aan diezelfde som: hoe langer de bestelde baan, hoe zwaarder de eisen aan het transport op de bouwplaats, en die eisen groeien niet lineair mee met de lengte. Een baan van vier meter tilt u zonder poespas de trap op of door een raamopening. Een baan van acht meter past nergens door een gewone deur en moet via de steiger of met een kraan naar het dakvlak.
Houd daar bij het bepalen van de lengte al rekening mee. Een baan die net over de zes meter uitkomt omdat u ook het laatste stukje overstek erbij optelt, kan de grens zijn tussen dragen met twee man over de steiger en de plaat met een kleine kraan of een hoogwerker aanvoeren. Soms is het praktischer om de baan een stuk korter te bestellen en de aansluiting apart op te lossen, dan om een lengte te bestellen die op papier klopt maar op de bouwplaats een logistiek probleem wordt. Wij denken daar op tekening in mee, zonder kosten, en kijken dan zowel naar de maat van het dakvlak als naar wat er praktisch de trap op of de kraan in kan.
Lever de banen zoveel mogelijk aan op de plek waar ze verwerkt worden, of zo dicht mogelijk daarbij. Elke keer dat een lange plaat wordt opgetild, verplaatst en weer neergelegd, is een kans op een deuk, een kras of een lichte kromming in de fels. Leg de banen bij aankomst plat op een steunpunt over de volle lengte, bijvoorbeeld op een rij balken, en niet op twee blokken aan de uiteinden met een groot los stuk daartussen. Anders zakt een lange plaat onder zijn eigen gewicht in het midden door, precies het probleem dat u bij het dragen al probeert te voorkomen.
Bij windrichting speelt de lengte ook een rol. Een baan van acht meter werkt als een zeil zodra er een beetje wind staat, en twee man die de plaat op hun kant dragen, voelen dat onmiddellijk in hun handen en polsen. Draag zo'n lange baan bij voorkeur met de wind in de rug, niet dwars op de wind, en plan het optillen naar het dak op een moment dat de wind rustig is. Op een dag met veel wind is het verstandiger om korter te werken: minder lange banen tegelijk klaarzetten, en de rest van de rol pas naar boven brengen als de vorige baan vastligt.
Een laatste punt dat vaak wordt onderschat, is de plek waar u de plaat neerlegt voordat hij verwerkt wordt. Leg een lange baan nooit met een groot deel over de dakrand of over een steigervloer heen, ook niet even. Een windvlaag of een onbedoelde stoot is genoeg om een deel van de plaat te laten doorbuigen of te laten kantelen, en bij acht meter lengte gaat dat met meer kracht dan bij een plaat van twee meter.
Bepaal de baanlengte niet alleen op basis van de maat van het dakvlak, maar ook op basis van hoe de plaat op de bouwplaats aankomt en verplaatst moet worden. Kies bij lange banen voor drie man in plaats van twee, draag op de kant en pak de plaat bij de fels vast. Twijfelt u over een specifieke lengte in combinatie met de toegang tot uw bouwplaats, neem dan contact op met Klikzink aan de Boylestraat 22 in Ede: wij kijken op tekening mee en leveren de baan op de maat die zowel op het dak als op de steiger werkt.