Klikzink
Vijf kilo per vierkante meter oogt op papier als niets. Een baan van twee meter breed en drie meter lang weegt dan zo'n dertig kilo, en dat tilt één persoon nog op. Maar bij felsplaat rekent u niet in vierkante meters, u rekent in lengte. Onze werkende breedte is vast op 475 millimeter, dus een baan van acht meter lang weegt ongeveer negentien kilo over die hele lengte verdeeld. Dat is licht, maar het is ook slap. Een strook staal van 0,55 millimeter dik en acht meter lang buigt door zijn eigen lengte, en die doorbuiging is het probleem, niet het gewicht.
Til zo'n baan op zijn vlak, dus horizontaal aan beide korte einden, en het midden zakt door. Bij een lange baan kan dat al gebeuren met twee man die allebei aan een uiteinde staan. De plaat gaat golven, de fels aan de rand krijgt een zijwaartse druk die hij niet hoort te krijgen, en u ziet achteraf een lichte kink die u tijdens het monteren niet had opgemerkt. Vervorming door verkeerd tillen is een ander verhaal dan vervorming door het leggen zelf, dat laatste behandelen wij uitgebreider bij [vervorming bij het leggen door de banenindeling](/felsplaat/banenindeling/vervorming), maar de kern is hier dat het al kan misgaan voordat de plaat de ondergrond raakt.
De oplossing is simpel en wij geven hem letterlijk mee aan iedereen die met lange banen werkt: draag de plaat op zijn kant, niet plat. Op zijn kant staand heeft de baan veel meer weerstand tegen doorbuigen in de richting waarin hij het kwetsbaarst is. Hetzelfde stuk staal dat plat gedragen als een slappe lat meebuigt, is op zijn kant nagenoeg stijf over die lengte. Dat is dezelfde reden waarom een liniaal op zijn platte kant doorbuigt en op zijn smalle kant niet.
Als richtlijn: tot ongeveer drie meter redt u het met twee personen, één aan elk einde, plaat op zijn kant. Boven de vier meter zet u een derde man in het midden, niet om te tillen maar om te ondersteunen en de baan recht te houden terwijl de andere twee lopen. Bij acht meter, de langste maat die wij afleveren, werkt u met minimaal drie man en idealiter vier, verdeeld over de lengte, en loopt u in een tempo waarbij iedereen gelijk opschuift. Een baan die door één iemand alleen wordt voortgesleept, al is het maar een paar meter over de steiger, is de meest voorkomende reden dat wij een gedeukte rand terugzien op een bouwplaats.
Vastpakken doet u aan de rand van de plaat, niet aan de fels zelf. De fels is de haaks opstaande rand van 35 millimeter die straks de verbinding met de volgende baan vormt, en die rand is bedoeld om te haken, niet om aan te tillen. Als u daar met volle kracht aan trekt, zet u hem plaatselijk anders dan de rest van de lengte, en dat plaatselijke verschil ziet u pas terug als de banen naast elkaar liggen en niet meer precies aansluiten. Pak de vlakke rand van de plaat vast, met platte handen of met de speciale draaggrepen die op sommige bouwplaatsen worden gebruikt, en houd de fels vrij.
Op een winderige dag verandert de rekensom. Een lange, lichte plaat werkt als een zeil, en een windvlaag op een acht meter lange baan die op zijn kant wordt gedragen kan de plaat zomaar uit de handen van twee mensen tillen. Bij enige wind is het daarom raadzaam de plaat lager te dragen, dichter bij de grond of bij het dakvlak, en de looproute zo te kiezen dat u niet dwars op de windrichting staat met een volle lengte plaat in de handen.
De banenindeling van het vlak bepaalt niet alleen hoe het dak er straks uitziet, maar ook hoeveel keer u een lange baan moet tillen en waar de korte, lastige stukken vallen. Begint u met een volle baan tegen de ene zijde van het dak en loopt u zo door tot de andere kant, dan valt de reststrook aan het einde. Die reststrook is vaak smal, en een smalle strook van bijvoorbeeld twintig centimeter breed over een lengte van zes meter is verrassend lastig te tillen: hij is nog slapper dan een volle baan omdat er relatief weinig materiaal in de breedte zit om hem stijfheid te geven. Zo'n strook draagt u het beste met meer man dan het gewicht zou suggereren, juist omdat hij zo weinig weerstand heeft tegen buigen in alle richtingen.
Deelt u het vlak symmetrisch in, met de eerste baan in het midden en de indeling die zich naar beide zijden herhaalt, dan krijgt u twee reststroken in plaats van één, meestal elk half zo breed. Dat kan voor het aanzien van het dak een bewuste keuze zijn, en hoe dat aanzien eruitziet met verschillende kleuren en glansgraden bekijkt u het beste op zinklook.com. Voor het tillen en dragen maakt de symmetrische indeling in de praktijk weinig verschil: u tilt evenveel platen, alleen verdeeld over twee smalle stroken in plaats van één.
Waar de indeling wél verschil maakt voor het draagwerk, is de looprichting op het dak. Begint u de indeling aan de kant waar de kraan of de lift de platen aanlevert, dan legt u de eerste banen het dichtst bij de aanvoer en loopt de looprichting vanzelf mee naar de andere kant. Draait u dat om en begint u de indeling ver van de aanvoerplek, dan sleept u elke baan eerst over het al gelegde vlak heen voordat hij op zijn plek komt, en dat is extra tilwerk dat u met een andere volgorde had kunnen vermijden. Het is de moeite waard om de banenindeling niet alleen op het oog van het gevel- of dakvlak te bepalen, maar ook op de route die de plaat aflegt van de opslagplek naar de uiteindelijke positie.
Controleer bij aflevering of de banen die u als eerste nodig heeft, ook als eerste bovenop de stapel liggen of het makkelijkst te bereiken zijn. Wij leveren op maat en denken op tekening mee zonder kosten, en als u ons vooraf laat weten in welke volgorde u de banen wilt verwerken, kunnen wij daar bij het inpakken al rekening mee houden. Dat scheelt u op de bouwplaats zelf onnodig sjouwen met lange platen die eigenlijk pas over drie dagen aan de beurt zijn.
Weet u de gewenste banenindeling en de looproute op de bouwplaats, dan kunt u vooraf bepalen met hoeveel mensen u de langste banen gaat tillen en waar u ze het beste kunt neerleggen tot ze aan de beurt zijn. Neem contact met ons op voor een leveringsvoorstel op maat, of vraag de monsters van onze kleuren aan om vooraf te bepalen hoe de indeling er in het echt uit gaat zien.