Klikzink
Koud vouwen en kanten is het werk waarmee een platte felsbaan op de bouwplaats zijn hoeken, kanten en aansluitingen krijgt. Wij krijgen hier vaak vragen over, vooral van opdrachtgevers die voor het eerst met felsplaat werken en niet meteen weten wie welk deel van dat proces doet. Dat verdelen we hieronder duidelijk: wat wij als leverancier doen, wat de dakdekker op de bouw doet, en wat de opdrachtgever zelf moet regelen voordat er iemand met een plaat in zijn handen staat.
Wij walsen de felsbanen op onze eigen machines en leveren ze op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 mm, in de gevraagde uitvoering: vlak, met verstijvingsril of met micro-lines. Die maatvoering is belangrijk voor het vouwen en kanten, want een baan die al op lengte is, hoeft op de bouw niet meer gezaagd of geknipt te worden op de plek waar een vouw komt. Wij denken ook mee op tekening, zonder dat daar kosten aan hangen, en dat is precies waar koud vouwen om vraagt: hoe eerder in het proces rekening wordt gehouden met de plek van hoeken, dakranden en overgangen, hoe minder er op de bouw nog handmatig gecorrigeerd moet worden.
Wat wij niet doen, is de plaat zelf vouwen of kanten. Dat gebeurt niet in onze fabriek maar op de bouwplaats, met de gereedschappen die de dakdekker daar meeneemt. Wij leveren het platte materiaal, geschikt om koud te vouwen tot -15 graden, en de rest is verwerking. Dat onderscheid lijkt vanzelfsprekend, maar we merken dat opdrachtgevers soms verwachten dat een felsbaan al met kanten en hoeken wordt afgeleverd. Dat is bij standaardwerk niet zo; alleen bij hele specifieke bestellingen met vooraf afgesproken vouwen zetten we iets voor op de plaat, en ook dan blijft het overgrote deel van het kanten werk op de bouw.
De dakdekker of aannemer die de plaat verwerkt, is degene die daadwerkelijk vouwt en kant: bij dakranden, bij hoeken van een dakkapel, bij overgangen naar een gevel. Hij gebruikt daarvoor handgereedschap of een kantbank, afhankelijk van de klus en van hoeveel herhaling erin zit. Bij een rij identieke daktrimmen is een kantbank sneller, bij een enkele lastige hoek op een bestaand dak is handwerk vaak praktischer. Welk gereedschap in welke situatie het beste werkt, hebben we uitgewerkt op de pagina over [wat je nodig hebt](/felsplaat/koud-vouwen/wat-heb-je-nodig), en hoe je een gevouwen kant controleert op scheuren in de coating leggen we uit op [hoe je het controleert](/felsplaat/koud-vouwen/controleren).
De dakdekker is ook degene die de temperatuur op de bouwplaats meeweegt. Onze plaat is koud vouwbaar tot -15 graden, maar dat wil niet zeggen dat vouwen bij -15 graden hetzelfde gaat als vouwen bij 15 graden boven nul. Staal wordt bij lage temperaturen stugger en de organische coating verliest een deel van zijn rek. Daardoor moet een dakdekker bij vorst langzamer vouwen en een iets ruimere straal aanhouden dan op een milde dag. Een vuistregel die daarbij vaak wordt gebruikt, is een minimale buigstraal van ongeveer drie keer de plaatdikte bij normale temperaturen, en die marge iets ruimer nemen zodra het vriest. Bij onze plaatdikte van 0,55 mm betekent dat in de praktijk een straal van een paar millimeter, geen scherpe messneden. Wordt er toch te scherp en te snel gevouwen, dan scheurt de coating precies op de buiglijn, en dat is zichtbaar als een fijne witte streep waar het onderliggende zink blootligt. Wat er dan verder nog kan misgaan en hoe dat oogt, staat op [wat er misgaat](/felsplaat/koud-vouwen/wat-gaat-er-mis).
Een dakdekker die regelmatig met felsplaat werkt, herkent dit verschil in gevoel meteen: bij vorst voelt de plaat 'harder' aan onder het gereedschap en geeft hij minder mee voordat de vouw zich zet. Ervaren verwerkers passen daarom hun tempo aan, vouwen in kleinere stappen in plaats van in één beweging, en controleren de buiglijn direct na het vouwen in plaats van pas aan het einde van de dag. Dat is geen kwestie van een ander gereedschap nodig hebben, maar van andere aandacht voor hetzelfde werk.
De opdrachtgever, meestal de aannemer die de dakdekker inhuurt of de eigenaar die het werk laat uitvoeren, regelt vooral de voorwaarden waarbinnen dat vouwen gebeurt. Dat begint bij de planning: een klus in januari met felsplaat vraagt om een dakdekker die met vorst kan en wil werken, en dat is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Sommige verwerkers plannen liever geen precisiewerk bij strenge vorst, ook al kan het materiaal het aan, simpelweg omdat het buigen dan meer tijd en aandacht kost. Wie dat vooraf met de dakdekker afstemt, voorkomt vertraging achteraf. Wat een opdrachtgever daarnaast vooraf zou moeten uitvragen bij zijn dakdekker, staat uitgebreider op [wat een opdrachtgever hierover vraagt](/felsplaat/koud-vouwen/wat-vraagt-de-opdrachtgever) en [wat je vooraf moet weten](/felsplaat/koud-vouwen/vooraf-weten).
De opdrachtgever is ook degene die, samen met ons, de juiste maatvoering vaststelt voordat de bestelling de fabriek verlaat. Hoe langer de baan en hoe complexer de vorm, hoe meer voordeel er te halen is uit vooraf goed doordachte maten, zodat de dakdekker op de bouw zo weinig mogelijk zelf nog hoeft te passen en te knippen. Dat scheelt niet alleen tijd, het scheelt ook risico: elke extra snede of extra vouw die niet in de fabriek is voorbereid, is een moment waarop er op de bouwplaats iets kan misgaan.
Deze verdeling van taken gaat puur over het fysieke vouwen en kanten van de plaat zelf. Hoe de gevouwen kant vervolgens wordt bevestigd, met welke klem en in welke volgorde ten opzichte van de ondergrond, is een andere stap in het bouwproces en die behandelen we hier niet; dat staat uitgewerkt op klikzink.com. Ook de vraag hoe de plaat er na het vouwen uitziet, met welke glans en welke kleurbeleving op de gevel, laten we hier liggen; dat is het onderwerp van zinklook.com. En of een felsdak geschikt is voor een bepaalde dakhelling of hoe het zich verhoudt tot condens in de opbouw daaronder, bespreken we op klikfels.com.
Wilt u weten of uw dakdekker voor een specifieke klus met deze temperaturen en deze maatvoering overweg kan, neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede. We denken kosteloos mee op tekening, leveren de felsbanen op de millimeter afgekort in de gewenste uitvoering, en sturen op verzoek monsters van alle drie de kleuren mee zodat u en uw dakdekker precies weten met welk materiaal er straks gevouwen en gekant gaat worden.