Klikzink
Een felsbaan wordt koud gevouwen: geen warmtebron, geen voorverwarmen, gewoon kracht op staal dat daar tot -15 graden geschikt voor is. Dat klinkt eenvoudig, en dat is het in de meeste gevallen ook. Maar de controle erop gebeurt op het moment zelf, op de bouw, met de plaat nog in de machine of net eruit. Wacht u tot de baan gemonteerd is, dan is een verkeerde vouw niet meer een kwestie van bijstellen maar van een nieuwe plaat bestellen. Deze pagina gaat over dat controlemoment: waar u op kijkt, en tot wanneer bijstellen nog kan.
De eerste controle is altijd visueel, en gaat niet over het staal maar over de laag erop. Onze platen hebben een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die laag is dun genoeg om mee te buigen bij een normale vouw, maar hij heeft een grens. Bij een te kleine straal scheurt de coating eerder dan het staal zelf vermoeit. Zo'n scheurtje is met het blote oog te zien als een fijne witte of lichtere lijn precies op de buiging, vaak pas zichtbaar als u de baan een beetje draait in het licht. Voelt u met een vinger over de vouw en merkt u een ruwheid die er bij een gladde vouw niet zou moeten zijn, dan is dat vaak dezelfde scheur die u ook ziet. Dit is het moment om te stoppen, niet om door te buigen "want het staal houdt het toch". Het staal houdt het misschien, maar de coating is dan al lek, en daar gaat het op een gevel of dak juist om: die laag moet water buiten houden, niet het staal alleen.
De kleinste straal die u zonder scheuren kunt maken, hangt af van de temperatuur van de plaat op dat moment, niet van de temperatuur die op de weerapp staat. Een pallet dat een nacht buiten heeft gestaan bij vorst is kouder dan de lucht om negen uur 's ochtends, en een plaat die net van de vrachtwagen komt in januari is kouder dan een plaat die al een uur in een verwarmde loods heeft gelegen. Precies daarom raden wij aan om bij vorst langzamer te vouwen: koud staal is stugger, de coating verdraagt minder rek per seconde, en een vouw die u in een vloeiende beweging zet geeft de laag minder kans om te scheuren dan een vouw die u met een klap zet. Voor de exacte straal die bij uw temperatuur en dikte hoort, en wat dat kost aan tijd, verwijzen we naar de pagina over [wat koud vouwen en kanten kost aan straal en tijd](/felsplaat/koud-vouwen/wat-kost-het). Hier gaat het erom dat u, wat de straal ook is, op de coating controleert en niet op het gevoel in uw handen.
Na de coating komt de vorm. Een gekante rand die te veel of te weinig hoek heeft, valt niet altijd meteen op als de baan los op de bok ligt: pas als u hem tegen de aansluitende baan legt, of tegen de daadwerkelijke rand van het dak, zie je de kier. Op een eenvoudig gebouw met rechte randen is dat te overzien; op een gebouw met een schuine kop-gevel, een dakkapel of een aansluiting op een bestaand element merkt u een afwijking van een paar graden pas als de plaat er al ligt en niet meer aansluit. Daarom is het raadzaam om bij een kant met een vaste hoek altijd met een winkelhaak of, bij een niet-rechte hoek, met een mal te controleren voordat u de volgende baan zet, en niet achteraf als er al drie liggen.
Een aannemer die voor een schuurdak met een flauwe helling een serie platen liet kanten door twee verschillende medewerkers, merkte dat de ene set steeds een halve graad scherper was gekant dan de andere. Op zichzelf een kleine afwijking, maar over een rij van twaalf banen liep dat op tot een zichtbare knik aan het einde van het dak. De controle had daar niet bij de laatste baan moeten gebeuren, maar bij de tweede of derde: dat is het moment waarop u nog kunt bijstellen zonder dat er al een hele rij ligt die niet aansluit. Wilt u weten hoeveel tijd dat soort controle en herstel precies kost, dan leest u dat op de pagina over [hoelang het koud vouwen en kanten van een felsplaat duurt](/felsplaat/koud-vouwen/hoelang-duurt-het); hier gaat het om het principe dat controleren vroeg in de reeks meer oplevert dan controleren aan het eind.
Zolang de plaat nog niet gemonteerd is, kunt u een lichte afwijking in de hoek meestal nog corrigeren door de kant iets verder te zetten of iets terug te buigen, mits u dat in dezelfde vloeiende beweging doet als de eerste vouw en niet met kracht in de tegenovergestelde richting. Bij een scheur in de coating is er geen weg terug: bijwerken met een likje verf verhult het zicht, maar de onderliggende bescherming is en blijft daar dunner dan op de rest van de plaat. Op een dakvlak dat u nooit meer ziet, kan dat voor u aanvaardbaar zijn; op een gevel die vanaf de straat zichtbaar is, is het dat vaak niet, en daar speelt niet alleen de techniek maar ook het aanzien mee, waarover u meer leest op zinklook.com.
Eenmaal gemonteerd, met de klemmen onder de fels vast en de volgende baan aangesloten, is er geen controlemoment meer: dan zit de vouw waar hij zit. Dat is de reden waarom wij aanraden om elke vouw en elke kant te controleren vóór montage, per baan, en niet pas als een hele rij ligt. Het scheelt u het terugnemen van bevestigingsmateriaal, en het scheelt vooral tijd op een bouw waar de volgende baan al klaarligt om aangesloten te worden.
De beste controle is er een die niets afkeurt omdat er vooraf al rekening is gehouden met de omstandigheden. Bestelt u in de winter, dan is het verstandig de platen tijdig in een verwarmde ruimte te leggen voordat u gaat vouwen, zodat u niet bij de laagste temperatuur van de dag moet werken. Werkt u met meerdere mensen aan dezelfde reeks kanten, laat dan een van hen de eerste paar stuks controleren voordat de rest in hetzelfde tempo doorwerkt. En bewaart u een stukje reserveplaat van dezelfde rol, dan kunt u daarop een proefvouw zetten voordat u aan de echte baan begint; dat kost een paar minuten en bespaart u een afgekeurde plaat.
Heeft u twijfel over de straal die bij uw dikte en temperatuur past, of wilt u dat wij vooraf meekijken op tekening, dan denken wij daar kosteloos in mee. Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en stuur uw maatvoering mee, dan kijken wij mee voordat u begint te vouwen.