Klikzink
Wie ons vraagt wat koud vouwen en kanten kost, verwacht meestal een bedrag per meter of per uur. Dat kunnen wij niet geven, en niet omdat we het niet willen. De kosten van deze bewerking hangen af van de plek waar u felst, de temperatuur op dat moment, de vorm die u wilt maken en de snelheid waarmee u werkt. Op deze pagina zetten we uiteen waar die kosten vandaan komen, zodat u zelf kunt inschatten wat een bepaalde vouw of kant u gaat kosten aan tijd en aan risico op afkeur.
Onze felsplaat is koud vouwbaar tot -15 graden. Dat wil niet zeggen dat vouwen bij -15 graden even snel of even goedkoop gaat als vouwen bij 15 graden boven nul. Staal wordt bij lagere temperaturen stugger, en de organische coating van 50 micrometer die op de plaat zit, wordt minder rekbaar naarmate het kouder is. Dat raakt direct de kosten: bij vorst moet u langzamer buigen, met een ruimere straal, en met meer controlemomenten. Elk van die drie kost tijd, en tijd is de grootste kostenpost bij koud vouwen en kanten. Materiaal is nauwelijks het probleem; de uren van de man die de plaat in de vorm brengt, zijn dat wel.
De kleinste straal die u kunt maken zonder de coating te laten scheuren, hangt samen met de dikte van de plaat, de richting van de vouw ten opzichte van de wals, en de temperatuur. Onze felsplaat is 0,55 mm dik, en bij normale buitentemperatuur kunt u een relatief scherpe kant zetten zonder dat de Pural-coating loslaat of craquelé vertoont. Bij vorst moet die straal ruimer, want de coating heeft dan minder rek voordat hij scheurt. Een scherpe kant die in september probleemloos lukt, kan in januari bij dezelfde snelheid al een haarscheurtje geven aan de buitenzijde van de vouw.
Wat dit voor de kosten betekent: een ruimere straal is op zichzelf niet duurder om te zetten, maar hij dwingt vaak tot een andere aanpak van het aansluitdetail. Een aannemer die in de winter een dakrand moest afwerken die in het bestek met een scherpe kant was getekend, moest de straal aanpassen en dus het detail opnieuw laten goedkeuren door de architect. Die extra ronde kostte meer dan de vouw zelf. Wilt u weten wat er concreet misgaat als de straal te klein wordt gekozen, dan beschrijven we dat met voorbeelden op de pagina over [wat er misgaat bij koud vouwen](/felsplaat/koud-vouwen/wat-gaat-er-mis).
Het belangrijkste bij vorst is niet dat vouwen onmogelijk wordt, maar dat het langzamer moet. Bij een snelle, krachtige vouwbeweging krijgt het staal lokaal geen tijd om de spanning te verdelen, en juist die piekspanning is waar de coating scheurt. Bij normale temperatuur merkt u daar weinig van, omdat het materiaal soepel genoeg is om kleine tempoversnellingen op te vangen. Bij -10 of -15 graden is die marge weg, en moet elke vouw met een gelijkmatige, trage beweging worden gezet.
Dat langzamere tempo is de kern van wat koud vouwen en kanten in de winter kost. Een dakdekker die in de zomer honderd kanten per dag zet, komt in de vorst misschien op zestig, bij dezelfde bezetting. Het materiaal kost niet meer, de uren wel. Sommige aannemers kiezen er daarom voor om in de winter met kleinere ploegen te werken die zorgvuldiger, maar niet trager per vouw, doorwerken, en zo de planning toch te halen. Andere kiezen ervoor om scherpe details uit te stellen tot het dooit. Beide zijn legitieme manieren om de kosten te beheersen, en welke het beste past, hangt af van de planning van het hele project. Wij gaan daar verder niet over adviseren, want dat is een vraag over uw bouwproces, niet over onze plaat.
Naast straal en temperatuur is de vorm van de vouw zelf een factor die vaak onderschat wordt. Een rechte kant over een lange lengte is met een goede kantbank of felsmachine relatief snel te zetten, ook bij lagere temperaturen, omdat de beweging over de volle lengte gelijk blijft. Een detail met meerdere korte vouwen in verschillende richtingen, zoals bij een dakkapel of een inwendige hoek, kost per meter veel meer tijd, omdat elke vouw apart moet worden opgezet en gecontroleerd.
Bij vorst wordt dat verschil groter, niet kleiner. Een rij identieke rechte kanten kunt u met enige oefening in een vast tempo blijven zetten, ook als dat tempo lager ligt dan in de zomer. Bij een serie van steeds andere details moet bij elke vouw opnieuw worden beoordeeld of de straal en de snelheid passen bij de temperatuur van dat moment, en dat kost stilstand. Een project met veel herhaling is dus verhoudingsgewijs goedkoper te vouwen dan een project met veel variatie, en dat verschil valt in de winter sterker uit. Wilt u van tevoren weten wat voor uw situatie haalbaar is, dan raden we aan eerst te lezen wat u vooraf moet weten over koud vouwen, zoals wij uitleggen bij [wat u vooraf moet weten over koud vouwen](/felsplaat/koud-vouwen/vooraf-weten), voordat u een planning met vaste uren per meter opstelt.
Het is de moeite waard om ook te benoemen wat de kosten van koud vouwen en kanten niet beïnvloedt, want daar bestaan misverstanden over. De plaatdikte van 0,55 mm is voor al onze felsbanen gelijk, ongeacht de gekozen kleur of uitvoering van het vlak; vlak, met verstijvingsril of met micro-lines maakt voor de buigbaarheid nauwelijks verschil, want de fels zelf, 35 mm hoog en haaks opstaand, wordt op dezelfde manier gezet. Het gewicht van ongeveer 5 kg per m2 speelt bij het vouwen geen rol van betekenis; dat is meer een factor voor het transport naar de plek van verwerking dan voor de bewerking zelf.
Ook de lengte van de bestelde baan, van 450 tot 8000 mm op de millimeter afgekort, heeft geen directe invloed op de kosten van vouwen: een lange baan met aan het eind een enkele kant kost weinig meer dan een korte baan met dezelfde kant. Waar de lengte wél invloed op heeft, is de logistiek op de bouwplaats en de volgorde waarin platen worden gelegd en bevestigd, en dat is een vraag voor de klem en de ondergrond, niet voor de plaat zelf; die volgorde staat uitgelegd op klikzink.com. En het uiterlijk van de gezette kant, hoe scherp of hoe rond die oogt op de gevel, is een vraag over uitstraling die op zinklook.com aan de orde komt.
De kosten van koud vouwen en kanten worden dus vooral bepaald door drie keuzes: de straal die u aanhoudt, het tempo dat u aanpast aan de temperatuur, en de mate van herhaling in het ontwerp. Wilt u voor een concreet project weten of uw geplande details haalbaar zijn bij de temperaturen die u verwacht, dan kunt u contact opnemen met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede. Wij denken kosteloos mee op tekening, en kunnen aan de hand van uw details aangeven welke stralen en welk tempo realistisch zijn, zodat u zelf een goede inschatting kunt maken van de uren die de bewerking gaat vragen.