Klikzink
Wie een felsdak of felsgevel bestelt, kiest niet alleen een profiel en een kleur, maar ook een materiaal. Staal en aluminium ogen op de plank vaak hetzelfde, maar ze gedragen zich anders zodra de baan lang wordt. Dat verschil raakt direct de vraag waar deze pagina om draait: welke lengte u opgeeft bij de bestelling, en waarom die lengte niet zomaar de lengte van het dakvlak is.
Onze felsbanen zijn van Sendzimir verzonken staal, 0,55 mm dik, met een organische coating van 50 micrometer. Aluminium felsplaat is lichter: waar staal ongeveer 5 kg per m2 weegt, komt aluminium daar ruim onder. Voor het tillen en het transport is dat een voordeel, en op een hoog dak met een lange aandraagroute merkt een dakdekker dat direct. Maar aluminium zet ook meer uit en krimpt meer terug bij temperatuurwisseling dan staal. Onze stalen platen zetten ongeveer half zoveel uit als zink; aluminium zit daar merkbaar boven. Op een baan van acht meter loopt dat op tot een aantal millimeters die de klem moet kunnen opvangen.
Uitzetting is geen probleem van het materiaal alleen, het is een probleem van de lengte. Een baan van twee meter aluminium zet zo weinig uit dat u het nauwelijks meerekent. Een baan van zeven meter is een ander verhaal: daar moet de bevestiging onder de fels de beweging kunnen volgen zonder dat de plaat gaat golven of de klem gaat kraken. Bij lange banen in aluminium wordt de keuze voor de juiste klem en de juiste tussenafstand belangrijker dan bij staal, en dat is precies waarom wij daar niet over schrijven: die afweging maakt u bij de bevestiging, niet bij de plaat. Wilt u weten hoe de klem die beweging opvangt, dan leest u dat op klikzink.com.
Wat voor de lengte van de plaat wél telt, is dat wij hem op de millimeter afkorten, van 450 tot 8000 mm. Dat geldt voor staal en, waar wij dat leveren, ook voor aluminium. De vraag is dus niet of een lange baan kan, maar of een lange baan verstandig is gezien de uitzetting. Bij staal is de marge ruimer: een dakvlak van tien meter durven wij in één stalen baan aan te snijden zonder dat de uitzetting een probleem wordt op de bevestigingspunten die daarvoor bedoeld zijn. Bij aluminium adviseren wij vaker om diezelfde lengte in kortere banen te verdelen, juist omdat de plaat meer beweegt.
Een voorbeeld uit de praktijk: een loods met een dakvlak van 7,80 meter van goot tot nok. In staal bestelt de aannemer die maat vrijwel één op één als baanlengte, met een kleine marge voor de aansluiting. In aluminium zou hij, bij dezelfde 7,80 meter, vaker kiezen voor een knip halverwege, met een overlap die de beweging opvangt. De plaat wordt dan niet lichter besteld, maar wel anders ingedeeld. Dat is het punt waarop materiaal en baanlengte elkaar raken: niet de sterkte van de plaat is de beperking, maar de ruimte die de uitzetting nodig heeft.
Onafhankelijk van het materiaal geldt: de lengte die u ons doorgeeft, is de lengte van de plaat zelf, niet de lengte van het dakvlak zoals dat op de bouwtekening staat. Een dakvlak van zes meter levert zelden een bestelling van precies zes meter op. Er komt een overstek bij aan de goot, vaak enkele centimeters tot een decimeter, afhankelijk van de detaillering. Er gaat een opkanting bij aan de nok, of er komt juist een aansluiting bij die extra plaatlengte vraagt om over te kunnen zetten. Hoe u die opbouw precies uitrekent, met voorbeeldmaten en een rekenwijze per situatie, leggen wij uit op de hoofdpagina over de baanlengte bepalen; hier gaat het er vooral om dat u die correctie niet vergeet wanneer u vanuit aluminium naar staal overstapt of omgekeerd, want de marges die u aanhield bij het ene materiaal gelden niet zomaar voor het andere.
Bij aluminium bouwt u vaak een iets ruimere marge in bij de overlap tussen twee aansluitende banen, precies om de grotere uitzetting op te vangen. Bij staal kunt u die marge kleiner houden. Wie een tekening overneemt die voor aluminium is gemaakt en die zonder aanpassing voor een stalen bestelling gebruikt, bestelt vaak platen die net iets langer zijn dan nodig, of andersom net te kort als de tekening voor staal was gemaakt en het werk toch in aluminium wordt uitgevoerd. Reken de opbouw dus opnieuw uit bij een materiaalwissel, ook als de dakvlaklengte zelf niet verandert.
De manier waarop de plaat na levering behandeld wordt, verschilt weinig tussen de twee materialen. Onze stalen felsplaat is koud vouwbaar tot -15 graden; aluminium is in de regel eveneens goed koud te verwerken, al is de precieze grens afhankelijk van de legering en dat bespreekt u het beste met de leverancier van dat specifieke aluminium. Hoe u een plaat op de bouw nog bijknipt of inkort als de laatste centimeters toch niet kloppen, staat beschreven bij het afkorten op de bouw, en dat verhaal verandert niet wezenlijk of de plaat van staal of van aluminium is; het gereedschap en de voorzichtigheid die daarbij horen zijn hetzelfde.
Waar het materiaal wél verschil maakt, is in het gewicht tijdens het leggen. Een lichtere aluminium baan is voor twee man makkelijker te positioneren op een steil dakvlak, maar diezelfde lichtheid maakt de plaat ook gevoeliger voor wind tijdens het aanleggen. Bij lange banen, waar het gewicht van staal juist helpt om de plaat op zijn plek te houden terwijl de klemmen gezet worden, kan een lichte aluminium plaat bij wind meer wapperen. Dat is geen reden om van materiaal te wisselen, maar wel iets om in de planning mee te nemen als u op een winderige dag een lange baan gaat leggen.
Of aluminium of staal in uw geval de juiste keuze is, hangt af van meer dan de baanlengte alleen: van het gewicht dat de constructie mag dragen, van de dakhelling, van de manier waarop het geheel bevestigd wordt en van hoe de plaat er uiteindelijk uit moet zien. Voor de technische randvoorwaarden rond dakhelling en de opbouw van het dak verwijzen wij naar klikfels.com. Voor het uiterlijk en de keuze in kleur en glans kijkt u op zinklook.com. Overweegt u zonnepanelen op het felsdak, dan leest u op solarfels.com wat dat betekent voor de ondergrond.
Wat wij wel voor u doen, is de plaat op maat leveren, in staal met een werkende breedte van 475 mm en een fels van 35 mm, in drie uitvoeringen van het vlak en in drie matte kleuren. Denkt u liever eerst op tekening mee, dan kijken wij daar kosteloos naar mee, ook als u nog twijfelt tussen staal en aluminium en de baanlengte per materiaal wilt laten uitrekenen. Neem contact op met Klikzink in Ede, of vraag de monsters van de kleuren op om het gewicht en de stevigheid van de stalen plaat zelf te voelen voordat u de knoop doorhakt.