Klikzink
Wie een dak of gevel in felsplaat overweegt, komt vroeg of laat de vraag tegen: staal of aluminium? Beide zijn als felsbaan te krijgen, beide liggen er strak en naadloos bij, en beide voelen in de hand ongeveer even solide aan. Toch verschillen ze op een punt dat je aan een monster niet ziet: hoeveel het materiaal uitzet bij warmte, en wat dat betekent voor de baanlengte die u kunt toepassen. Dat is precies waar wij op deze pagina naar kijken, want het is het enige verschil tussen staal en aluminium dat rechtstreeks over de plaat zelf gaat.
Wij leveren onze felsbanen in Sendzimir verzinkt staal, niet in aluminium. Dat is een bewuste keuze, en om die keuze te begrijpen helpt het om te weten waarom aluminium voor sommige toepassingen wordt gekozen, en waar het juist tegenvalt.
Aluminium is aanzienlijk lichter dan staal. Waar onze stalen felsplaat ongeveer 5 kg per vierkante meter weegt, komt een vergelijkbare aluminium plaat op ruwweg de helft daarvan. Voor grote dakvlakken of voor constructies waar het gewicht van de dakbedekking een rol speelt in de berekening van de draagconstructie, is dat een reëel voordeel. Een aannemer die een lichte stalen hal bekleedt met een dak dat oorspronkelijk voor bitumen is berekend, merkt het verschil in de belasting op de gordingen.
Daar staat een prijs tegenover: aluminium is per vierkante meter duurder dan verzinkt staal met een organische coating. Voor veel projecten wegen de kosten niet op tegen het gewichtsvoordeel, zeker niet wanneer de draagconstructie sowieso al ruim voldoende is gedimensioneerd. Wij zien in de praktijk dat staal voor de meeste daken en gevels de voordeligste keuze blijft, en dat aluminium vooral terrein wint bij zeer grote overspanningen of bij renovaties waar het bestaande dak weinig extra gewicht kan hebben.
Het belangrijkste verschil zit niet in het gewicht, maar in de uitzetting. Aluminium zet ongeveer twee keer zo veel uit als staal bij dezelfde temperatuurstijging. Onze stalen felsplaat zet zelf al ongeveer half zoveel uit als zink, en dat is precies waarom staal zich zo goed leent voor lange, ononderbroken banen: de plaat blijft binnen de marges die de klemmen en de fels kunnen opvangen.
Bij aluminium moet u met een aanmerkelijk grotere uitzetting rekenen over dezelfde lengte. Dat betekent in de praktijk dat de maximale baanlengte bij aluminium eerder wordt begrensd, en dat er vaker een onderverdeling in het dakvlak nodig is om de uitzetting per baan binnen de perken te houden. Bij staal kunt u met dezelfde randvoorwaarden doorgaans een langere ononderbroken baan toepassen voordat u tegen diezelfde grens aanloopt. Voor een dakvlak van bijvoorbeeld vijftien meter lang maakt dat verschil uit voor hoe u de indeling tekent, en dus ook voor hoeveel banen u moet bestellen en hoeveel naden er in het vlak komen.
Dit raakt ook de bevestiging: bij een grotere uitzetting moet de klem onder de fels meer beweging kunnen opvangen zonder dat de plaat gaat golven of de klem gaat knarsen. Hoe die klemmen precies werken en welke volgorde daarbij hoort, leggen wij niet hier uit maar op klikzink.com. Voor de vraag of uw dakhelling en isolatieopbouw voldoende ruimte laten voor deze bewegingen, verwijzen wij naar klikfels.com.
Op dit ene punt, de baanlengte in verhouding tot de uitzetting, wint staal het dus van aluminium: u kunt met staal langer doorlopen zonder onderbreking. Aluminium heeft zijn eigen sterke kant, het gewicht, en wie dat als zwaarste eis stelt, kan daar terecht bij een leverancier die dat materiaal voert. Wij focussen op staal en werken dat materiaal ook het beste uit.
Wij versturen op verzoek monsters van felsplaat in alle drie de kleuren die wij leveren. Zo'n monster is een stukje plaat van beperkte afmeting, met de fels erop, zodat u het profiel kunt voelen en de coating in de hand kunt bekijken. Voor de vraag hoe de kleur en de glans zich verhouden tot uw gevel of dak is dat nuttig, en die kant van de zaak behandelen wij overigens niet hier maar op zinklook.com.
Voor de vraag staal-of-aluminium is een monster echter maar beperkt behulpzaam. Een handpalm groot stukje plaat voelt in beide materialen stevig en vlak aan; het verschil in gewicht is op die schaal nauwelijks te voelen, en uitzetting is aan een klein monster al helemaal niet te zien. Uitzetting is een eigenschap die zich pas laat gelden over een lengte van meters, niet over een lengte van centimeters. Een monster van vijftien bij twintig centimeter zet bij een temperatuurwisseling een fractie van een millimeter uit; over een baan van tien meter is dat een heel andere orde van grootte. Wie op basis van een monster concludeert dat het ene materiaal 'stijver aanvoelt' dan het andere en daaruit iets afleidt over de te verwachten uitzetting op een dakvlak, trekt een conclusie die het monster niet kan onderbouwen.
Waar een monster wél iets over zegt, is de dikte van de plaat en de stevigheid van de fels zelf: u kunt voelen hoe de 35 mm hoge fels aanvoelt, hoe scherp of stomp de rand is afgewerkt, en hoe de plaat van 0,55 mm dikte reageert als u er met enige kracht op drukt. Dat is nuttige informatie voor de verwerking op de bouw, maar het zegt niets over wat er gebeurt als diezelfde plaat als een baan van tien meter op een zuidgericht dak in de volle zon ligt.
Een tweede beperking van een monster is de schaal waarop u het beoordeelt. Een klein stukje plaat bekijkt u van dichtbij, met daglicht uit één richting, terwijl een dakvlak van tien meter van een afstand wordt bekeken en met wisselend licht gedurende de dag. Dat raakt vooral het uiterlijk, en ook daarvoor geldt: dat is het domein van zinklook.com, niet van deze pagina.
Wilt u toch een monster aanvragen om de plaat zelf te beoordelen, dan kunt u dat bij ons doen; hoe die aanvraag precies werkt, staat uitgewerkt op de pagina waar wij [monsters aanvragen](/felsplaat/monsters) toelichten. Daar leest u ook hoe u aan een monster kunt zien wat er gebeurt als u de plaat gaat [afkorten op de bouw](/felsplaat/monsters/afkorten-op-de-bouw) en wat er verandert wanneer u de snijkant achteraf afwerkt.
Voor de keuze tussen staal en aluminium is het advies simpel: laat een monster u iets vertellen over het materiaal zelf, de fels, de dikte, de coating, maar laat de uitzetting en de baanlengte over aan de rekenkundige kant van het verhaal. Wij denken daar op tekening in mee, zonder kosten, en houden bij het uitwerken van uw dakvlak rekening met de eigenschappen van staal, inclusief de uitzetting die met de lengte van de baan samenhangt.
Materiaal is niet het enige dat de keuze voor staal onderbouwt. Onze felsplaat wordt gewalst op eigen machines in Ede en op de millimeter afgekort geleverd, van 450 tot 8000 mm, in drie uitvoeringen van het vlak. Die combinatie van maatwerk en een materiaal dat zich voorspelbaar gedraagt bij temperatuurwisselingen, is waarom wij voor de meeste projecten staal aanraden boven aluminium.
Wilt u de plaat zelf in de hand hebben voordat u een keuze maakt, vraag dan een monster aan in een van de drie kleuren. Twijfelt u over de baanlengte die past bij uw project, stuur ons dan uw maatvoering; wij rekenen mee en leveren de felsplaat op maat aan. Voor vragen over kleur en glans verwijzen wij naar zinklook.com, voor de bevestiging en de ondergrond naar klikzink.com, en voor dakhelling en de opbouw achter de plaat naar klikfels.com.