Klikzink
Wie een vlak gaat bekleden, rekent eerst het aantal banen uit voordat er ook maar iets besteld wordt. Bij felsplaat is dat een simpele deling: de breedte van het dak of de gevel deelt u door de werkende breedte van 475 mm, en wat overblijft bepaalt of er een extra, smallere baan bij moet en aan welke kant die het beste past. Dat principe verandert niet of u nu voor stalen felsplaat kiest of voor aluminium. Maar het materiaal zelf raakt wel aan een paar zaken die met dat aantal banen samenhangen: het gewicht per baan, de mate van uitzetting, en wat dat betekent voor de lengte die u in de praktijk aankunt. Op die punten verschillen staal en aluminium wel degelijk, en dat leggen wij hier uit.
Onze felsplaten zijn van Sendzimir verzinkt staal, aan beide kanten voorzien van 275 g/m2 zink en afgewerkt met een organische coating van 50 micrometer. Dat levert een plaat van ongeveer 5 kg per vierkante meter op. Aluminium felsplaat weegt aanzienlijk minder, meestal rond de 1,5 tot 2 kg per vierkante meter, afhankelijk van de gekozen dikte. Voor het aantal banen dat u nodig heeft, maakt dat gewicht op zichzelf niets uit: de werkende breedte bepaalt de deling, niet het gewicht. Maar voor de lengte van de baan die u in de praktijk nog goed kunt tillen en leggen, telt dat gewicht wel degelijk mee, en dat raakt weer aan de vraag of u een dakvlak in één baan overspant of in twee stukken met een naad.
Het tweede verschil zit in de uitzetting. Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, en aluminium zet weer aanzienlijk meer uit dan staal: ruwweg het dubbele. Bij een lange baan in de volle lengte van het dak oogt aluminium op papier misschien aantrekkelijk omdat het materiaal licht en soepel is om te verwerken, maar diezelfde soepelheid werkt de uitzetting in de kaart. Een baan van tien meter aluminium beweegt bij temperatuurwisselingen merkbaar meer dan diezelfde baan in staal. Dat is geen reden om aluminium af te raden, maar het is wel een reden om bij lange banen preciezer na te denken over de plek van de klemmen en de ruimte die de bevestiging moet bieden om die beweging op te vangen. Hoe die klem precies werkt en hoe de bevestiging op de ondergrond wordt afgestemd, leggen wij uit op klikzink.com; dat hoort niet bij de plaat zelf, maar bij de manier waarop hij vastzit.
Een voorbeeld uit de praktijk maakt het verschil tastbaar. Stel, u bekleedt een geveldeel van 6,20 meter breed. Bij onze werkende breedte van 475 mm komt dat neer op 6200 gedeeld door 475, wat 13 volle banen oplevert met 25 mm die overblijft. Die 25 mm is te weinig voor een aparte baan en wordt verdeeld: u telt hem op bij de laatste baan, of u schuift hem over de twee buitenste banen zodat de asymmetrie niet opvalt. Bij aluminium verandert die rekensom niet, want de werkende breedte van 475 mm geldt voor beide materialen op dezelfde manier. Wat wel verandert, is hoe die dertien banen zich gedragen zodra de zon erop staat. In staal blijft de opgebouwde spanning beperkter; in aluminium moet de bevestiging meer beweging toelaten. Dat is geen reden om het aantal banen anders te berekenen, wel om bij de uitvoering iets scherper te zijn op de details rond de klemmen.
De lengte van de plaat zelf speelt hier ook in mee. Onze felsplaten zijn leverbaar van 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort in onze eigen fabriek. Bij een lang dakvlak kunt u er dus voor kiezen om per baan de volle lengte van het dakvlak te bestellen, zonder lasnaad. Dat is bij staal met zijn beperktere uitzetting doorgaans goed te doen. Bij aluminium wordt bij grotere lengtes vaker gekozen voor een kortere baan met een overlap of een naad, juist om de opgebouwde uitzetting per baan te beperken. Dat heeft gevolgen voor het aantal banen dat u over de lengte van het dak nodig heeft, terwijl het aantal banen over de breedte, bepaald door die deling door 475 mm, gelijk blijft. Het is dus zaak om bij een groot vlak niet alleen de breedte maar ook de praktisch haalbare lengte per materiaal in de planning mee te nemen.
Waar wint aluminium het van staal op dit punt? Als gewicht de belangrijkste factor is, bijvoorbeeld bij een bestaande constructie die weinig extra belasting verdraagt, dan is aluminium in het voordeel: minder kilo's per vierkante meter betekent minder gewicht dat de baan en de bevestiging moeten dragen. Voor dat soort projecten kan aluminium een reëel alternatief zijn, ook al levert Klikzink zelf de stalen felsplaat. Wij zeggen dat liever eerlijk dan dat we het verzwijgen: onze plaat is niet voor elk project de beste keuze, en bij extreem lichte constructies is aluminium het overwegen waard. Voor de meeste dak- en geveltoepassingen vanaf zes graden dakhelling, waar wij onze felsplaat voor leveren, weegt het gewichtsverschil doorgaans niet op tegen het voordeel van minder uitzetting en dus minder bewegingsruimte die u in de bevestiging moet inbouwen.
De afmeting van de plaat kiest u dus in twee stappen: eerst de breedte, met de deling door 475 mm die het aantal banen naast elkaar bepaalt, en dan de lengte, waarbij het gekozen materiaal meespeelt in hoe ver u zonder naad kunt gaan. Zodra u dat aantal banen rond heeft, moet er ook nog bepaald worden of de plaat op maat besteld wordt of dat er op de bouw nog afgekort moet worden; dat rekenwerk, inclusief het omgaan met een restmaat die overblijft, leggen wij uitgebreider uit bij [het aantal banen berekenen](/felsplaat/aantal-banen-berekenen). Ook het afkorten zelf, met de gereedschappen en de nauwkeurigheid die daarbij komt kijken, komt aan bod bij [de plaat afkorten op de bouw bij het aantal banen berekenen](/felsplaat/aantal-banen-berekenen/afkorten-op-de-bouw).
Wij leveren onze felsplaat op de millimeter afgekort vanaf onze eigen walsmachines in Ede, in drie uitvoeringen van het vlak: vlak, met verstijvingsril, of met micro-lines. Dat meedenken op tekening, inclusief het narekenen van het aantal banen bij een lastige gevelindeling, kost u niets, en van alle drie de kleuren van de coating kunt u een monster opvragen. Heeft u de maatvoering van uw project rond en wilt u die laten narekenen of direct op maat laten walsen, neem dan contact met ons op en stuur uw tekening mee.