Klikzink
Een felsplaat komt bij ons op de millimeter afgekort van de wals. Dat is geen service die we erbij doen, dat is hoe de plaat zijn maat krijgt. Toch betekent dat niet dat er op de bouw nooit meer een schaar of een zaag bij hoeft. Bij een dakkapel, een overstek of een aansluiting die pas op de bouw zijn definitieve maat krijgt, moet er wel eens iets bijgewerkt worden. De vraag die dan opkomt: wie doet dat, en met welk gereedschap.
Wij korten de baan af op de wals, op de lengte die u bestelt. Dat gebeurt met een guillotineschaar die in één rechte haal door de volle breedte van 475 mm gaat. De rand die daaruit komt is recht, vlak en zonder bramen, want de machine is daar voor gebouwd en de plaat ligt vlak op de tafel terwijl hij snijdt. Dat is de rand die op tekening staat en die u meestal helemaal niet meer aanraakt.
Wat de dakdekker op de bouw doet, is iets anders. Die past een baan in de lengte op een dakvlak dat in de praktijk een paar millimeter afwijkt van de tekening, of zaagt een baan schuin af tegen een hoekkeper. Dat is geen fout van ons en geen fout van de dakdekker: een gebouw wijkt altijd een beetje af van de tekening waarop de bestelling is gebaseerd. Daarvoor heeft de dakdekker eigen gereedschap nodig, en dat gereedschap maakt een andere rand dan onze guillotineschaar.
Wat de opdrachtgever zelf moet regelen, is meestal niets aan de plaat zelf. Die regelt de maten van het gebouw, de tekening waarop wij en de dakdekker afgaan, en soms een wijziging halverwege het project waardoor een baan die al besteld was, niet meer past. Wordt er dan alsnog gezaagd of geknipt op de bouw, dan is dat een gevolg van die wijziging en geen automatisme dat bij de levering hoort.
Op de bouw zijn er drie manieren om een felsplaat in te korten, en ze geven niet allemaal dezelfde rand. Een handschaar of een elektrische plaatschaar knipt de plaat in één beweging door. Dat gaat snel en de rand is meteen bruikbaar, maar bij een lange rechte snede duwt een schaar de rand een fractie uit het vlak. Bij een korte pas op de bouw valt dat niet op, bij een volle baan van een paar meter kan het net genoeg zijn om de fels niet meer strak te laten sluiten.
Een nibbelmachine werkt anders: die knipt de plaat in kleine hapjes achter elkaar, en volgt daarbij elke bocht die u nodig heeft. Rond een doorvoer of langs een schuine kap is dat het handigste gereedschap dat er is, juist omdat het niet aan een rechte lijn gebonden is. De rand die een nibbelmachine achterlaat is wel altijd een beetje gegolfd, in kleine hapjes van een paar millimeter. Voor een zichtrand op de gevel is dat niet de rand die u wilt, voor een rand die onder een volgende baan verdwijnt maakt het niets uit.
Zagen met een fijne tand, met een cirkelzaag of een figuurzaag met metaalblad, geeft de rechtste en gladste rand van de drie. Die methode kost meer tijd, en er komt bij het zagen fijn metaalstof vrij dat op de plaat achterblijft. Blijft dat liggen, dan roest die stof vast in de coating en ziet u binnen een paar weken kleine roestpuntjes op een plek waar niets fout is gegaan met de plaat zelf, maar met de rand ervan. Wij lichten dat verder toe bij hoe u [de snijkant afwerkt](/felsplaat/baanlengte-bepalen/snijkant-afwerken) na het zagen of knippen.
Elke keer dat u de plaat doorsnijdt, snijdt u ook door de coating en de zinklaag heen. Op die snede ligt kaal staal, en kaal staal roest als het vocht ziet. Bij een rand die na het knippen of zagen snel weer bedekt wordt, onder een volgende baan of onder een kap, valt dat effect binnen de perken. Bij een rand die open blijft liggen, aan de onderkant van een dakoverstek bijvoorbeeld, is dat de plek waar u het eerst een roestlijntje ziet ontstaan.
De drie gereedschappen verschillen daarin niet zo veel als u zou denken: knippen, nibbelen en zagen laten allemaal kaal staal achter op de snede. Het verschil zit in de bramen. Een schaar en een nibbelmachine laten aan de onderkant van de snede een opstaand randje bramen achter, en dat randje is nog kaler staal dan de rest van de snede, met meer oppervlak waar vocht op kan blijven staan. Zagen met een fijne tand geeft veel minder braam. Wat u met die kale rand doet nadat u hem gemaakt heeft, bepaalt uiteindelijk meer dan welk gereedschap u koos: daarover gaat de pagina over [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/baanlengte-bepalen/afkorten-op-de-bouw) verder.
Er is nog een verschil tussen onze guillotineschaar en het gereedschap op de bouw, en dat is de temperatuur van het staal op het moment van snijden. Onze machine snijdt de plaat op kamertemperatuur in de hal. Wordt er op een winterse ochtend op de bouw gezaagd of geknipt, dan is de plaat kouder en iets minder soepel, al blijft hij tot -15 graden gewoon koud vouwbaar. Dat maakt de snede zelf niet anders, maar het is wel de reden dat een dakdekker in de winter iets voorzichtiger doorzet dan in de zomer, om te voorkomen dat de plaat bij de snede lokaal een bocht krijgt die er niet zou moeten zijn.
Samengevat: wij zorgen dat de baan met de guillotineschaar op de juiste lengte bij u aankomt, tot op de millimeter, zodat er op de bouw idealiter niets meer af hoeft. De dakdekker heeft het gereedschap voor de uitzonderingen: een pas tegen een schuine kap, een inkorting waar de tekening en het dak net niet overeenkomen, een doorvoer waar een nibbelmachine om de bocht moet. De opdrachtgever regelt de tekening en de maten van het gebouw waarop de hele bestelling is gebaseerd, en bepaalt daarmee indirect hoeveel er op de bouw nog bewerkt moet worden.
Wilt u weten wat er voor het zagen of knippen al vaststaat, zoals de rand die de plaat al heeft voordat er iemand aan komt, en wat u met welk gereedschap nog wel of niet mag doen, dan vindt u dat op de pagina over wat u vooraf moet weten. Gaat het u vooral om de vraag of een gemaakte snede goed genoeg is, dan leest u dat op de pagina waarin wij uitleggen waaraan u ziet dat het goed is gegaan. Beide pagina's gaan dieper op de uitvoering in dan hier past, en zijn de plek om verder te lezen als u voor een concrete klus voor de keuze staat.
Heeft u een gebouw waarbij u vermoedt dat er op de bouw veel gezaagd of geknipt moet worden, denk dan liever vooraf met ons mee op tekening. Dat meedenken kost niets, en vaak blijkt dat een andere verdeling van de baanlengtes het aantal sneden op de bouw flink terugbrengt. Stuur uw tekening naar Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede, en wij rekenen mee hoeveel er van onze kant al op maat kan komen.