Klikzink
Een garantie op een felsplaat gaat bijna altijd over de coating, niet over het staal daaronder. Sendzimir verzinkt staal met 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden is op zichzelf een taai product, maar de laag GreenCoat Pural BT van 50 micrometer erop is wat het aanzien houdt en wat corrosie tegenhoudt op het vlak van de plaat. Zodra u die plaat gaat verkleinen met een gereedschap, ontstaat er een snijkant waar geen coating meer op zit. Die kant is dus per definitie onbeschermd staal, hoe voorzichtig u ook werkt. De vraag is niet of die kant kwetsbaar is, maar hoeveel extra schade het gereedschap daar nog aan toevoegt.
Daarom gaat een garantiediscussie bij felsplaten zelden over het materiaal en vaker over de verwerking. Het materiaal komt van de wals in een gecontroleerde staat: de dikte van 0,55 mm is overal gelijk, de coating is overal even dik, de zinklaag is overal aangebracht volgens dezelfde norm. Zodra de plaat bij u op de bouw ligt en onder het gereedschap komt, bepaalt de verwerker wat er met die kant gebeurt. Dat is het punt waarop wij als leverancier loslaten en u als verwerker aan de knop draait.
Een knip, of dat met een handschaar is of met een elektrische plaatschaar, werkt met twee messen die langs elkaar schuiven en het materiaal breken. Bij dun plaatstaal van 0,55 mm gaat dat vaak nog redelijk recht, maar de rand die ontstaat is nooit helemaal glad. Er ontstaat een zogeheten afschuining: het materiaal wordt aan de randen een fractie vervormd voordat het breekt. Bij een goed onderhouden schaar met scherpe messen blijft die vervorming klein. Bij een schaar die al maanden niet is geslepen, of die net iets te grof is voor 0,55 mm staal, zien we bramen ontstaan: kleine oneffenheden die net buiten het vlak van de plaat uitsteken. Die bramen zijn de plekken waar vocht als eerste grip krijgt.
Zagen met een fijne tand, bijvoorbeeld met een cirkelzaag met een metaalzaagblad, werkt anders dan knippen. Er wordt materiaal wegverspaand in plaats van doorgebroken. Dat geeft in de regel een rechtere, gelijkmatigere kant dan knippen, mits het blad geschikt is voor dun plaatstaal en niet te grof gezet is. Het risico bij zagen zit ergens anders: de wrijving van het zagen genereert warmte, en bij een bot blad of een te hoge zaagsnelheid kan die warmte plaatselijk hoog genoeg worden om de coating net naast de zaaglijn te beschadigen. Dat is een ander soort schade dan een braam, maar voor de garantie maakt het weinig verschil: ook hier ontstaat een plek zonder beschermlaag.
Een nibbelmachine werkt met een klein stempel dat in stukjes materiaal wegslaat in plaats van het door te knippen of te zagen. Het voordeel is dat u er goed mee kunt manoeuvreren, ook rond een bocht of een inham. Het nadeel is dat de rand die overblijft grover is dan bij zagen en vaak grilliger dan bij knippen: er ontstaat een kartelrand met net iets meer bramen per centimeter. Voor een rand die u vervolgens omzet in een fels, zoals wij beschrijven bij [wat er misgaat bij het zagen en knippen](/felsplaat/zagen-en-knippen/wat-gaat-er-mis), is dat bezwaarlijker dan bij een rand die verborgen komt te liggen onder een overlap of onder een klem.
De reden dat wij dit onderwerp apart benoemen, is dat een garantieclaim op een felsdak vaak niet ontstaat door een gebrek in het materiaal, maar door roestvorming die begint op een snijkant en van daaruit doorzet richting het vlak. Dat is een ander mechanisme dan slijtage van de coating door weersinvloeden, waar de garantie wel degelijk op is toegesneden. Een snijkant die niet is behandeld of afgedekt, is in feite een plek waar de garantie op de coating niet meer opgaat, simpelweg omdat er op die plek geen coating meer is om op te garanderen. Dat geldt voor elke coating op elke plaatmaterialen, niet alleen voor deze; het is inherent aan het verschil tussen een gecoat product en een kant die na de coating is ontstaan.
Dit betekent niet dat u niet mag zagen of knippen. Het betekent dat de manier waarop u dat doet, en wat u na het snijden met die kant doet, de plek is waar verwerking overgaat in verantwoordelijkheid. Een rand die u afwerkt, bijvoorbeeld door hem in de fels op te nemen zodat hij aan het zicht en aan het weer wordt onttrokken, gedraagt zich anders dan een rand die los en onbeschermd aan de gevel blijft hangen. Wij komen hier op deze pagina niet op terug, maar de praktijk van het corrigeren van een rand die al beschadigd is, staat beschreven bij [hoe u een snijkant controleert](/felsplaat/zagen-en-knippen/controleren).
Op de bouw is de keuze tussen knippen, zagen en nibbelen vaak een kwestie van wat er voorhanden is en hoeveel sneden er nodig zijn. Voor een enkele rechte kant op maat is een schaar snel en volstaat die ruimschoots, mits scherp. Voor een lange, rechte kant waar de afwerking zichtbaar blijft, geven wij de voorkeur aan zagen met een fijne tand, juist omdat die kant gelijkmatiger is en minder kans geeft op bramen die later gaan roesten. Nibbelen bewaren wij voor de situaties waarin de vorm van de snede belangrijker is dan de kwaliteit van de rand, zoals bij een uitsparing rond een doorvoer.
Wat wij hier niet uitleggen, is welk gereedschap voor welke klus het meest voor de hand ligt, of wat een verkeerde keuze u aan tijd en materiaal kost. Dat behandelen wij op de pagina's over [wat zagen en knippen kost](/felsplaat/zagen-en-knippen/wat-kost-het) en over wat u vooraf moet weten voordat u de eerste snede zet. Deze pagina beperkt zich tot de vraag die aannemers en dakdekkers ons het vaakst stellen: telt een snijkant tegen de garantie, en het antwoord is dat de garantie op de coating niet geldt voor een kant zonder coating, en dat de keuze van gereedschap bepaalt hoe groot die kale strook wordt en hoe grof de rand daaromheen is.
Als u twijfelt of uw huidige manier van snijden een rand achterlaat die op termijn gaat roesten, kunt u een proefstuk maken en die rand na een paar weken buiten laten staan; roestvorming op een snijkant is met het blote oog goed te zien en meestal binnen een maand al zichtbaar. Heeft u vragen over een specifieke situatie op tekening, dan denken wij daar kosteloos in mee vanuit Ede. Monsters van de drie beschikbare kleuren, inclusief een stuk snijkant om zelf te beoordelen, sturen wij op verzoek toe.