Klikzink
Als een lezer ons belt over een deuk in een felsbaan, is de eerste vraag altijd hetzelfde: valt dit onder de garantie? Het antwoord hangt niet af van het materiaal, maar van wat er op de bouwplaats is gebeurd. Daarom leggen we op deze pagina uit hoe wij daarnaar kijken, en waarom dat bij een gecoate plaat vaker een vraag over de verwerking is dan een vraag over het product.
Onze garantie geldt voor het staal, de verzinking en de coating zoals wij die afleveren. Sendzimir verzinkt staal met 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden, afgewerkt met 50 micrometer GreenCoat Pural BT, is een product waarvan wij weten hoe het zich gedraagt bij normale blootstelling aan weer en wind. Zodra de plaat op de bouwplaats komt en wordt gelegd, verlegd, belopen of opgeslagen, verandert er iets belangrijks: dan bepaalt niet meer alleen het materiaal wat er met de plaat gebeurt, maar ook de manier van werken. En dat is precies het gebied waar vervorming door verkeerd hanteren ontstaat.
Staal van 0,55 mm dik is stevig genoeg om zijn vorm te houden bij normaal gebruik, maar het is geen plaat die ongevoelig is voor druk op een klein oppervlak. Een knie, een hakstuk, het pootje van een steiger dat verkeerd staat: het zijn geen materiaalfouten, het zijn keuzes van de mensen die op het dak of tegen de gevel werken. Bij een blanke of verzinkte plaat zou een lichte deuk soms nog wegvallen tegen de textuur van het oppervlak. Bij een matte coating met een glansgraad onder de 5 valt elke oneffenheid juist op, omdat het licht er anders op valt dan op de rest van het vlak. Dat is de reden dat wij bij schadegevallen bijna altijd eerst kijken naar wat er ter plekke is gebeurd, niet naar de samenstelling van de plaat.
Neem een voorbeeld dat we vaker zien: een dakdekker legt een baan van 6 meter, stapt er met beide voeten op om de volgende baan aan te reiken, en verplaatst zijn gewicht net op het moment dat hij een fels probeert dicht te drukken. Op dat moment staat hij niet op een klem of een ondersteuning, maar midden op het vlakke deel. Het resultaat is een deuk die je pas ziet als de zon er 's middags overheen schijnt. Dat is geen materiaalgebrek. Dat is een kwestie van waar je loopt, en daar gaan wij verderop in de kennisbank uitgebreider op in, zoals wij uitleggen bij [wat er misgaat bij vervorming](/felsplaat/vervorming/wat-gaat-er-mis).
Het belangrijkste feit om te onthouden is simpel: een deuk in het vlakke deel van de plaat is blijvend. Staal van deze dikte veert niet terug. Wat er ook gebeurt na het moment van de deuk, poetsen, verwarmen, van achteren drukken, de plaat behoudt de vervorming. Dat betekent dat een garantieclaim op basis van "het trekt vast wel weer bij" niet werkt: als de schade er eenmaal in zit, blijft die zichtbaar tot de plaat wordt vervangen.
Dit is anders bij de drie uitvoeringen van het vlak die wij leveren. Een vlakke plaat toont een deuk het snelst, omdat er niets is dat het oog afleidt. Een plaat met verstijvingsril heeft door die extra vorm in het midden iets meer weerstand tegen lichte druk, maar is niet ongevoelig: een geconcentreerde belasting, zoals een steigervoet, drukt er even goed doorheen. Een plaat met micro-lines verbergt kleine deuken enigszins in het patroon van fijne lijnen, maar ook daar geldt dat een echte deuk zichtbaar blijft zodra het licht verkeerd valt. Geen van de drie uitvoeringen is dus een garantie tegen vervorming; het zijn verschillen in hoe snel een deuk opvalt, niet in hoe goed de plaat een deuk verdraagt.
De fels zelf, die 35 mm hoog opstaat, is het sterkste deel van de baan. Rondom de fels, waar de plaat dubbel gevouwen is en ondersteund wordt door de klemmen onder de fels, kan een montageploeg met normale voorzichtigheid lopen zonder dat er iets gebeurt. Dat is ook de plek waarvan wij weten dat hij het gewicht van een persoon kan verdragen, omdat de klemconstructie de plaat daar draagt. Voor de exacte opbouw van die klemmen en de afstand waarop ze geplaatst worden, verwijzen we naar de bevestiging op klikzink.com, want dat is een vraag over de ondergrond en niet over de plaat zelf.
Het vlakke midden van de baan is een ander verhaal. Daar ligt de plaat vrij, zonder ondersteuning van onderaf op elk punt, en daar zet elke belasting die geconcentreerd op een klein oppervlak komt zich om in een deuk. Dat geldt voor een voet, een knie, een gereedschapskist die even wordt neergezet, of een emmer met bevestigingsmateriaal die op de plaat wordt gezet in plaats van ernaast. Een loopplank verandert dat beeld volledig: hij verdeelt het gewicht van de persoon over een groot oppervlak, zodat de druk per vierkante centimeter ver onder de grens blijft waarop het staal blijvend vervormt. Wij zien op bouwplaatsen waar met loopplanken wordt gewerkt vrijwel geen deuken in het vlakke deel, en op bouwplaatsen zonder loopplank bijna altijd wel, ook bij verder zorgvuldig werkende ploegen. Wat een loopplank kost aan tijd en materiaal, weegt dan ook zelden op tegen wat een vervangen plaat kost, iets waarover we apart schrijven bij [wat vervorming kost](/felsplaat/vervorming/wat-kost-het).
Als een aannemer ons een deuk meldt, vragen we altijd naar de omstandigheden: is er over het vlak gelopen, is er materiaal op de plaat opgeslagen, is er iets gevallen tijdens de bouw. Als het antwoord daarop bevestigend is, valt de schade buiten wat wij als materiaalgarantie zien, ook al is de plaat zelf, wat betreft verzinking en coating, volledig in orde. Dit is geen kwestie van kleine letters; het is een logisch gevolg van hoe garantie werkt bij een product dat op locatie wordt verwerkt. Wij kunnen instaan voor wat de plaat doet bij normale blootstelling aan weer, temperatuur en tijd. We kunnen niet instaan voor wat er gebeurt als iemand op het verkeerde punt gaat staan.
Dit onderscheid werkt ook in het voordeel van de aannemer. Omdat vervorming door verkeerd hanteren een verwerkingskwestie is en geen materiaalgebrek, is de oplossing ook niet ingewikkeld: instructie aan de ploeg, een loopplank op de juiste plek, en een controle voordat het dak wordt afgewerkt. Hoe u dat controleert voordat de volgende baan erover komt, staat uitgewerkt bij [hoe u vervorming controleert](/felsplaat/vervorming/controleren). Dat is aanzienlijk goedkoper dan een plaat vervangen nadat de garantiediscussie is gevoerd.
Als u een levering plant, bespreek de manier van lopen en opslaan vooraf met de ploeg die de platen legt, en zorg dat er een loopplank op de bouwplaats ligt voordat de eerste baan wordt gelegd. Twijfelt u of een bepaalde werkwijze op uw project een risico vormt voor het vlakke deel van de plaat, neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede: we denken kosteloos mee op basis van uw tekening, en u kunt bij ons monsters van alle drie de kleuren en uitvoeringen bekijken om te zien hoe zichtbaar een oneffenheid op elk type vlak zou zijn.