Klikzink
Wie een offerte vergelijkt tussen stalen en aluminium felsbanen, kijkt meestal eerst naar het gewicht en de prijs per vierkante meter. Dat is terecht, maar het is niet het hele verhaal. De verpakking waarin de banen op de bouw aankomen, vertelt net zo veel over het materiaal als de technische fiche. Aluminium en staal reageren anders op temperatuur, worden anders getild en liggen daardoor ook anders in het pak. Wij zetten dat verschil op dit ene punt naast elkaar, voor onze eigen stalen felsbanen en voor aluminium, zonder verder in te gaan op kleur, klemmen of dakopbouw. Daarvoor verwijzen wij u naar onze zustersites.
Onze felsbanen zijn van Sendzimir verzonken staal, 0,55 mm dik, met een organische coating van 50 micrometer. Ze wegen ongeveer 5 kg per vierkante meter en worden op maat geleverd van 450 tot 8000 mm, tot op de millimeter afgekort. Aluminium felsplaat is aanzienlijk lichter, vaak rond de 1,5 kg per vierkante meter bij vergelijkbare dikte, en dat gewicht is precies waar het verpakkingsverhaal begint.
Een lichter pak lijkt op het eerste gezicht een voordeel: minder mankracht nodig om een baan te tillen, minder belasting voor de kraan bij het lossen. Dat klopt ook, en voor een dakdekker die alleen werkt of met een kleine ploeg, is dat een reëel argument voor aluminium. Maar een lichter pak buigt ook makkelijker door bij het optillen aan één kant, en een lange aluminium baan van bijvoorbeeld 6 meter zakt sneller door in het midden dan een stalen baan van dezelfde lengte. Dat is geen kwestie van kwaliteit, maar van stijfheid: staal is stugger bij gelijke plaatdikte, en dat merkt u vooral bij het uitpakken van lange stukken, niet bij het pak zelf.
Bij onze stalen banen speelt dit nauwelijks een rol tot een lengte van een paar meter; boven de vijf, zes meter raden wij sowieso aan met twee man te tillen en de baan te ondersteunen op minstens twee punten, wat voor beide materialen geldt. Het verschil is dat u bij aluminium al bij kortere lengtes met die voorzorg moet beginnen. Wie op de bouw gewend is aan staal en voor het eerst een pak aluminium felsplaat openmaakt, onderschat dat geregeld: de banen voelen zo licht aan dat ze bijna vanzelf lijken te buigen zodra er ongelijk aan getild wordt.
Het tweede verschil is minder zichtbaar in het pak zelf, maar wel bepalend voor hoe u ermee omgaat zodra het openligt. Aluminium zet ongeveer twee keer zo veel uit bij temperatuurwisseling als staal, en staal zet zelf ongeveer half zoveel uit als zink. Voor een pak dat in de zon op een pallet staat te wachten, betekent dit dat de bovenste banen van een aluminium pak eerder gaan 'werken' dan de onderste, die nog beschermd liggen tussen de tussenlagen. Bij lange banen, richting de 8 meter die wij ook in staal leveren, is dat verschil in aluminium voelbaar: de baan kan enkele millimeters langer of korter zijn afhankelijk van het moment van meten, terwijl dat bij een stalen baan van gelijke lengte veel beperkter blijft.
Dit raakt direct aan de vraag hoe u de baanlengte bepaalt voordat u bestelt, zoals wij uitleggen bij [de baanlengte van felsplaten bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen). Bij staal is de marge die u daarbij aanhoudt kleiner dan bij aluminium, simpelweg omdat de plaat minder beweegt tussen fabriek en dak. Wie met aluminium werkt, doet er goed aan iets extra speling in te calculeren bij de aansluitdetails, en dat is precies het soort overweging die niet bij de verpakking hoort, maar bij de bevestiging: daarvoor verwijzen wij naar klikzink.com.
Beide materialen komen met een beschermfolie op de zichtzijde en tussenlagen tussen de banen, maar de functie van die tussenlagen verschilt in gewicht van belang. Bij staal is de tussenlaag er vooral om verplaatsing van vocht en het schuren van twee gecoate platen tegen elkaar te voorkomen: bij langdurig contact tussen twee vochtige stalen platen kan er wittige aantasting ontstaan, ook onder de coating. Bij aluminium is het risico van corrosie door contact tussen platen kleiner, maar de tussenlagen zijn er juist om te voorkomen dat de zachtere, dunnere plaat bij transporttrillingen tegen de buurplaat gaat liggen wrijven en daar krassen krijgt.
Beide materialen hebben dus een tussenlaag nodig, maar met een ander doel, en dat verandert wat er gebeurt als u een pak een tijdje open laat liggen op de bouw. Bij staal is de zorg vocht dat onder de folie blijft staan; bij aluminium is de zorg vooral mechanisch contact zodra de tussenlagen zijn verwijderd voor het tellen of controleren van de banen. Wij zien op de bouw regelmatig dat een pak wordt opengemaakt om te checken of de juiste lengtes zijn geleverd, en dat de tussenlagen dan niet terugkomen. Voor staal is dat een risico voor vochtplekken als het gaat regenen; voor aluminium is het vooral een risico voor krassen als er iets over de bovenste baan wordt geschoven. In beide gevallen geldt: een pak dat u openmaakt, maakt u ook weer dicht, of u verwerkt de inhoud dezelfde dag.
Voor de verpakking zelf wint aluminium op het punt van gewicht: een pak is lichter te verplaatsen, en dat is voor sommige bouwplaatsen, vooral op hoogte of met beperkte kraancapaciteit, een reëel voordeel. Voor de stabiliteit van lange banen in het pak, en voor de mate waarin de plaat zich houdt aan de lengte die u bestelde, wint staal: minder uitzetting betekent minder afwijking tussen de maat op de pakbon en de maat die u op het dak terugvindt. Welke van de twee voor uw project doorslaggevend is, hangt af van de bouwplaats, de ploeggrootte en de lengtes die u nodig heeft, niet van een algemene voorkeur voor het ene materiaal boven het andere.
Wij leveren onze stalen felsbanen op maat, tot op de millimeter afgekort, met eigen walsmachines in Ede. Heeft u een tekening met specifieke lengtes, dan kijken wij daar kosteloos naar mee, en kunt u vooraf een monster opvragen om het materiaal en het gewicht zelf te beoordelen voordat u een keuze maakt tussen staal en aluminium. Neem contact op via Boylestraat 22, 6718 XM Ede, of stuur uw maatvoering door, dan rekenen wij mee wat de uitzetting voor uw langste baan betekent.