Klikzink
Vijf kilo per vierkante meter lijkt weinig, en dat is het ook als u het per plaat uitrekent. Een baan van twee meter breed op de werkende maat van 475 mm en drie meter lang weegt zo'n zeven kilo. Dat tilt u met één hand van de stapel. Maar een felsplaat van acht meter, ook al is hij maar 475 mm breed, weegt al snel twintig kilo verdeeld over een baan die u met geen mogelijkheid in het midden kunt beetpakken zonder dat de rest naar beneden klapt. Het probleem bij deze platen is dus niet het gewicht. Het is de lengte, in combinatie met een plaatdikte van 0,55 mm die stijf genoeg is om zijn vorm te houden op een tafel, maar niet stijf genoeg om als een plank horizontaal gedragen te worden.
Til een lange baan daarom altijd met minimaal twee man, en reken bij alles boven de zes meter op drie. De baan gaat op zijn kant staan, met de fels naar boven, en niet plat liggend van de stapel getild. Op zijn kant heeft de plaat zijn eigen lengterichting als steun, ongeveer zoals een vel plaatstaal makkelijker rechtop te dragen is dan liggend. Plat tillen, met de baan horizontal tussen twee man in, is precies de houding waarbij een lange plaat in het midden doorbuigt en blijvend vervormt. Dat is een andere oorzaak dan de knik die kan ontstaan bij het leggen zelf, waarover u meer leest bij [wat de verpakking te maken heeft met een deuk in de plaat](/felsplaat/verpakking/vervorming); bij het tillen zit het probleem in de draaghouding, niet in de ondergrond.
Pak de plaat vast aan de fels, niet aan het vlakke deel. De opstaande rand van 35 mm is de stijfste plek over de hele lengte en geeft houvast zonder dat uw vingers in het vlak drukken. Draag met de handen ongeveer een derde en twee derde van de lengte, nooit aan de uiteinden alleen: dan zwaait het midden mee en tikt de baan tegen alles wat in de buurt staat, van een steiger tot de auto ernaast.
De banen komen aan in pakken, gestapeld op houten balken, met folie eromheen en tussen de platen een tussenlaag die schuiven en wrijving voorkomt. Die tussenlaag zit er niet voor de sier: hij houdt de platen op hun plek zodat u ze één voor één van boven af kunt pakken zonder dat de hele stapel meebeweegt. Zodra u de folie verwijdert, vervalt die functie voor een deel. De platen liggen dan los op elkaar, en bij het optillen van de bovenste baan kan de baan eronder meeschuiven of zelfs meekomen aan de fels. Til daarom steeds recht omhoog, en niet schuin of zijwaarts uit het pak: schuin optrekken is de snelste manier om de fels van de plaat eronder te beschadigen nog voordat hij gelegd is.
Laat een pak dat u geopend heeft niet halfvol en open liggen tot de volgende dag. Zonder de beschermende folie liggen de platen bloot aan weer, vuil en aan iedereen die er iets tegenaan zet of overheen loopt. Dat raakt het onderwerp van deze pagina niet rechtstreeks, maar het speelt wel mee bij het tillen: een pak dat een nacht open heeft gelegen in de regen is zwaarder om te hanteren, plakt aan de tussenlagen en de platen glijden minder voorspelbaar uit elkaar dan bij een droog, gesloten pak. Wilt u weten hoe u een opengemaakt pak het beste bewaart tot het moment van leggen, dan leest u dat bij [hoe u de platen op de bouw bewaart tot het leggen](/felsplaat/verpakking/opslag-op-de-bouw).
De fels van 35 mm is het enige deel van de plaat dat echt stijf is; hij is er ook voor bedoeld om de verbinding met de volgende baan te dragen. Het vlakke deel daartussen is dun staal dat zijn vorm dankt aan de spanning over de hele breedte, niet aan zichzelf. Zet u twee vingers midden op het vlak van een baan die aan één kant ondersteund wordt, dan voelt u meteen hoe weinig weerstand daar zit. Bij het tillen werkt dat net zo: draag nooit aan het vlak, ook niet als het de kortste weg naar een goede grip lijkt. Bij uitvoeringen met een verstijvingsril of met micro-lines is het vlak iets stugger dan bij de volledig vlakke uitvoering, maar het verschil is voor het tillen te klein om op te rekenen. Voor alle drie de uitvoeringen geldt: de fels draagt, het vlak niet. Welke van de drie uitvoeringen het best past bij uw project, staat overigens niet hier maar bij [welke uitvoering van het vlak past bij uw bestelling](/felsplaat/verpakking/uitvoeringen).
Bij lage temperaturen verandert er iets aan hoe de plaat zich laat tillen, al is dat vooral merkbaar bij het buigen en minder bij het dragen zelf. Het staal is koud vouwbaar tot -15 graden, dus in de praktijk hoeft u zich bij normaal winterweer geen zorgen te maken over de plaat die breekt of scheurt. Maar koud staal voelt stugger, en een baan die u bij vorst optilt reageert minder soepel op een schokkende beweging dan bij vijftien graden in de zomer. Til daarom rustiger op bij vorst, met een vloeiende beweging in plaats van een ruk, en zet de baan gecontroleerd neer in plaats van hem te laten vallen op de plek waar hij moet komen.
Denk vooraf aan de route van het pak naar de plek waar de plaat gelegd wordt. Bij een dakhelling en de opbouw daaronder is minder ons onderwerp; dat behandelen wij niet hier maar bij klikfels.com. Waar het hier om gaat is de fysieke afstand: hoe verder u een lange baan moet dragen, hoe groter de kans dat hij ergens tegenaan komt. Loop bij voorkeur in twee rijen als u met meer dan twee man tilt, zodat de baan niet kantelt bij een oneffenheid in de grond. Op een steiger of langs de rand van een dak is dat kantelmoment het gevaarlijkste punt: niet omdat de plaat zwaar is, maar omdat een slap object van acht meter bij een misstap breed uitslaat en zowel de plaat als de persoon die hem draagt uit balans kan brengen.
Zet de baan, zodra hij op zijn plek is, met de fels naar boven neer en laat hem niet plat neerklappen vanaf hoogte. Dat klappen is de meest voorkomende reden dat een verder onbeschadigde plaat toch met een golf in het vlak op het dak terechtkomt, nog voordat er één klem onder de fels is gezet.
Bepaal voordat de levering arriveert hoeveel mensen u nodig heeft: reken op twee man tot ongeveer zes meter baanlengte, en op drie man daarboven. Maak op de bouwplaats een vaste route vrij tussen de plek waar de pakken staan en de plek waar de eerste baan gelegd wordt, zonder scherpe hoeken of hoogteverschillen die het kantelen in de hand werken. En pak, telkens wanneer u een plaat uit het pak tilt, de fels vast en niet het vlak. Heeft u vragen over de maat of de levering van een specifiek project, dan denken de mensen van Klikzink in Ede daar kosteloos in mee, ook op basis van een tekening.