Klikzink
Als de wagen met felsplaten voor de deur staat, is het te laat om nog te bedenken welk gereedschap u nodig heeft. Dat moet er al liggen. Niet omdat het lossen zelf ingewikkeld is, maar omdat een baan van zes of acht meter u geen tweede kans geeft. Is hij eenmaal geknikt bij het van de wagen tillen, dan is dat blijvend. Deze pagina gaat over wat er bij transport en lossen aan gereedschap op de bouwplaats moet staan, en wat daar juist niet bij hoort.
Onze felsbanen gaan op maat de deur uit, van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter afgekort in onze eigen walsmachines. Dat betekent dat er op de bouw in principe niet meer gezaagd hoeft te worden om op lengte te komen: die lengte is al bepaald bij de bestelling. Waarom dat zo prettig werkt bij het lossen, en welk gereedschap u dan nog wel nodig heeft om een baan in te korten of aan te passen, leggen we hier uit. Voor de vraag welk gereedschap u gebruikt om te zagen en te knippen zodra de banen eenmaal liggen, verwijzen we naar de pagina daarover; hier gaat het om de fase dat de vrachtwagen nog niet leeg is.
Een baan tot ongeveer zes meter tilt u met twee man van de wagen zonder dat er veel bijzonders gebeurt. Bij acht meter verandert dat. Zo'n lengte komt op een lange wagen, vaak een oplegger met een speciale constructie om de banen recht te houden tijdens de rit. Bij het lossen is de plaat op dat moment nog niet gebogen of gefelst, dus hij heeft weinig eigen stijfheid over de lengte. Til hem aan twee punten op zonder ondersteuning in het midden, en hij zakt door onder zijn eigen gewicht van ongeveer 5 kg per vierkante meter. Bij een baan van 475 mm breed en acht meter lang loopt dat gewicht al snel op tot boven de twintig kilo, verdeeld over een oppervlak dat bij een verkeerde grip meteen een deuk of een golf laat zien.
Daarom is het gereedschap dat u bij lossen nodig heeft niet in de eerste plaats snijgereedschap, maar draaggereedschap: voldoende schragen op de juiste afstand, sjorbanden die niet in het vlak snijden, en bij voorkeur een tweede en derde steunpunt onder de baan zodra hij van de wagen komt. Ligt er langs de losplek al een rij schragen klaar op ongeveer twee meter afstand van elkaar, dan kunt u de baan in één beweging overzetten zonder dat hij ergens doorbuigt. Staat die rij er niet, dan legt u de plaat vaak tijdelijk op de grond of tegen een steiger, en dat is het moment waarop een baan een blijvende knik krijgt. Wat vervorming precies veroorzaakt en hoe u dat bij het leggen zelf voorkomt, staat uitgebreider beschreven op de pagina die daar helemaal aan gewijd is.
Ook als u alles op maat bestelt, wilt u op de bouw gereedschap achter de hand hebben om een baan bij te knippen: een hoekje eraf voor een doorvoer, een sparing voor een lichtkoepel, een randje corrigeren. Daarvoor gebruikt u een nibbelaar of een plaatschaar, geen zaag. Een nibbelaar knipt kleine stukjes materiaal weg zonder de plaat te verhitten en zonder bramen die de coating beschadigen; een plaatschaar werkt met twee messen die het staal knippen in plaats van doorslijpen. Beide werken koud, en dat is precies waarom ze geschikt zijn voor deze plaat: de coating van 50 micrometer en de verzinkte laag daaronder blijven intact tot op de snijrand, en dat is de rand waar de plaat het meest gevoelig is voor beschadiging.
Naast de nibbelaar of de schaar hoort er een felstang op de bouwplaats te staan. Die gebruikt u niet bij het lossen zelf, maar wel meteen daarna, om de banen die naast elkaar komen te liggen aan elkaar te sluiten. De opstaande fels van 35 mm wordt met de tang dichtgeklemd tot een waterdichte naad. Hoe die fels precies werkt en wat hij betekent voor de rest van de verwerking, leest u uitgebreider op de pagina die alleen daarover gaat.
Er staat op vrijwel elke bouwplaats een haakse slijper met een doorslijpschijf, en de verleiding is groot om die ook voor de felsplaat te gebruiken. Dat raden we af. Een doorslijper verhit het staal plaatselijk tot ver boven de temperatuur waarbij de coating en de zinklaag hun beschermende werking houden. Op de snijrand brandt de laag weg, en precies daar, waar het staal onbeschermd is, begint corrosie het snelst. Een doorslijper laat bovendien vonken en slijpsel achter op de rest van de plaat, en dat slijpsel is heet genoeg om zich in te branden in een ongeschonden deel van de coating verderop. Het resultaat is een baan die op meerdere plekken kwetsbaar is, terwijl u maar op één plek iets moest afknippen. Voor een plaat waarvan de bescherming zit in een dunne organische laag over verzinkt staal, is dat een risico dat u met een nibbelaar of een schaar gewoon niet loopt.
Dat onderscheid is niet alleen theorie. Op een bouwplaats waar zowel felsplaat als andere plaatmaterialen worden verwerkt, ligt er vaak één haakse slijper klaar voor alles. Wij vragen aannemers die met ons werken om voor de felsplaat apart gereedschap aan te wijzen, juist om te voorkomen dat de slijper die net nog beton of wapeningsstaal heeft doorgezaagd, ook nog even langs de felsplaat gaat. Slijpstof van ander materiaal op de plaat is een vervuiling op zich; daarover, en over cementsluier in het algemeen, gaat de pagina over vuil en cementsluier bij transport en lossen verder.
Naast schragen, sjorbanden, een nibbelaar of schaar en een felstang, is het verstandig om bij het lossen een tweede paar handen extra te reserveren zodra de banen langer worden dan een paar meter. Twee man kunnen een baan van vier meter dragen; bij acht meter heeft u ofこ drie man nodig, of een kraan of heftruck met een juk dat de baan over de volle lengte ondersteunt in plaats van op twee punten. Vraag bij bestelling van lange lengtes vooraf hoe de wagen beladen wordt, dan kunt u de losplek daarop inrichten voordat de chauffeur er staat.
Zorg ook dat de ondergrond waar u de banen tijdelijk neerlegt vlak en schoon is. Een bult in de grond of een restje puin onder de plaat werkt als een hefboom zodra er gewicht op komt, en dat is voldoende om een lichte knik te veroorzaken die u pas ziet als de baan al gefelst is. Met welke klemmen de baan vervolgens aan de ondergrond wordt bevestigd en in welke volgorde dat op de bouw gebeurt, staat beschreven op klikzink.com; hier gaat het alleen om de laatste minuten voordat die volgorde begint.
Bepaal voordat de wagen komt welke lengtes u heeft bestelt en reken na hoeveel steunpunten en hoeveel man u daarvoor nodig heeft. Leg de nibbelaar of de schaar en de felstang vooraf apart van het overige gereedschap, en zorg dat er geen doorslijper binnen handbereik staat voor het geval iemand toch de snelste weg zoekt. Wilt u dat wij vooraf meedenken over de indeling van de banen op tekening, dan doen we dat kosteloos; neem daarvoor contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede.