Klikzink
Felsplaat komt bij ons vanaf de wals met een beschermfolie op het vlak. Die folie is er niet voor de mooiigheid: ze houdt de coating vrij van krassen, stof en vingerafdrukken zolang de baan onderweg is en op de bouwplaats ligt te wachten. Maar de folie is een tijdelijke maatregel, geen onderdeel van het dak. Op een gegeven moment moet ze eraf, en de vraag waar wij op deze pagina antwoord op geven is: wanneer precies, in het licht van transport en lossen.
Te vroeg is net zo'n probleem als te laat. Haalt u de folie er bij het lossen meteen af omdat dat handiger werkt, dan ligt het vlak vanaf dat moment onbeschermd op de wagen, op de bok of op de grond terwijl er nog gelost, gestapeld en gesjouwd moet worden. Een vallende leibout, een schoenzool met steentjes, een baan die over een andere baan schuift: dat zijn allemaal krassen die u er met folie niet had gehad. Laat u de folie er juist te lang op zitten, dan bakt ze vast zodra de zon op het pakket staat. Wij behandelen wat een warme plaat met de plaat zelf doet uitgebreider op de pagina over [werken in de volle zon](/felsplaat/transport-en-lossen/in-de-zon), maar voor de folie geldt een eigen, simpel mechanisme: de lijmlaag aan de onderkant van de folie wordt bij warmte zachter en drukt zich vaster in de coating. Wat er als een velletje af had moeten komen, laat dan een waas van lijmresten achter die u met een doek en oplosmiddel moet wegpoetsen. Dat is geen ramp, maar het is wel werk dat u had kunnen overslaan.
De praktijkregel die wij aanhouden is: folie blijft erop tot het moment vlak vóór de plaat zijn definitieve plek krijgt, en gaat er per baan af, niet per pallet. Bij een dakvlak betekent dat: u trekt de folie van een baan pas los als die op de gording of de ondergrond ligt en u hem gaat vastzetten. Bij een gevel geldt hetzelfde per paneel. Zo ligt er nooit meer onbeschermd vlak dan nodig, en zit de folie nooit langer in de zon dan de tijd tussen lossen en verwerken.
Banen tot acht meter lengte komen bij een groter project op een lange wagen, soms met een uitschuifbare oplegger. Dat vraagt om ruimte: niet alleen om de vrachtwagen te laten draaien, maar ook om de banen er in één rechte lijn af te kunnen tillen zonder ze te moeten knikken. Een kraan of een banenlift met voldoende spreiding is voor deze lengtes eigenlijk verplicht; met de hand tillen werkt bij twee meter, niet bij acht. Zorg dat er op het moment van lossen een aantal onderstellen of balken klaarstaat, verspreid over de volle lengte van de baan, zodat de plaat na het lossen niet aan de uiteinden doorbuigt terwijl het midden in de lucht hangt. Doet u dat niet, dan zet u een blijvende bocht in een plaat die verder kerngezond was.
De folie speelt hier een rol die verder gaat dan alleen de coating beschermen: ze houdt de banen tijdens dit hele proces ook een fractie stroever tegen elkaar, waardoor een stapel iets minder snel verschuift dan los plaatmateriaal zou doen. Dat is een bijkomstig voordeel, geen reden om de folie langer te laten zitten dan nodig. Zodra de laatste baan gelost en neergelegd is, kunt u met het verwijderen beginnen bij de baan die als eerste aan de beurt is voor verwerking.
De folie beschermt het vlak, maar niet de fels. De opstaande rand van 35 mm die de banen straks aan elkaar koppelt, blijft bij transport onbeschermd en is dus het eerste onderdeel dat een klap opvangt als een baan verkeerd wordt neergezet of tegen een andere baan aan schuurt. Hoe die fels precies werkt en waarom hij zo kwetsbaar is voor een deuk, leest u op de pagina over [de fels](/felsplaat/transport-en-lossen/de-fels). Voor deze pagina is de conclusie kort: laat de folie zitten voor het vlak, maar wees bij het lossen sowieso voorzichtig met de rand, folie of niet.
De folie beschermt evenmin tegen vuil dat al vóór het lossen op de plaat is gekomen, zoals cementstof dat van een andere lading is overgewaaid. Ligt er onder de folie al een laag stof wanneer u hem verwijdert, dan is dat stof intussen vaak al vastgekoekt op de coating in plaats van op de folie. Hoe u dat voorkomt en wat u doet als het toch gebeurt, staat op de pagina over [vuil en cementsluier](/felsplaat/transport-en-lossen/vuil-en-cement). Bewaar de banen dus droog en afgedekt tot het moment van verwerken, ook als de folie er nog op zit.
Of het vlak van uw felsplaat vlak, voorzien van een verstijvingsril, of uitgevoerd met micro-lines is, verandert niets aan het verhaal van de folie: alle drie de uitvoeringen komen met dezelfde bescherming en volgen dezelfde regel. Wel maakt het seizoen verschil. Bij een levering in de winter is vastplakken door zonlicht geen issue, maar dan speelt weer een ander punt: bij temperaturen onder het vriespunt wordt de folie zelf stugger en breekbaarder, en kan ze bij het lostrekken afscheuren in plaats van in één stuk loskomen. Wat vorst precies met de plaat en de verwerking doet, zetten wij uiteen op de pagina over [werken bij vorst](/felsplaat/transport-en-lossen/bij-vorst). Bij een levering in de zomer geldt het omgekeerde probleem: laat de folie niet een hele dag op een dakvlak in de volle zon liggen wachten voordat u aan de verwerking begint.
Als vuistregel voor de praktijk raden wij aan om nooit meer banen tegelijk uit te pakken dan u binnen een paar uur weglegt en vastzet. Op een doorsnee dag met wisselend weer werkt dat prima; op een hete dag in juli werkt het net zo, maar dan met een kortere marge. Twijfelt u of de folie al te lang zit, trek dan een klein hoekje los op een plek die u sowieso onder de fels van de volgende baan verstopt. Komt de folie er in één stuk en zonder residu af, dan kunt u de rest van de baan volgen. Blijft er een waas achter, dan poetst u dat met een zachte doek en een neutraal reinigingsmiddel weg voordat de baan zijn plek krijgt; hoe u dat doet zonder de coating te beschadigen, leest u op de pagina over [bijwerken en herstellen](/felsplaat/transport-en-lossen/bijwerken).
Wilt u weten hoe uw felsplaat zich in het aanzicht van het gebouw gedraagt na verwijdering van de folie, dan is dat een vraag voor zinklook.com. Gaat het om de klemmen waarmee u de baan na het lossen vastzet, kijk dan op klikzink.com. Vragen over dakhelling of de opbouw onder de plaat horen bij klikfels.com, en wilt u er zonnepanelen op leggen, dan is solarfels.com uw adres. Voor uw eigen project kunt u bij ons terecht op de Boylestraat 22 in Ede: wij leveren de banen op maat tot acht meter, denken kosteloos mee op tekening, en sturen op verzoek monsters van alle drie de kleuren mee zodat u vooraf weet wat u binnenkort van de wagen tilt.