Klikzink
De bovenkant van een felsplaat is de kant die u ziet: de gecoate kant, glad, mat, in een van de drie kleuren die wij leveren. De onderkant is een andere kant. Daar zit dezelfde verzinklaag, maar niet de organische coating van 50 micrometer die aan de zichtzijde tegen weer en wind bestand is. De achterkant is functioneel bekleed, niet decoratief afgewerkt, en dat verschil is precies waarom deze kant gevoelig is voor iets waar de voorkant niet mee te maken heeft: vocht dat blijft staan waar het niet weg kan.
Condens aan de achterzijde ontstaat niet doordat de plaat lek is of doordat er iets mis is met het staal. Het ontstaat doordat lucht met een bepaalde temperatuur en vochtigheid langs een koudere plaat komt en daar zijn vocht afgeeft. Op de bouwplaats speelt dat al vóór de plaat gemonteerd is. Een pak felsplaten dat 's nachts buiten heeft gestaan en 's ochtends met een dekzeil wordt losgemaakt, kan aan de binnenkant van dat zeil en aan de onderkant van de onderste banen een laagje vocht hebben staan zonder dat u het aan de bovenkant ziet. Zet u die banen dan meteen strak op elkaar in een gesloten stapel, dan blijft dat vocht precies tussen de platen zitten. Wat er dan met de opbouw onder het dak gebeurt en hoe u condensvorming in die opbouw zelf voorkomt, leggen wij uit op klikfels.com; hier gaat het om het moment vóór montage, op de wagen en op de stelling.
Felsplaat leveren wij op maat, van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter afgekort. Dat is voor de meeste toepassingen een voordeel: geen zaagverlies op de bouw, geen overlap die u niet nodig had. Bij banen richting de acht meter verandert het transport wel van karakter. Zo'n lengte past niet op een gewone bestelwagen en komt op een lange oplegger, vaak gecombineerd met de lading van meerdere projecten. Dat betekent dat uw banen soms al een tussenstop hebben gemaakt bij een ander laadadres, met een ander dekzeil erover, voordat ze bij u aankomen. Elke keer dat een zeil wordt open- en dichtgemaakt, verandert de temperatuur onder dat zeil, en elke temperatuurwisseling is een kans op condens aan de onderkant van de onderste banen in de stapel.
Dat op zichzelf is geen probleem als u weet dat het kan gebeuren en er bij het lossen naar kijkt. Het wordt wel een probleem als u de stapel meteen weer dichtpakt, bijvoorbeeld omdat het gaat regenen en u het materiaal snel wilt afdekken. Vocht dat al aanwezig is, blijft dan opgesloten onder een zeil dat juist bedoeld was om nieuw vocht buiten te houden. Beter is: bij het lossen de stapel even open laten liggen, de bovenste en onderste baan controleren, en pas afdekken als het oppervlak droog aanvoelt. Dat kost een paar minuten en scheelt een discussie achteraf over vlekken die er niet hoefden te zijn.
Acht meter felsplaat is een slap, licht profiel: ongeveer 5 kg per vierkante meter, met een fels van 35 mm die de baan overlangs enige stijfheid geeft maar niet genoeg om hem als een plank te behandelen. Bij het lossen van lange banen is het punt waar veel misgaat niet de plaat zelf, maar het ontbreken van voldoende steunpunten op het moment dat de kraan of de heftruck de bundel van de wagen tilt. Een baan die aan twee kanten doorbuigt zonder ondersteuning in het midden, knikt. Die knik is niet te verwijderen: op die plek is het staal plastisch vervormd, en de coating erover heeft daar meegebogen. Wat vervorming precies doet met de plaat en hoe dat samenhangt met het leggen zelf, staat uitgebreid beschreven bij [vervorming bij het leggen, transport en lossen](/felsplaat/transport-en-lossen/vervorming); hier gaat het specifiek om de voorbereiding vóór dat moment.
Op de bouwplaats betekent dat: zorg voor voldoende sjorbalken of een rolstelling met steunpunten die de lengte van de langste baan overspannen, op regelmatige afstand, voordat de vrachtwagen er is. Voor een baan van acht meter is dat praktisch al snel om de twee tot drie meter een steunpunt, niet aan de uiteinden alleen. Op een bouwplaats met beperkte ruimte lukt dat niet altijd met een kraan die de hele bundel in één keer optilt; dan is het verstandiger de banen met een tweede persoon per stuk te lossen en direct op de voorbereide steunpunten neer te leggen, in plaats van ze eerst op de grond te stapelen en later opnieuw op te tillen. Elke keer optillen is een kans op een nieuwe knik, en op de langste maten is die kans het grootst.
Hoe koud transport het probleem verkleint, en waarom vorst niet vanzelf de oplossing is
Steel zet bij temperatuurwisselingen minder uit dan bijvoorbeeld zink, ongeveer de helft, en dat helpt bij transport: banen die 's nachts koud vervoerd zijn en overdag op een warmere bouwplaats aankomen, geven minder lengteverandering dan een ander plaatmateriaal onder dezelfde omstandigheden. Wat die uitzetting concreet betekent voor de manier van stapelen en vastzetten op de wagen, leest u bij [uitzetting, transport en lossen van felsplaat](/felsplaat/transport-en-lossen/uitzetting). Dat neemt niet weg dat een grote temperatuursprong, zoals van een koude nacht op transport naar een zonnige losplaats, precies het soort verschil is waarbij aan de onderkant van de stapel condens ontstaat: de onderste banen blijven kouder, de lucht eromheen warmt sneller op, en het vocht slaat neer op het koudste oppervlak dat het tegenkomt.
De plaat is koud vouwbaar tot -15 graden, dus vorst is voor het materiaal zelf geen belemmering. Voor het lossen is vorst vooral een kwestie van conditie op de stelling: bevroren dooiwater op een steunpunt is net zo hard als de knik die u probeert te voorkomen. Controleer daarom niet alleen de banen, maar ook de plek waar ze op landen.
Bespreek bij het plannen van de levering welke lengtes u bestelt en hoeveel steunpunten daarbij nodig zijn, en zet die steunpunten al klaar voordat de wagen arriveert. Laat een bundel na het lossen even open liggen voordat u hem afdekt, zodat vocht aan de onderkant kan opdrogen in plaats van opgesloten te raken. Heeft u twijfels over een specifieke levering, een ongewone lengte of een lastige losplek, neem dan contact met ons op: wij denken op tekening mee, dat kost niets, en u kunt bij ons ook monsters van de drie kleuren opvragen om naast uw planning te leggen.