Klikzink
Wie felsplaat en aluminium naast elkaar legt, ziet twee platen die op het eerste gezicht veel gemeen hebben: een haaks opstaande fels, een vergelijkbare werkende breedte, dezelfde manier van blind bevestigen onder de klem. Het verschil zit in het materiaal zelf, en dat verschil wordt precies op het punt van de maat het grootst. Aluminium is lichter dan staal, aluminium is duurder dan staal, en aluminium zet aanzienlijk meer uit en krimp bij temperatuurwisseling. Voor de vraag hoe u met toleranties op de maat omgaat, is dat laatste het punt waar het om draait.
Wij verkopen zelf stalen felsbanen, Sendzimir verzinkt en met een organische coating, en geen aluminium. Toch is het goed om het verschil eerlijk te benoemen, want de keuze tussen de twee materialen bepaalt mede hoe streng u met de maatvoering moet omgaan, en waar de speling in uw project moet komen.
Staal zet bij temperatuurwisseling ongeveer half zoveel uit als zink, en aluminium zet nog eens duidelijk meer uit dan zink. Over een baanlengte van enkele meters lijkt dat verschil klein, maar op een lange baan van bijvoorbeeld tien meter loopt het op tot een paar millimeter meer beweging tussen zomer en winter dan bij een stalen baan van dezelfde lengte. Die beweging moet ergens landen. Bij een stalen felsplaat vangen wij die grotendeels op in de klem en in de ruimte die de fels zelf al biedt; bij aluminium moet u der rekening mee houden dat de klemafstand en de speling in de bevestiging ruimer bemeten moeten zijn, wat weer een zaak is voor de bevestiging zelf, zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok niet op deze site maar op klikzink.com.
Voor de plaat zelf betekent dit dat een aluminium baan van gelijke lengte als een stalen baan gevoeliger is voor de vraag of de op maat bestelde lengte precies past. Waar bij staal een marge van een paar millimeter in de meeste gevallen door de bevestiging wordt opgevangen, moet u bij aluminium vaker vooraf al rekening houden met een iets ruimere bestelmaat of met een tussenvoeg, juist om de uitzetting niet in de plaat zelf te laten knellen.
Wij korten onze stalen felsbanen op de millimeter af, van 450 tot 8000 millimeter. Dat is een uitspraak over de nauwkeurigheid van onze wals, niet over de nauwkeurigheid van het gebouw waarop de plaat straks ligt. Een dakrand van tien meter die op papier tien meter is, is op de bouwplaats vaak een paar millimeter langer of korter, en soms loopt hij ook niet haaks. Dat geldt voor een dak dat met stalen felsplaat wordt bekleed evengoed als voor een dak met aluminium, en de oorzaak ligt niet bij het materiaal maar bij de opbouw van het gebouw zelf, iets waar wij dieper op ingaan bij de algemene toelichting op [toleranties op de maat](/felsplaat/toleranties).
Waar het materiaal wel verschil maakt, is in hoe streng die speling van het gebouw zich laat combineren met de eigen beweging van de plaat door temperatuur. Bij staal telt u de bouwtolerantie en de beperkte thermische beweging bij elkaar op en komt u meestal nog binnen een marge die de bevestiging kan opvangen. Bij aluminium telt u de bouwtolerantie en een grotere thermische beweging bij elkaar op, en die som valt sneller buiten wat een standaard bevestiging zonder meer opvangt. Voor u als aannemer betekent dit dat u bij aluminium eerder geneigd moet zijn de plaat iets ruimer te bestellen dan strikt nodig, of vaker een dilatatie in de baan op te nemen, terwijl bij staal een baan van dezelfde lengte in één stuk vaker haalbaar is.
Een voorbeeld uit de praktijk: op een loods met een dakvlak van zestien meter lengte kiest de ene aannemer voor stalen felsplaat in twee banen van acht meter met een overlap bij de naad, de andere voor aluminium in dezelfde verdeling. Bij de stalen uitvoering is de speling die de klem biedt voor beide banen ruim voldoende om de seizoensbeweging op te vangen. Bij de aluminium uitvoering adviseren wij, en adviseert ook de leverancier van die plaat, om de naad met iets meer overlap te leggen, juist omdat de uitzetting daar groter uitvalt. Dat is geen kwestie van kwaliteit, het is een kwestie van rekenen met wat het materiaal zelf doet.
Op het specifieke punt van toleranties op de maat wint staal het van aluminium, en dat zeggen wij ook als leverancier van staal: bij een gelijke bestellengte geeft de kleinere thermische beweging van staal meer marge voordat de speling in de bevestiging wordt opgesoupeerd. Dat is winst voor u op de bouwplaats, want het betekent minder kans dat een baan die op papier precies past, in de praktijk toch net te strak of te ruim ligt na een paar weken in de zon.
Aluminium wint wel op andere punten, en die punten horen niet op deze pagina. Het gewicht van aluminium is lager dan van staal, wat op een gevel met veel handmatig transport naar hoogte een reëel voordeel kan zijn; onze eigen stalen felsplaat weegt ongeveer 5 kilo per vierkante meter, en aluminium ligt daar merkbaar onder. De prijs van aluminium ligt doorgaans hoger. Geen van beide punten verandert iets aan de vraag hoe u met de maat omgaat, en horen dus eerder bij een afweging over montage en budget dan bij deze vergelijking.
Als u voor stalen felsplaat kiest, kunt u bij ons rekenen op levering op maat, op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 millimeter, met een vlak in drie uitvoeringen: vlak, met verstijvingsril of met micro-lines. Wij denken kosteloos mee op tekening, en dat is precies het moment waarop de vraag of uw dakvlak lang genoeg is voor één baan of beter in twee wordt opgedeeld, beantwoord moet worden. Hoe u vervolgens op de bouwplaats met de bestelde lengte omgaat, en wat u nog wel en niet zelf mag afkorten, leest u bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/toleranties/afkorten-op-de-bouw).
Bent u aan het vergelijken tussen staal en aluminium voor een project met een lange, ononderbroken dakvlak, dan is de vuistregel simpel: hoe langer de baan, hoe zwaarder de thermische beweging gaat wegen, en hoe eerder staal met zijn geringere uitzetting de veiligere keuze is voor de maatvoering. Bij kortere banen, tot een paar meter, is het verschil in de praktijk vaak nauwelijks merkbaar en spelen gewicht en prijs een grotere rol in de keuze.
Heeft u een dakvlak of gevel waarvan u de lengtes al kent, dan kunnen wij op basis van uw tekening aangeven welke baanverdeling in stalen felsplaat het beste past, zonder dat dit u iets kost. Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede, en stuur uw maten mee. Wilt u eerst zelf de plaat zien en voelen voordat u de keuze maakt, dan sturen wij u graag een monster van elk van de drie kleuren die wij leveren.