Klikzink
Onder tijdsdruk gaat een felsbaan sneller van de pallet naar het dak, en juist dan ontstaat de meeste schade. Een spoedbestelling verandert niets aan het materiaal zelf, maar wel aan de manier waarop ermee wordt omgegaan: minder mensen, minder tijd om even goed te kijken, en de neiging om een kras die eigenlijk aandacht verdient toch maar te laten zitten. Op deze pagina leggen we uit wat een kras precies is, wanneer bijwerken volstaat en wanneer een baan echt niet meer op het dak hoort, met de spoedsituatie steeds als achtergrond.
Onze felsbanen hebben een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, aangebracht op verzinkt staal met 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden. Die coating is dun, maar ze is de eigenlijke bescherming: het zink erachter is de tweede laag verdediging, niet de eerste. Een kras die alleen door de coating heen gaat, is esthetisch een probleem en verder niets: het zink onder de coating ligt nog intact en beschermt het staal zoals het bedoeld is. Een beschadiging die dwars door coating én zinklaag heen gaat tot op het blanke staal, is een ander verhaal. Daar ligt het staal open aan lucht en vocht, en daar begint corrosie eerder dan waar dan ook op de plaat.
Het probleem is dat u dat verschil met het blote oog op de bouw niet altijd goed kunt zien, zeker niet bij snel, grijs winterlicht of met een pallet die al half is uitgepakt terwijl de kraan wacht. Een gladde streep die er oppervlakkig uitziet, kan bij nader inzien toch tot op het staal gaan. Andersom lijkt een schrammetje soms dieper dan het is, gewoon omdat de coating daar wat dof is geworden. Bij twijfel is de vinger een beter hulpmiddel dan het oog: voelt u met een schone nagel of vingertop een randje, een braam of een verspringing, dan is de kans groot dat de kras door de coating heen zit. Voelt het glad, dan is de kans groot dat het bij de coating blijft.
Een oppervlakkige kras die alleen de coating raakt en het zink erachter intact laat, kunt u desgewenst bijwerken met een geschikte reparatielak, puur om het beeld te herstellen. Functioneel is het niet strikt nodig: het zink beschermt daar op zichzelf al voldoende. Belangrijker dan de vraag of u bijwerkt, is de vraag of u het risico goed heeft ingeschat. Bij een spoedbestelling is de verleiding groot om alles wat oppervlakkig lijkt met een paar tikken lak af te doen en door te gaan, omdat stilstaan geld kost. Neem voor die inschatting toch de tijd die het kost: een kras die u nu verkeerd beoordeelt, ziet u over een paar jaar terug als een roestvlek, en die zit dan midden op het dakvlak waar iedereen hem ziet.
Gaat de beschadiging door tot op het staal, dan is bijwerken met lak geen echte oplossing, hooguit uitstel. Een laklaag die u er met een kwastje overheen zet, hecht niet op dezelfde manier en beschermt niet op dezelfde manier als de fabriekscoating met de onderliggende zinklaag. Op een klein, onopvallend plekje aan de onderzijde van een gootstuk kunt u daar soms mee leven; op een zichtbaar deel van het dakvlak, op een plek waar water blijft staan, of op een rand die voortdurend nat wordt, is dat een verkeerde keuze die u later terugbetaalt met een reparatie die groter is dan de oorspronkelijke schade.
De vuistregel is eenvoudig, ook al voelt hij bij een strakke planning onprettig: raakt de beschadiging het staal, ligt hij op een zichtbaar deel van het vlak, of ligt hij op een plek waar water langs of over stroomt, dan hoort die baan niet op het dak te blijven liggen. Dat geldt evengoed voor een diepe kras als voor een deuk met een scherpe plooi, want op de plooi zelf is de coating vaak al gescheurd zonder dat dat van een afstand opvalt. Vervang de baan, of kort in ieder geval het beschadigde stuk eraf en gebruik het resterende deel op een plek waar het minder kritisch is, bijvoorbeeld als kortere baan bij een dakrand of opstand.
Juist bij een spoedbestelling is dit de stap die het vaakst wordt overgeslagen, omdat een vervangende baan tijd kost die er niet lijkt te zijn. Toch is dat een schijnbare tijdwinst. Een dak dat over drie jaar een roestplek toont op een plaats die alleen te bereiken is met een steiger, kost u meer tijd, meer geld en meer gezichtsverlies bij de opdrachtgever dan de paar uur die het nu kost om een nieuwe baan te bestellen of een beschadigd stuk te vervangen.
De druk van een spoedbestelling zit vaak niet alleen in de levertijd van de plaat, maar ook in de staat van het dak zelf: de oude dakbedekking is eraf, het onderdak ligt open, en iedereen wil het gat zo snel mogelijk dicht. In die situatie stapelen materialen zich op, lopen mensen met gereedschap over platen die al liggen, en wordt er sneller geschoven en gesleept dan verstandig is. Dat is precies het moment waarop krassen ontstaan die niemand heeft opgemerkt totdat de baan al is vastgeklikt.
Maak daarom, ook onder tijdsdruk, een gewoonte van kijken vóór het bevestigen: elke baan die van de pallet komt, verdient een blik over de volle lengte voordat hij op zijn plek ligt. Dat is de laatste gelegenheid om een beschadigde baan er zonder gedoe uit te halen; eenmaal bevestigd is vervangen een stuk omslachtiger. Let daarbij ook op hoe u de platen zelf hanteert, want onvoorzichtig tillen is een van de gewonere oorzaken van schade die niemand met opzet toebrengt, zoals wij uitleggen bij [de plaat tillen en dragen bij een spoedbestelling](/felsplaat/spoed/tillen). Ook de beschermfolie speelt hier een rol: die voorkomt een deel van de krassen tijdens transport en opslag, maar biedt geen garantie zodra er onder tijdsdruk gereedschap, kruiwagens of andere platen over de bovenzijde schuiven, zoals wij toelichten bij [de beschermfolie bij een spoedbestelling](/felsplaat/spoed/beschermfolie).
Er zijn een paar keuzes die op een spoedklus verleidelijk lijken en die we willen afraden. Een zichtbare kras tot op het staal toedekken met een extra laklaag en hopen dat niemand het ziet, is geen oplossing maar uitstel van een probleem dat op een dakvlak van 0,55 mm dun verzinkt staal alleen maar groter wordt. Een beschadigde baan toch verwerken omdat de vervangende baan nog niet uit de wals is en het dak nu eenmaal dicht moet, is een risico dat u vooruitschuift naar een moment waarop niemand er meer aan denkt. En platen stapelen of over elkaar schuiven zonder tussenbescherming, puur omdat er geen tijd is om ze netjes neer te zetten, is een vrijwel zekere manier om aan het eind van de dag alsnog met krassen te zitten die er ‘s ochtends nog niet waren.
Onze felsbanen leveren we op maat, van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter afgekort, en we denken kosteloos mee op tekening als u vooraf wilt uitzoeken hoe u met minder handelingen op de bouw hetzelfde resultaat bereikt. Dat scheelt niet alleen tijd, maar ook risico: hoe minder er met een plaat wordt gesjouwd en geschoven, hoe kleiner de kans op een kras die u er niet meer uitkrijgt. Merkt u tijdens het leggen dat een baan beschadigd is, beoordeel dan eerst of de coating alleen oppervlakkig is geraakt of dat het staal bloot ligt, en beslis op basis daarvan of bijwerken volstaat of dat de baan eruit moet. Twijfelt u, neem dan contact met ons op: we kijken graag mee, ook als de klok al meeloopt.