Klikzink
Een pallet felsbanen die drie weken op de bouwplaats staat te wachten op de dakdekker, lijkt een onschuldig beeld. Er verandert toch niets aan een stalen plaat die buiten ligt? Dat klopt niet helemaal, en de fout die daaruit ontstaat is de meest gemaakte fout bij de opslag van felsplaten. Hij kost pas iets op het moment dat de platen op het dak liggen en de eerste vlekken zichtbaar worden. Dan is het te laat om nog iets te herstellen zonder de plaat te vervangen.
De fout zit in de manier waarop platen op elkaar liggen. Felsbanen worden geleverd in pakketten, plat op elkaar gestapeld, ingepakt tegen transportschade. Zodra dat pakket op de bouwplaats staat, is het aan de aannemer of dakdekker om het droog en geventileerd te bewaren tot de plaat wordt verwerkt. Gebeurt dat niet, dan kan er water tussen de banen komen te staan: door regen die onder de verpakking doorloopt, door condensvorming in de folie, of doordat het pakket op een ondergrond ligt die vocht vasthoudt. Dat water verdwijnt niet meer vanzelf. Tussen twee vlakke platen die strak op elkaar liggen, is geen luchtcirculatie. Het water blijft liggen tot iemand de platen weer optilt, en dat kan weken duren.
Ons staal is Sendzimir verzinkt, met een zinklaag van 275 gram per vierkante meter aan beide zijden, en daarover een organische coating van 50 micrometer. Die coating is de eerste beschermlaag en houdt onder normale omstandigheden alles buiten. Maar op de plek waar twee platen tegen elkaar aan liggen, zonder lucht en zonder droogtijd, ontstaat een klimaat dat de coating niet is opgevat om te weerstaan: een dunne laag stilstaand water, vaak net iets zuurder of vuiler dan regenwater omdat het stof en resten van de verpakking meeneemt. Op die plek kan wit corrosie ontstaan, een mat, vlekkerig patroon dat ontstaat als de zinklaag onder de coating begint te reageren. Het is geen gat in de plaat en geen constructief probleem, maar het is wel zichtbaar, en het gaat er na montage niet meer af.
Een aannemer die dit meemaakt, ontdekt het meestal niet op de bouwplaats maar op het dak. De platen worden gemonteerd, de zon komt erop, en dan blijkt dat een deel van de banen aan de onderkant van de stapel een ander, doffer patroon heeft dan de rest. Op dat moment is er geen weg terug. De plaat is niet meer vlak te krijgen door hem schoon te maken, en de kleur is blijvend anders dan de platen die droog zijn opgeslagen. Vervanging is dan de enige oplossing, met alle stilstand en extra bestelwerk die daarbij komt.
Drie dingen bepalen of een pakket felsplaten de opslagperiode goed doorkomt. Plat wil zeggen: op een rechte, egale ondergrond, met steunpunten die het pakket niet laten doorbuigen, en niet schuin tegen een muur of stapel bouwmateriaal. Een plaat van 8000 mm lang die aan één kant steunt en aan de andere kant vrij hangt, zet krom, en dat krommen zorgt voor spanningen op de plek waar de fels straks moet passen.
Droog wil zeggen: van de grond af, met een onderlaag die het pakket niet laat optrekken uit een natte bodemplaat, en met de verpakking zo dat regenwater er niet in kan lopen maar wel weg kan als er toch iets binnenkomt. Fabrieksverpakking is bedoeld om tijdens transport te beschermen, niet om weken op een houten bouwkeet-vloer in de buitenlucht te liggen. Wij raden aan de folie aan de onderkant iets los te laten of het pakket op regelmatige afstand te controleren, juist omdat vocht daar het langst blijft staan zonder dat iemand het ziet.
Niet ingepakt in de zon is de derde en minst voor de hand liggende regel. Onder folie, in de volle zon, kan de temperatuur binnen het pakket flink oplopen. Dat is niet erg voor het staal zelf, maar het versnelt wel elk vochtprobleem dat er al is: warme, vochtige lucht tussen de platen werkt corrosie sneller op gang dan koude, vochtige lucht. Een pakket dat in de schaduw of onder een afdak staat, geeft dat proces geen kans.
Deze fout ontstaat zelden uit onwetendheid over de plaat zelf. Hij ontstaat omdat de opslag van bouwmateriaal op een drukke bouwplaats nu eenmaal ergens onderaan de planning staat. Een pallet felsplaten wordt afgeleverd op een dag dat er nog geen dak is om ze op te leggen, de kraan is er niet, de planning schuift, en het pakket komt terecht op de eerste vrije plek: naast de container, tegen het hekwerk, onder een steiger waar het water van afdruipt. Niemand doet dat met opzet fout, maar de plaat merkt het verschil niet tussen opzet en gebrek aan ruimte.
De oplossing zit niet in het product, maar in de planning ervoor. Wie vooraf weet hoeveel ruimte een levering in beslag neemt en waar die ruimte moet komen, zoals wij uitleggen bij [de plaat op de bouw opslaan: wat je vooraf moet weten](/felsplaat/opslag-op-de-bouw/vooraf-weten), voorkomt dat de platen op een geïmproviseerde plek belanden. En wie twijfelt of een pakket dat een paar weken buiten heeft gelegen nog goed is, kan dat navragen bij [de plaat op de bouw opslaan: hoe je het controleert](/felsplaat/opslag-op-de-bouw/controleren), waar staat waar op te letten is voordat de platen worden gemonteerd.
Belangrijk om vast te houden: dit is geen zwakte van de felsplaat, en niet iets waar de coating of de zinklaag tekortschiet. GreenCoat Pural BT is gemaakt om jarenlang weersinvloeden op een dak of gevel te weerstaan. Het probleem ontstaat specifiek in de kunstmatige situatie van platen die plat en zonder luchtcirculatie op elkaar blijven liggen, met water ertussen dat niet weg kan. Op het dak, eenmaal gemonteerd met een felshoogte van 35 mm en de werkende breedte van 475 mm, ademt de plaat, spoelt regen eraf en is dit risico verdwenen.
Controleer bij aflevering waar het pakket komt te liggen, en zorg dat die plek plat, droog en uit de volle zon is voordat de vrachtwagen komt. Is er twijfel over een levering die al een tijd heeft gestaan, til dan een paar platen los en kijk tussen de vlakken. Heeft u vragen over de juiste maatvoering, de vlakuitvoering met ril of micro-lines, of over een levering op maat voor een lopend project, neemt u gerust contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: wij denken kosteloos mee op tekening en sturen op verzoek monsters van de drie kleuren mee.