Klikzink
Staal zet uit bij warmte en krimpt bij kou, net als vrijwel elk bouwmateriaal. Bij felsplaten is die uitzetting ongeveer half zo groot als bij zink. Dat klinkt als een geruststelling, en voor het dagelijks gebruik is het dat ook. Maar op het moment dat u een baan moet nabestellen, gaat dat verschil in lengte er wel degelijk toe doen, zeker bij de langere maten die wij op de millimeter afleveren.
Een rekenvoorbeeld maakt dat concreet. Een baan van acht meter staal zet, over het volledige temperatuurbereik van een Nederlandse winter tot een Nederlandse zomer, enkele millimeters uit. Dat is voor een dakvlak dat aan beide zijden kan bewegen geen probleem: de plaat is daarop berekend en de bevestiging met klemmen onder de fels laat die beweging toe. Maar als u een ontbrekende of beschadigde baan moet vervangen op een dak dat al twee jaar ligt, meet u de bestaande lengte op een dag met een andere temperatuur dan waarop het dak oorspronkelijk is gelegd. Meet u in de volle zon op een plaat die op een koude winterochtend is aangebracht, dan meet u een paar millimeter te lang. Bij een enkele baan lijkt dat verwaarloosbaar, maar bij het exact aansluiten op bestaande felsen en aftimmeringen kan dat net het verschil zijn tussen een baan die past en een baan die u opnieuw moet laten maken.
De meest voorkomende reden om na te bestellen is niet de uitzetting zelf, maar de gevolgen daarvan voor de maatvoering op de bouw. Een baan die maanden geleden is besteld en toen tot op de millimeter is afgekort, past niet meer precies als de omstandigheden zijn veranderd: een nok die is bijgesteld, een aansluiting die tijdens de bouw net iets anders is uitgevoerd, of simpelweg een meetfout op een dag dat het materiaal net iets anders lag dan gepland. Daarnaast raakt er weleens een plaat beschadigd tijdens transport of montage, bijvoorbeeld door een val of een verkeerde druk bij het tillen, zoals wij bespreken bij [de plaat tillen en dragen bij nabestellen](/felsplaat/nabestellen/tillen). In beide gevallen wilt u een vervangende baan die niet alleen qua kleur en profiel klopt, maar ook qua lengte precies aansluit op de rest van het vlak.
Om dat voor elkaar te krijgen, meet u de gewenste lengte bij voorkeur op een moment dat de temperatuur redelijk gemiddeld is, niet in de volle middagzon en niet bij vorst. Geeft u ons de gewenste lengte door, dan verwerken wij die zoals opgegeven; wij kunnen de temperatuur van uw dak op het moment van meten niet corrigeren, dus de zorgvuldigheid van het opmeten ligt bij u. Bij twijfel is het raadzaam iets ruimer te meten dan strikt nodig, zeker bij de lange maten, en de plaat vervolgens op de bouw exact af te korten met de methode die wij toelichten bij [de plaat afkorten op de bouw bij nabestellen](/felsplaat/nabestellen/afkorten-op-de-bouw).
Als u eenmaal weet welke lengte u nodig heeft, is de volgende stap dat u ons genoeg gegevens geeft om precies dezelfde plaat te leveren als de rest van het dak. Dat begint met de bekende maatvoering: de werkende breedte van 475 mm ligt vast, maar de lengte kan van 450 tot 8000 mm op de millimeter worden afgekort, en die lengte moet exact overeenkomen met wat er nodig is. Vermeld ook welke uitvoering van het vlak u destijds heeft besteld: vlak, met verstijvingsril, of met micro-lines. Een verkeerde keuze hier valt op een dak meteen op, ook al is de kleur identiek.
Minstens zo belangrijk, en vaker over het hoofd gezien, is de kleurcharge. Onze platen worden gemaakt van Sendzimir verzinkt staal met een organische coating van 50 micrometer, en hoewel de kleur binnen onze specificatie constant blijft, kan een nieuwe productiecharge een net iets andere nuance hebben dan een charge van een paar jaar terug. Op een heel dak valt dat verschil zelden op, maar naast een bestaande baan kan een afwijkende charge wel zichtbaar zijn, vooral bij invallend licht. Heeft u het chargenummer of het originele ordernummer nog, geef dat dan door: dan kunnen wij nagaan of wij dezelfde charge nog kunnen leveren of, als dat niet meer kan, u vooraf laten weten dat er een nuanceverschil te verwachten is. Vragen over hoe een kleur oogt op een gebouw en hoe u met nuanceverschillen omgaat, beantwoorden wij overigens niet hier maar op zinklook.com.
Naast de kleurcharge is het verstandig om door te geven op welk deel van het dak of de gevel de vervangende baan komt, en of die baan aansluit op een bestaande fels of op een nieuwe. Dat heeft gevolgen voor hoe wij de plaat afleveren en of er nog een bewerking als boren of kanten nodig is voordat de plaat de deur uitgaat; zie daarvoor onder meer wat wij schrijven bij [boren in de plaat bij nabestellen](/felsplaat/nabestellen/boren) en bij het koud vouwen van de plaat op de bouw. Hoe meer context u geeft, hoe kleiner de kans dat de nabestelde baan op de bouw nog een verrassing oplevert.
Voordat u de bestelling voor een vervangende baan de deur uitdoet, loont het om een paar dingen zelf te controleren. Meet de aansluitende felsen aan beide zijden van het gat in het dakvlak, niet alleen de lengte van de baan die u vervangt: soms is een bestaand vlak in de loop van de tijd net iets gaan werken, en dan is een nieuwe meting nauwkeuriger dan het overnemen van de oude maat. Controleer ook of de baan die u vervangt oorspronkelijk vlak was, een verstijvingsril had, of met micro-lines was uitgevoerd, want dat onderscheid is met het blote oog niet altijd meteen te zien, vooral niet van een afstand of bij vervuiling op het dakvlak. Wij gaan daar overigens niet verder op in hoe u vuil of een cementsluier van een bestaande plaat verwijdert voordat u gaat vergelijken; dat behandelen wij apart.
Denk ten slotte aan de temperatuur waarbij u de plaat gaat verwerken. Onze felsplaten zijn koud vouwbaar tot min vijftien graden, dus in de praktijk is werken bij vorst zelden een belemmering voor het materiaal zelf. Voor de omstandigheden waarin u wel of niet aan de slag kunt op de bouw, verwijzen wij naar wat wij schrijven over werken bij vorst bij nabestellen. Het is wel goed om te weten dat een plaat die u bij vorst opmeet, in de zomer een fractie langer zal zijn dan gemeten; voor een enkele nabestelling met een ruime marge in de aansluiting is dat zelden een probleem, maar bij een strakke aansluiting op bestaand felswerk telt elke millimeter mee.
Voor een aannemer of dakdekker die een baan moet nabestellen, komt het erop neer dat u drie dingen zorgvuldig vastlegt: de exacte lengte, gemeten bij een gematigde temperatuur en bij voorkeur met een kleine marge, de juiste uitvoering van het vlak, en zo mogelijk het chargenummer van de oorspronkelijke levering. Met die gegevens kunnen wij een plaat leveren die qua maat, profiel en kleur zo dicht mogelijk aansluit op wat er al ligt. Heeft u deze gegevens niet meer paraat, neem dan contact met ons op: wij denken kosteloos mee op basis van een tekening of een foto van de bestaande situatie, en wij hebben monsters van alle drie de kleuren beschikbaar om ter plekke te vergelijken. Zo voorkomt u dat de uitzetting van staal, die in het dagelijks gebruik onopgemerkt blijft, bij een nabestelling alsnog voor een verrassing zorgt.