Krassen en beschadigingen op felsplaat: wie doet wat

Op een bouwplaats waar felsplaten worden gelost, getild, gezet en soms weer verplaatst, ontstaat vroeg of laat een kras. De vraag die dan naar boven komt is niet alleen wat het is, maar ook wie ermee aan de slag moet. Wij als leverancier, de dakdekker die de platen verwerkt, en de opdrachtgever die uiteindelijk het gebouw in gebruik neemt: alle drie hebben een rol, en die rollen lopen niet in elkaar over.

Wat wij als Klikzink doen, begint al voordat de platen de fabriek verlaten. Onze felsbanen worden op eigen walsmachines op maat gezet, van 450 tot 8000 millimeter, en gaan pas op transport na een visuele controle van de coating. Die coating is een organische laag van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, aangebracht op Sendzimir verzinkt staal met 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden. Wij checken op onregelmatigheden die al vóór aflevering aanwezig zijn: een oneffenheid in de laag, een krasje van de wals zelf. Ontdekken wij zoiets, dan gaat die baan niet de deur uit. Wat er na aflevering met de platen gebeurt op transport, tijdens lossen en tijdens verwerking, valt buiten onze directe handelingen, maar niet buiten onze verantwoordelijkheid om mee te denken als er iets misgaat. Bij twijfel over een concrete beschadiging kunnen wij op basis van foto's en de plaatgegevens meekijken of iets binnen de gebruikelijke marges valt.

De dakdekker is degene die de platen daadwerkelijk in handen heeft vanaf het moment van lossen tot het moment dat de laatste klem is aangedraaid. Dat betekent dat hij ook degene is die als eerste een kras of beschadiging signaleert, meestal bij het uitpakken of tijdens het hijsen naar het dak. Een ervaren dakdekker kijkt dan niet alleen of er een lijntje zichtbaar is, maar ook hoe diep dat lijntje gaat. Is het een oppervlakkige haal die alleen in de glans zit, dan is dat een kras in de gebruikelijke zin: cosmetisch, en meestal geen aanleiding om iets te doen. Gaat de kras door de coating heen tot op het onderliggende verzinkte staal, dan is het een beschadiging, en dat is een ander verhaal. Bij een beschadiging is het aan de dakdekker om te beoordelen of bijwerken volstaat of dat de baan beter vervangen wordt, en om dat gesprek op tijd te voeren, niet pas als het dak al dicht is.

De opdrachtgever, meestal de eigenaar of de aannemer die de dakdekker heeft ingehuurd, zit op afstand van dit proces maar heeft wel een eigen taak. Die taak zit vooral aan de voorkant: heldere afspraken maken over hoe wordt omgegaan met transportschade, wie de folie verwijdert en wanneer, en of er een gezamenlijke inspectie plaatsvindt bij levering. Wij zien in de praktijk dat onduidelijkheid hierover achteraf tot discussie leidt, terwijl een korte afspraak vooraf dat voorkomt. Een opdrachtgever die vooraf laat vastleggen wie wat controleert, hoeft achteraf niet te gissen wie verantwoordelijk is voor een kras die niemand heeft opgemerkt voordat de platen werden gelegd.

Het onderscheid tussen een kras en een beschadiging draait dus om de coating. Onze coating is dun, functioneel en mat, met een glansgraad onder de 5, en die matte afwerking is precies waarom een oppervlaktekras minder snel opvalt dan bij een glanzende plaat. Zolang het metaal onder de coating niet is blootgelegd, blijft de beschermende werking tegen corrosie intact en is bijwerken vooral een esthetische keuze. Wij hebben hier bewust geen apart stuk over geschreven wat een kras precies is, dat staat uitgebreider beschreven op onze pagina over [wat er misgaat bij krassen en beschadigingen](/felsplaat/krassen/wat-gaat-er-mis). Wie hier eerst wil lezen wat de aard van het probleem precies is, kan daar verder.

Bijwerken heeft zin zodra de beschadiging klein is, geïsoleerd, en niet raakt aan de constructieve functie van de plaat. Denk aan een kras van een paar centimeter opgelopen tijdens het tillen, waarbij het staal net zichtbaar is maar de omgeving van de plaat verder onaangetast is. In zo'n geval kan een reparatielak, aangebracht volgens de juiste methode, de blootgestelde plek afdekken en verdere corrosie voorkomen. Bijwerken heeft geen zin, of is zelfs onverstandig, wanneer de beschadiging dieper gaat dan alleen de coating, wanneer er meerdere krassen dicht bij elkaar zitten, of wanneer de kras zich vlak bij de fels bevindt waar de plaat onder spanning staat. Een voorbeeld uit de praktijk: bij een gevelproject waar een pallet felsplaten tijdens het lossen tegen de kraanhaak schuurde, ontstonden meerdere parallelle lijnen over een strook van dertig centimeter. Bijwerken zou daar alleen de zichtbare symptomen maskeren zonder de onderliggende kwetsbaarheid weg te nemen; die baan is toen vervangen in plaats van gerepareerd.

Of bijwerken volstaat of de baan eruit moet, hangt dus af van diepte, omvang en locatie van de schade, en dat is precies waarom een pasklaar antwoord hier niet bestaat. Wat voor de ene beschadiging een kwartiertje werk met een potje lak is, is voor de andere reden om een nieuwe plaat te bestellen op maat. Wie wil weten hoe je dat verschil in de praktijk vaststelt, leest dat verder bij [hoe je een kras of beschadiging controleert](/felsplaat/krassen/controleren). Daar wordt niet de vraag beantwoord wie het moet doen, maar wel hoe je zelf kunt beoordelen wat er precies aan de hand is voordat je iemand belt.

Ons eigen aandeel stopt niet bij levering. Als er onduidelijkheid is over de oorzaak van een beschadiging, bijvoorbeeld of die al aanwezig was bij aflevering of pas is ontstaan tijdens verwerking, denken wij kosteloos mee op basis van foto's en de plaatspecificaties. Dat gebeurt niet als vervanging van het oordeel van de dakdekker op de bouwplaats, maar als aanvulling erop, vooral bij twijfel over grotere partijen. Voor vragen over kleur en glans van de coating zelf, en hoe een bijgewerkte plek er in het aanzicht van het gebouw uitziet, verwijzen wij naar zinklook.com; voor vragen over hoe de klemmen en de ondergrond zich verhouden tot een vervangen baan verwijzen wij naar klikzink.com.

De praktijk leert dat de meeste discussies over krassen niet ontstaan door de schade zelf, maar door onduidelijkheid over wie erop moet reageren. Een dakdekker die een kras signaleert maar niet weet of hij dat zelf mag beoordelen of moet doorgeven, laat een plaat soms weken liggen voordat er een besluit valt. Wilt u dit vooraf goed regelen, leg dan bij de start van het project vast wie de eerste controle doet bij levering, wie beoordeelt of een kras door de coating gaat, en welk keer wij hierin een rol speelt bij twijfel. Heeft u nu een concrete beschadiging op een dak of gevel liggen, dan kunt u ons rechtstreeks foto's toesturen; wij kijken dezelfde week mee en geven aan of bijwerken volstaat of dat vervanging beter is.