Klikzink
Een kras in de coating is niet automatisch een garantiekwestie. Onze garantie op de organische coating, GreenCoat Pural BT van 50 micrometer, geldt voor het materiaal zoals het de wals verlaat. Zodra de plaat op de bouw is, ligt de verwerking in handen van de aannemer of dakdekker die hem legt, buigt, klemt en over de steiger tilt. En verreweg de meeste schade die we onder ogen krijgen, ontstaat niet doordat de coating tekortschiet, maar doordat er tijdens transport of montage iets tegen de plaat is gestoten, geschraapt of gevallen. Dat onderscheid is het hele verhaal van dit stuk.
De coating op onze felsbanen is dun: 50 micrometer, minder dan de dikte van een blad papier. Die laag is ontworpen om weer en UV te weerstaan, niet om te dienen als bescherming tegen mechanische belasting. Een stalen band die met een pallettruck verkeerd wordt afgezet, een baan die over scherp gruis wordt gesleept, of een dakdekker die met een schoen vol steengruis over het vlak loopt: dat zijn allemaal handelingen die niets met het materiaal te maken hebben, maar alles met hoe ermee is omgegaan. Vandaar dat garantiekwesties bij coatings zelden over de fabriek gaan en bijna altijd over de bouwplaats. Wij kunnen op de wals een gelijkmatige laag van 50 micrometer garanderen; wij kunnen niet garanderen wat er op een steiger met die plaat gebeurt.
Dat is ook waarom we bij twijfel altijd vragen naar het moment van ontstaan. Is de kras er al bij levering, dan is dat een ander gesprek dan een kras die na drie weken op de bouw wordt gevonden. Voor de aflevering zelf, en wat u bij het uitladen meteen moet controleren, verwijzen we naar de kennisbank; hier gaat het om wat een kras precies is en wat die betekent voor wat u nog met de plaat mag doen.
Een kras is een lijnvormige beschadiging die over het oppervlak loopt, meestal ontstaan door schuring: een baan die over een andere baan is getrokken, een riem die te strak over de lading zat, gruis onder een voet. Een beschadiging in de bredere zin is elke plek waar de coating niet meer intact is, dus ook stootplekken, drukplekken of een deuk waar de laag is opengebarsten. Het verschil dat er werkelijk toe doet, is niet de vorm van de schade maar de diepte: gaat het door de coating heen, tot op het verzinkte staal, of blijft het oppervlakkig in de laag zelf.
Een oppervlakkige kras, waarbij de coating dof is geworden maar het zink er onder nog gesloten zit, is esthetisch vaak vervelend maar functioneel meestal onschuldig. Het zink beschermt het staal nog steeds tegen roest, ook zonder de bovenste laag. Een kras die wél door de coating én door de zinklaag heen gaat, tot op het blanke staal, is een ander verhaal: daar kan roest ontstaan, en dat verspreidt zich onder de coating door, ook op plekken waar de laag er nog goed uitziet. Dat vaststellen kunt u niet op het oog; het vraagt een gerichte controle, waarvoor we een apart stuk hebben geschreven over [hoe u krassen en beschadigingen controleert](/felsplaat/krassen/controleren). Hier is de conclusie voor de garantie belangrijker dan de methode: een oppervlakkige kras valt zelden onder een garantieclaim omdat er simpelweg geen materiaalfout is aan te wijzen, en een kras tot op het staal is meestal het gevolg van iets dat op de bouw is gebeurd, wat de garantie evenmin dekt, tenzij aangetoond kan worden dat de coating al bij levering te dun of onregelmatig was.
Bijwerken van een kras met reparatielak heeft zin zodra de coating is doorbroken maar het zink nog grotendeels intact is en het gaat om een beperkt, geïsoleerd punt. Denk aan een baan die tijdens het hijsen langs een randafwerking is geschuurd en een striem van een paar centimeter heeft opgelopen. Zo'n plek kan lokaal worden bijgewerkt zodat er weer een gesloten laag overheen zit, en de functionele bescherming is dan weer op orde. Wat er daarna met het uiterlijk gebeurt, de kleurmatch en de glansgraad, is een vraag voor zinklook.com; wij gaan hier alleen over de vraag of bijwerken de plaat weer waterdicht en corrosievast maakt, en dat is bij een oppervlakkige, beperkte kras meestal het geval.
Bijwerken heeft geen zin, of is zelfs onverstandig, wanneer de schade zich herhaalt over een groot deel van de baan, wanneer de zinklaag zelf is beschadigd over een groter oppervlak, of wanneer de plaat al vervormd is doordat de klap die de kras veroorzaakte ook de plaat zelf heeft ingedeukt. Een ingedeukte plaat kan namelijk niet meer goed vlak liggen onder de klemmen, en dat is een probleem dat losstaat van de coating: dat raakt de manier waarop de baan aansluit op de klem, waar u meer over leest bij de bevestiging op klikzink.com. In die gevallen is plaatselijk bijwerken een schijnoplossing; de baan moet er dan uit en vervangen worden, ook als dat betekent dat er een extra fels moet worden gelegd.
Een voorbeeld uit de praktijk maakt het onderscheid concreet. Op een dakvlak van twintig banen was er bij het lossen één baan die tegen de vorkheftruck was aangetikt: een indeuking van ongeveer vier centimeter, met daarin een fijne kras tot op het zink maar niet tot op het staal. Die baan is gewoon gelegd, met de deuk aan de kant die het minst in het zicht viel, en niet bijgewerkt omdat de zinklaag nog gesloten was. Twee banen verder was een dakdekker met een emmer mortelspecie over het vlak gelopen, met een schoen vol grind onder de zool. Dat leverde een lang, ondiep krassenpatroon op dat wél door de coating ging maar niet door het zink. Die baan is later plaatselijk bijgewerkt, precies omdat het om schuring ging zonder vervorming.
Het basismateriaal, Sendzimir verzinkt staal met 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden, is een tamelijk robuust product: het zink offert zichzelf op rond een krasje en beschermt het staal daaronder nog geruime tijd, ook als de coating lokaal is beschadigd. Wat sneller een probleem wordt, is de coating zelf, juist omdat die zo dun is en omdat de garantie daarop is toegespitst op een gelijkmatige, intacte laag zoals die de wals verlaat. Daarom draait bijna elke garantievraag over krassen in de praktijk om de vraag of de schade tijdens verwerking is ontstaan, en niet om een gebrek in het materiaal.
Dat is ook waarom we in onze eigen productie met beperkte, geoefende ploegen werken en met eigen walsmachines die de platen op maat afkorten zonder dat ze meerdere keren worden gestapeld en versleept. Hoe minder handelingen er tussen de wals en de bouwplaats liggen, hoe kleiner de kans op krassen die achteraf tot discussie leiden. Wij denken ook mee op tekening, kosteloos, en dat voorkomt dat er op de bouw nog gezaagd, gesneden of aangepast moet worden, wat vaak juist de momenten zijn waarop een plaat beschadigd raakt.
Als u een kras of beschadiging op een geleverde baan aantreft, controleer eerst of die door de coating en door de zinklaag heen gaat; die twee vragen bepalen of bijwerken volstaat of dat de baan vervangen moet worden. Voor de precieze controlemethode verwijzen we naar het aparte stuk daarover in de kennisbank. Twijfelt u of een specifieke situatie op uw bouwplaats onder de garantie valt, neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede, met foto's van de schade en een korte beschrijving van hoe die is ontstaan; dat is de snelste weg naar een eenduidig antwoord.