Klikzink
De felsbanen komen op de bouw aan in een pak: banen op elkaar, beschermd door tussenlagen en een buitenfolie. Dat pak is gemaakt om te vervoeren en om enige tijd te wachten, maar niet om weken in de buitenlucht te blijven liggen. Wat er in die eerste dagen op de bouwplaats met het pak gebeurt, bepaalt vaak meer over de kwaliteit van het dak dan wat er later bij het leggen gebeurt.
Leg het pak plat neer, op een ondergrond die zelf ook vlak is. Twee balken onder een pak van vier meter, met daartussen een doorbuiging, drukt de onderste banen in een lichte kromming. Bij 0,55 mm plaatdikte lijkt dat onschuldig, maar staal onthoudt zo'n vorm. Bij het leggen ziet u dan een baan die niet meer helemaal recht wil liggen, en dat is niet meer te herstellen door hem gewoon vast te klikken. Zorg dus voor voldoende steunpunten over de hele lengte, en houd het pak van de grond af, op pallets of balken, zodat er geen grondvocht optrekt.
Droog is de tweede voorwaarde, en die weegt net zo zwaar als plat. Sendzimir verzinkt staal met een organische coating is niet iets dat binnen een dag roest, maar de coating zit op de bovenkant en de zijkanten van elke baan. Tussen de platen, waar de tussenlagen liggen, is er nauwelijks lucht. Komt daar water bij, dan kan dat water niet weg en niet drogen. Dat is precies het punt waarop wij het verschil willen maken tussen een pak dat prima een paar weken kan wachten en een pak dat binnen een week problemen geeft.
Stel dat het pak een paar dagen in de regen heeft gestaan, met de folie er nog om. De folie houdt grote hoeveelheden water buiten, maar aan de randen en bij een beschadiging kan er water naar binnen kruipen. Eenmaal binnen, tussen twee platen, kan dat water nergens heen. Er ontstaat een dun laagje vocht dat blijft liggen, precies op het contactvlak van twee metalen oppervlakken. Dat noemen wij witte roest of vlekvorming: een grijswitte waas die ontstaat wanneer het zink van de verzinklaag reageert met vocht dat niet kan verdampen. Het is geen gat en geen constructieve schade, maar het is ook niet meer weg te poetsen, en op een gevel die van dichtbij te zien is, is dat een vervelende ontdekking op de dag dat het pak opengaat.
Hoe ernstiger de vlekvorming, hoe langer het water heeft stilgestaan en hoe warmer het daarbij was: bij vorst gaat een chemisch proces trager, in de zomer, met een pak dat in de zon heeft gestaan, juist sneller. Dat brengt ons bij de derde regel.
De buitenfolie is bedoeld om vuil, stof en lichte neerslag buiten te houden tijdens transport en tijdelijke opslag. Ze is niet bedoeld als een soort kas. Ligt een ingepakt pak een middag in de volle zon, dan loopt de temperatuur onder de folie flink op. Warme, vochtige lucht die niet weg kan, is precies de omgeving waarin de vlekvorming die we net beschreven het snelst gaat. Bovendien kan de folie zelf, door langdurige zoninstraling, aan de plaat gaan plakken op plekken waar ze dat niet zou moeten doen, wat weer gevolgen heeft bij het verwijderen. Hoe de folie zich gedraagt bij normaal gebruik, en waarom u hem niet te vroeg of te laat verwijdert, leggen wij uit bij [de beschermfolie](/felsplaat/verpakking/beschermfolie).
De praktische regel is: leg het pak, als het even kan, uit de volle zon, bijvoorbeeld aan de noordzijde van een loods of onder een afdak. Kan dat niet, dan is een korte periode in de zon met een gesloten pak zelden een probleem, maar laat het niet weken zo liggen. En als het pak toch nat is geworden, open het dan zodra dat mogelijk is, zodat het kan drogen, in plaats van het dicht te laten in de hoop dat het meevalt.
Het omgekeerde risico is een pak dat wel is opengemaakt, waarna het werk stilligt: een baan wordt eruit gehaald voor een proefstukje, de rest blijft achter, half uit de folie, een paar dagen op de bouwplaats. Dat is een van de minst voorspelbare situaties, want de bovenste baan ligt nu bloot aan weer en wind, terwijl de onderste banen nog steeds strak tegen elkaar liggen zoals in het gesloten pak. Regen die op de bovenste baan valt, kan onder de rand naar binnen lopen en zich juist daar verzamelen waar het niet kan verdampen. Wij raden daarom aan: als een pak eenmaal open is, rond het werk dan af, of pak het weer degelijk in met droog materiaal en dek het af, in plaats van het half open te laten liggen tot de volgende werkdag.
Dit sluit aan bij een praktisch punt dat nogal eens over het hoofd wordt gezien: banen die u ter plekke op maat laat afkorten, zoals wij bespreken bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/verpakking/afkorten-op-de-bouw), ontstaan vaak uit een pak dat toch al even openligt. Plan dat werk zo dat het pak niet langer open blijft dan nodig, en dek de rest af zodra u heeft wat u nodig heeft voor die dag.
Op een bouwplaats waar het dakwerk niet meteen na levering start, is het verstandig om vooraf een droge, vlakke opslagplek te regelen, liever dan het pak zomaar ergens op het terrein neer te laten zetten. Dat is een kwestie van een paar pallets en een plek uit de wind en de zon, meer niet, maar het voorkomt discussies achteraf over vlekken die niemand had verwacht. Is de opslagperiode langer dan een paar weken, overleg dan met ons over hoe het pak het beste kan liggen voor die specifieke situatie; dat hangt af van het seizoen, van de plek op de bouwplaats en van hoeveel pakken er op elkaar staan.
De maat en de dikte van de platen zelf hebben hier weinig invloed op: een pak van 450 mm werkende breedte gedraagt zich in opslag hetzelfde als een pak van 8000 mm, en de coating van 50 micrometer is op elke lengte gelijk. Wat wel verschilt, is het gewicht van een pak bij lange banen, en daarmee het aantal steunpunten dat u nodig heeft om het plat te houden: reken op ongeveer 5 kg per vierkante meter plaat, en dus behoorlijk wat gewicht bij een pak van meerdere platen op elkaar.
Regel bij levering een plek die droog, vlak en uit de volle zon is, en houd het pak van de grond af op pallets of balken. Laat de folie dicht tot u klaar bent om te leggen, open het pak dan in één keer voor het werk van die dag, en laat het niet halfopen liggen tot de volgende ochtend. Twijfelt u over een pak dat toch nat is geworden, of over hoe lang u een levering kunt opslaan voor een bepaalde klus, neem dan contact met ons op: wij denken kosteloos mee op basis van uw tekening en planning, en we kunnen u monsters van de kleuren meegeven zodat u meteen ook dat gesprek met de opdrachtgever kunt voeren.