Klikzink
Onze felsbanen zijn stalen platen en staal beweegt minder dan zink. Ruwweg zet staal maar de helft uit van wat zink doet bij hetzelfde temperatuurverschil. Dat is een prettige eigenschap, en het is ook precies de reden waarom mensen soms te makkelijk denken dat uitzetting bij een felsdak van staal geen aandacht meer verdient. Dat klopt niet helemaal. Minder uitzetting is niet hetzelfde als geen uitzetting, en bij de lengtes waarin wij leveren, tot acht meter aan één stuk, telt ook een kleine beweging per meter op tot een lengteverandering die u in de bestelling en in de verwerking moet verdisconteren.
Een rekenvoorbeeld maakt dat concreet. Bij een baan van acht meter en een temperatuurverschil tussen een koude winterochtend en een hete zomermiddag op het dakvlak van pakweg zeventig graden, kan een stalen baan enkele millimeters langer of korter worden dan op de dag dat hij gelegd is. Dat klinkt op het eerste gezicht als een detail, maar acht meter is ook precies de lengte waarop veel opdrachtgevers een baan in één stuk willen hebben, juist om naden te vermijden. Hoe langer de baan, hoe groter de absolute uitzetting, ook al is de eigenschap per strekkende meter beperkt.
Op de millimeter afgekort is niet hetzelfde als een gebouw dat op de millimeter recht staat
Wij korten elke baan op de millimeter nauwkeurig af, dat is wat wij als leverancier kunnen garanderen. Maar een bestelling op maat is geen garantie dat de ondergrond even nauwkeurig is. Daken en gevels zijn gebouwd door mensen, met kepers die een fractie uit het lood staan, regelwerk dat over de lengte een paar millimeter verloopt, en muurplaten die na jaren zijn gaan werken. Een baan van acht meter die precies op de millimeter is besteld, past dus niet automatisch precies op een dakvlak dat over diezelfde acht meter ook een paar millimeter speling heeft opgebouwd door de bouw zelf, nog voordat de temperatuur er iets mee heeft gedaan.
Dat betekent dat de toleranties op de maat er niet alleen zijn vanwege ons walsproces, maar ook vanwege wat er ná de levering met de plaat gebeurt: op de bouw, in de zon, in de vorst. Een aannemer die dat weet, bestelt en verwerkt anders dan iemand die denkt dat een plaat die op de millimeter is afgekort, zich ook op de millimeter laat vastzetten.
De kern van een goede felsverwerking is dat de speling in de bevestiging zit en niet in de plaat zelf. Onze felsbanen worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder zichtbare schroeven door het vlak. Die klemmen zijn zo ontworpen dat de plaat er in kan bewegen: hij ligt niet muurvast, hij glijdt een fractie mee met temperatuur en met de kleine oneffenheden van de ondergrond. Hoe die klem precies werkt en hoe u de volgorde op de bouw aanhoudt, leggen wij uit op klikzink.com; dat is het domein voor de bevestiging, niet voor de plaat.
Wat voor u als verwerker vooral telt, is dit: als u een baan strak vastzet op een punt waar hij dat niet hoort te zijn, dwingt u de uitzetting een andere weg te zoeken. Dat andere pad is meestal een golf in het vlak, een lichte welving die op een zonnige dag zichtbaar wordt en in de winter weer grotendeels verdwijnt. Dat is geen gebrek aan het materiaal, het is een gevolg van een bevestiging die de plaat niet liet bewegen zoals hij moet. Diezelfde logica geldt voor de manier waarop u de plaat aanvoert en positioneert: een baan die tijdens het leggen al onder spanning wordt gezet, laat die spanning zien zodra de temperatuur verandert, zoals wij toelichten bij [vervorming bij het leggen](/felsplaat/toleranties/vervorming).
Voor de bestelling zelf raden wij aan om niet op het scherpst van de snede te meten en te bestellen. Een baan die precies even lang wordt besteld als de kepermaat op de tekening, laat geen ruimte over voor de eigen speling van de bouw, laat staan voor de uitzetting die er in de zomer nog bovenop komt. Een kleine marge aan de kopse kant, en het bewust vrijhouden van ruimte bij de aansluiting op de nok, zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok, voorkomt dat u op de bouw met een baan zit die net te krap is gevallen doordat de temperatuur op de dag van meten anders was dan op de dag van bestellen.
Dat geldt ook voor de manier waarop u de plaat op de bouw afkort, mocht dat nodig zijn. Wij leveren op de millimeter, maar als er op de bouw alsnog moet worden afgekort om een laatste maatverschil op te vangen, is het verstandig dat met dezelfde marge te doen. Hoe u dat het beste aanpakt, staat bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/toleranties/afkorten-op-de-bouw). Voor de algemene toleranties die wij als fabrikant aanhouden bij het walsen en afkorten zelf, verwijzen wij naar onze pagina over [toleranties op de maat](/felsplaat/toleranties), waar de exacte marges per lengte staan.
De uitzetting van staal is geen reden om voorzichtiger te zijn met de plaat dan nodig, en het is al helemaal geen argument om de klemafstand of de bevestigingsmethode zelf aan te passen; dat is een zaak van de ondergrond en de constructie, niet van de plaat, en die vindt u terug op klikzink.com. Het is ook geen kwestie van isolatieopbouw of dakhelling, dat behandelen wij niet hier maar op klikfels.com, waar de technische randvoorwaarden van het hele dak aan bod komen. En het heeft niets te maken met kleur of glansgraad van de coating, waarvoor u bij zinklook.com moet zijn.
Wat het wel is, is een simpele rekenkundige realiteit die meespeelt zodra u met lange banen werkt: hoe langer de plaat, hoe meer millimeters er in potentie bewegen, en hoe belangrijker het wordt dat die beweging kan gebeuren waar hij hoort, in de klem en niet in het vlak. Voor wie op een dak met zonnepanelen werkt, speelt bovendien de bevestiging van de montagerails een rol in hoe de plaat vrij kan bewegen; die combinatie behandelen wij op solarfels.com.
Als u een lange baan bestelt, geef ons dan niet alleen de kepermaat door maar ook of het om een dakvlak gaat met een bekende historie van scheluwte of verzakking. Wij denken kosteloos mee op tekening en houden daarbij rekening met de marge die nodig is, zodat u op de bouw niet voor verrassingen komt te staan. Neem voor een concrete bestelling contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, of vraag de monsters van de drie kleuren aan om naast de technische keuze ook het uiterlijk te kunnen beoordelen op zinklook.com.