Klikzink
Als het dak openligt en morgen dicht moet, komt de keuze tussen materialen op een ander punt uit dan wanneer u drie weken de tijd heeft. Dan gaat het niet meer om nuances in aanzien, maar om drie dingen die direct invloed hebben op wat er die dag op het dak gebeurt: hoe zwaar de platen zijn om te tillen, hoeveel het materiaal uitzet zodra de zon erop staat, en of de baanlengte die u nu bestelt, straks nog past. Op al die drie punten verschillen stalen felsplaten en aluminium platen wezenlijk van elkaar, en dat verschil wordt groter naarmate de tijdsdruk toeneemt.
Aluminium is aanzienlijk lichter dan staal. Onze stalen felsbanen wegen ongeveer 5 kg per vierkante meter; een vergelijkbare aluminium plaat weegt ruwweg een derde daarvan. Bij een gewone bestelling is dat een kostenpost en een kwestie van comfort op de steiger. Bij een spoedbestelling is het iets anders: het bepaalt hoeveel platen twee man in een dagdeel omhoog krijgen voordat het weer gaat regenen. Een ploeg die met de hand aanvoert, tilt met aluminium sneller de volledige lengte per keer, en dat scheelt op een dag waarop elke gang naar boven telt. Wie met een kraan of lier werkt, merkt dat verschil minder; dan is het gewicht per pak eerder een kwestie van hoe vaak de kraan moet bewegen dan van fysieke belasting. Wilt u weten hoe het tillen en dragen van de plaat zelf het best georganiseerd wordt op zo'n dag, dan werken we dat apart uit bij het tillen en dragen van de plaat.
Op dit punt wint aluminium: bij een spoedklus waar mankracht de beperkende factor is, is minder gewicht per plaat een reëel voordeel, ook al is dat maar voor die ene hijsbeurt.
Het omslagpunt komt bij de uitzetting. Aluminium zet aanzienlijk meer uit door temperatuurwisseling dan staal; onze stalen felsplaten zetten ongeveer half zoveel uit als zink, en aluminium zit daar nog een stuk boven. Bij een normale planning is dat te verwerken: de bevestiging wordt erop afgestemd, de baanlengte wordt passend gekozen, en er is tijd om na te denken over waar de vaste en de bewegende bevestigingspunten komen. Bij een spoedbestelling ontbreekt precies die tijd. Er wordt vaak besteld wat er ligt of wat het snelst geleverd kan worden, en de neiging bestaat om een lange baan in één keer te leggen om maar door te kunnen werken.
Dat is bij aluminium riskanter dan bij staal. Een lange aluminium baan die 's ochtends koud gelegd wordt en 's middags in de zon ligt, kan meer bewegen dan de bevestiging aankan als die onder tijdsdruk niet helemaal volgens voorschrift is uitgevoerd. Bij staal is die marge ruimer: de kleinere uitzetting geeft meer speelruimte als de klemafstand of de verdeling van vast- en glijpunten die dag niet tot op de millimeter is uitgedacht. Met andere woorden: juist wanneer er onder druk gewerkt wordt en er minder ruimte is voor precisie, is de voorspelbaarheid van staal een voordeel. Hoe de klem en de bevestiging in het algemeen werken, staat overigens niet hier maar bij klikzink.com; wat hier telt, is alleen wat de uitzetting van het materiaal betekent voor de keuzes die u vandaag maakt.
De derde factor is de lengte die daadwerkelijk geleverd kan worden op het moment dat u belt. Onze felsbanen zijn leverbaar van 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort, vanaf onze eigen walsmachines. Bij een spoedbestelling is de vraag niet alleen wat theoretisch kan, maar wat er die dag of die week daadwerkelijk uit de wals komt en de deur uit kan. Bij een acute schadeklus, bijvoorbeeld na stormschade waarbij een deel van het dak openligt, is het niet ongewoon dat de opgemeten lengte net iets afwijkt van wat er nog aan voorraad ligt.
Omdat wij zelf walsen, kunnen we een niet-standaard lengte doorgaans toch nog inplannen, in plaats van u te verwijzen naar een vaste maatvoering. Dat scheelt in de praktijk vaak een dag: geen paslengte die eigenlijk te kort is en op het dak alsnog met een naad moet worden opgelost, maar een baan die in één stuk past. Aluminium platen zijn niet overal met dezelfde vrijheid in lengte te bestellen; leveranciers werken er vaker met vaste profiellengtes. Wie onder tijdsdruk toch moet afkorten op de bouw zelf, leest hoe dat verantwoord kan bij het afkorten op de bouw bij een spoedbestelling.
De verleiding bij een spoedklus is om op basis van wat voorradig is te kiezen, in plaats van op basis van wat het dak nodig heeft. Dat pakt bij dit materiaalvraagstuk twee keer verkeerd uit. De eerste valkuil is een lange aluminium baan bestellen omdat die net op voorraad ligt, terwijl de bevestiging daarvoor eigenlijk zorgvuldiger uitgedacht moet worden dan de tijd die dag toelaat. De tweede valkuil is precies het omgekeerde: uit gewoonte voor staal kiezen zonder te kijken of het aantal beschikbare mensen op het dak het tilwerk wel aankan, waardoor de dag juist vertraging oploopt bij het aanvoeren in plaats van bij het leggen.
De verstandige route bij een spoedbestelling is niet het materiaal kiezen op basis van wat er nu net ligt, maar in één telefoongesprek aangeven wat de situatie is: hoeveel man er werken, hoe de plaat aangevoerd wordt, en hoe lang de banen moeten zijn. Wij denken daarin mee op basis van een tekening of een schets, en dat kost niets. Vaak blijkt dan dat staal de betere keuze is juist omdat het voorspelbaarder blijft onder tijdsdruk, en dat het gewichtsverschil met aluminium in de praktijk minder zwaar weegt dan het vooraf lijkt, zeker als er met een kraan gewerkt wordt.
Wie na het kiezen van het materiaal ook nog met vorst te maken krijgt, doet er goed aan eerst te lezen wat dat betekent voor het koud vouwen, zoals wij uitleggen bij [werken bij vorst](/felsplaat/spoed/bij-vorst), voordat er op de bouw met een felsplaat gewerkt wordt die niet op temperatuur is.
Twijfelt u tussen felsplaat en aluminium voor een klus die vandaag of morgen ingepland moet worden, bel dan met de maten die u nodig heeft en het aantal mensen dat op het dak staat. Wij kijken direct mee, rekenen de baanlengte na op onze eigen walsmachines en geven aan wat er die dag daadwerkelijk geleverd kan worden. Heeft u eerst behoefte aan een monster om het gewicht en de stugheid van de plaat zelf te voelen, dan sturen we dat toe; wij zijn te vinden aan de Boylestraat 22 in Ede.