Klikzink
Een felsbaan weegt ongeveer 5 kg per m2. Bij een werkende breedte van 475 mm komt een baan van vier meter dus uit op iets meer dan 9 kg, en een baan van acht meter op zo'n 19 kg. Dat is op papier weinig voor twee mensen. Het probleem zit niet in het gewicht, maar in de vorm: een lange, dunne strook staal van 0,55 mm buigt bij het verkeerd oppakken net zo makkelijk door als een liniaal die u aan één kant vasthoudt. En een keer doorgeknikte plaat is niet meer recht te trekken, ook niet onder tijdsdruk.
Staal is stijf in de lengte zolang de baan plat en ondersteund blijft, maar zodra u hem aan één eind optilt, ontstaat er een hefboom die de plaat over de volle lengte laat doorbuigen. Bij een baan van twee meter merkt u daar weinig van. Bij zes of acht meter, zoals veel voorraadlengtes op de bouw liggen, buigt de plaat al door zijn eigen gewicht als u hem met twee man aan de uiteinden vasthoudt en het midden vrij laat hangen. Precies op dat punt, in het midden, ontstaat de knik die u er niet meer uitkrijgt. Hoe langer de baan, hoe meer handen u dus nodig heeft, en hoe belangrijker het is waar die handen de plaat pakken.
Als richtlijn: tot ongeveer drie meter kunt u een baan met twee personen dragen, elk aan een kant vlak bij het uiteinde. Vanaf vier meter heeft u een derde persoon nodig die het midden ondersteunt, niet om te tillen maar om doorbuigen te voorkomen. Bij zes meter en langer werkt u het beste met vier mensen, gelijk verdeeld over de lengte, of met twee personen die de plaat steeds een stuk opschuiven terwijl er onderweg minstens één steunpunt blijft, bijvoorbeeld de rand van de vrachtwagen of een schraag. Pak de plaat altijd aan de lange rand vast, nooit aan de fels zelf: die opstaande rand van 35 mm is bedoeld om de banen te koppelen, niet om gewicht op te vangen, en vervormt hij eenmaal, dan sluit de volgende baan er niet meer goed op aan.
Draag een felsbaan zoveel mogelijk op zijn kant, met het vlak verticaal, in plaats van plat horizontaal. Op zijn kant is de plaat aanzienlijk stijver in de richting waarin hij het meest kwetsbaar is; plat gedragen zakt hij juist door in het midden, precies het probleem dat u wilt vermijden. Dat is ook de reden dat platen op de vrachtwagen en op de bouwplaats meestal rechtop tegen een steun of in een bok liggen, en niet plat gestapeld. Bij het van de wagen tillen is dit het moment waarop veel schade ontstaat: de plaat wordt schuin uit de stapel getrokken terwijl hij nog half op zijn kant en half plat hangt. Til hem eerst helemaal los, zet hem verticaal en beweeg dan pas.
Bij een spoedbestelling ligt het dak vaak al open: de oude bedekking is weg, er is een gat waar het weer bij kan, en de nieuwe platen moeten met haast naar boven. Precies in die haast worden platen sneller met te weinig mensen opgetild, of wordt een lange baan in één keer over de dakrand getild in plaats van gefaseerd aangegeven. Het gevolg is niet alleen een verbogen plaat die u opnieuw moet bestellen, wat de spoed alleen maar groter maakt, maar ook een langere periode dat het dak open blijft liggen terwijl u op vervanging wacht. Zet daarom liever twee extra paar handen in dan dat u met te weinig mensen improviseert: dat kost op de bouwplaats vijf minuten, een verbogen plaat kost dagen.
Onder tijdsdruk is de verleiding groot om een lange baan alleen te tillen, of met twee mensen een baan van acht meter aan de uiteinden te grijpen en er stevig aan te trekken. Beide gaat vroeg of laat mis. Til een lange plaat ook niet aan één kant terwijl de andere kant nog op de vrachtwagen ligt: op dat moment draagt niemand het midden en dat is precies waar de knik ontstaat. Loop ook niet achteruit met een lange baan over een steiger of dak: u ziet dan niet waar het andere eind steun verliest. Kies liever voor kortere afgekorte lengtes als de bouwplaats dat toelaat, want een baan die op maat is afgekort, zoals wij uitleggen bij [de plaat afkorten op de bouw bij een spoedbestelling](/felsplaat/spoed/afkorten-op-de-bouw), is een stuk makkelijker en veiliger te hanteren dan een volle lengte van acht meter die u toch nog moet inkorten.
Buigen kan de plaat zelf trouwens goed aan: felsplaat is koud vouwbaar tot -15 graden, dus kou is niet de beperkende factor bij het verwerken. Het gaat hier puur om de manier van tillen en dragen, niet om de temperatuur waarbij u werkt; wilt u weten hoe koud vouwen wel en niet werkt, dan leest u dat bij [koud vouwen en kanten bij een spoedbestelling](/felsplaat/spoed/koud-vouwen).
Zodra de plaat op zijn plek ligt, is het de moeite waard om over de volle lengte langs de rand te kijken of hij nog helemaal recht is. Een lichte golf die u er met de hand nog uit kunt drukken is anders dan een scherpe knik, die blijft zitten. Twijfelt u, leg de baan dan naast een andere, ongebruikte baan van dezelfde lengte en vergelijk de rechte kant. Is de plaat wel beschadigd, dan is dat een ander vraagstuk dan tillen en dragen op zich; daarvoor verwijzen we naar de pagina over krassen en beschadigingen bij een spoedbestelling. Ligt de plaat er recht bij, dan kunt u verder met de volgende stap in de verwerking, of dat nu afkorten, boren of direct leggen is.
Bepaal voordat de vrachtwagen komt hoeveel mensen u nodig heeft op basis van de langste bestelde lengte, en spreek af wie waar staat voordat de eerste baan van de wagen komt. Zet lange banen zoveel mogelijk op hun kant neer in plaats van plat te stapelen, en verdeel het werk zo dat er bij elke tilbeurt minstens één paar handen in het midden van de baan staat. Twijfelt u over de maat die u het beste kunt bestellen bij een spoedklus, dan denken wij daar op tekening kosteloos in mee; neem daarvoor contact op met Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede.