Klikzink
Een spoedbestelling betekent meestal dat het dak al open ligt en dat er geen tweede kans is om de maten nog eens rustig te checken. Precies op dat moment speelt er iets waar op een gewone, goed geplande klus minder haast bij is: temperatuur. Een felsplaat die in de volle zon ligt, wordt warmer dan de lucht erboven, en staal zet uit als het warm wordt. Dat is geen theoretisch puntje uit een tabel, het is iets wat u op de bouw echt terugziet in de maat van de baan die u net gelegd heeft.
Onze felsbanen zijn stalen platen, en staal heeft een vast, bekend uitzettingsgetal. Bij een plaat van een paar meter lengte die van 20 naar 60 graden opwarmt, praat u al snel over enkele millimeters extra lengte. Op een enkele baan lijkt dat weinig, maar bij een spoedbestelling waarbij u de maten net op het randje inmeet om geen materiaal te verspillen, is dat precies het verschil tussen een baan die past en een baan die 's avonds, als het dak afkoelt en de plaat weer krimpt, net te kort blijkt te zijn opgemeten.
Het probleem zit niet in de plaat zelf, die doet precies wat staal doet, maar in het moment waarop u meet. Meet u een baan in om twaalf uur, terwijl de plaat op het dak al een uur in de zon heeft liggen bakken, dan meet u een baan die op dat moment langer is dan hij bij een lagere temperatuur zou zijn. Kort u die baan op maat af en legt u hem, dan lijkt alles te kloppen. Maar zodra de zon lager komt te staan en de plaat afkoelt, krimpt het staal terug naar zijn koude lengte. Bij een lange baan kan dat oplopen tot een paar millimeter speling die er eerst niet leek te zijn.
Bij een normale planning is dat te overzien: u meet 's ochtends, u werkt door, en de plaat krijgt de tijd om zich te zetten. Bij een spoedbestelling, waar de druk ligt op snelheid en waar u soms in een paar uur een heel vlak dicht moet krijgen, is die tijd er niet. Dan is de verleiding groot om te meten op het moment dat het u past, ook als dat het heetste moment van de dag is. Dat is precies de keuze die u beter niet maakt: meet, waar dat kan, in de ochtend of aan het eind van de dag, als de plaat een temperatuur heeft die dichter bij de omgevingstemperatuur van de rest van de dag ligt. Moet u toch midden op de dag meten, dan is het verstandiger een kleine marge in te bouwen dan de baan strak op de millimeter af te korten. Hoe u die marge vervolgens op de bouw wegwerkt, bijvoorbeeld met een zaag of een schaar, leggen wij uit bij [zagen en knippen bij een spoedbestelling](/felsplaat/spoed/zagen-en-knippen).
Bij een spoedbestelling ligt het dak vaak al open voordat de laatste banen zijn geleverd of ingemeten. Dat is op zichzelf geen probleem, maar het maakt de zon een grotere factor dan op een klus waar u het dak pas opent als alles klaarligt. Een baan die al gelegd is en in de volle zon ligt te wachten op de volgende, zet uit terwijl hij al vastligt onder de klemmen. Bij onze felsplaten is dat door de blinde bevestiging met klemmen onder de fels iets waar het systeem rekening mee kan houden, maar dan moet die uitzetting wel de ruimte krijgen die erbij hoort. Een baan die u te strak tegen de vorige aan klikt zonder aan uitzetting te denken, kan dagen later, als het weer omslaat, juist gaan bollen of trekken op plekken waar dat niet de bedoeling is.
Het is dus verleidelijk, als de klok tikt, om banen sneller aan elkaar te zetten dan u normaal zou doen, of om een paar stappen in de voorbereiding over te slaan omdat het dak toch al openligt en er geen tijd is om te wachten tot het koeler wordt. Dat is precies waar een spoedklus vaker misgaat dan een gewone: niet omdat het materiaal het niet aankan, maar omdat de haast ertoe leidt dat er wordt gemeten of gelegd op een moment dat de plaat niet zijn gewone, stabiele lengte heeft. Een paar minuten wachten tot een baan is afgekoeld, of een meting even later herhalen, kost minder tijd dan een baan die 's avonds moet worden losgemaakt en opnieuw ingepast.
Ons product is met een matte coating in drie kleuren leverbaar, en donkere kleuren nemen meer warmte op dan lichte. Wat een kleur met de uitstraling van een dak doet, welke kleur bij welk gebouw past en hoe mat of glanzend een oppervlak overkomt, leggen wij uit op zinklook.com; dat is niet waar deze pagina over gaat. Voor het inmeten en leggen bij een spoedbestelling is alleen relevant dat een donkere plaat in de volle zon eerder en sterker opwarmt dan een lichte, en dat u dat effect dus sterker terugziet als u met een donkere kleur werkt. Bij een spoedbestelling met een donkere plaat is de kans dat een middagmeting 's avonds niet meer klopt dus groter dan bij een lichte plaat, simpelweg omdat het temperatuurverschil tussen ochtend en middag groter uitpakt.
De plaat zelf is, ook bij hoge temperaturen, niet snel het probleem: staal van 0,55 mm dikte is stevig genoeg om normale zomerhitte zonder schade te doorstaan, en de coating is daar ook op gemaakt. Het gaat niet om schade aan het materiaal, maar om de maat die u meet en de speling die daaruit ontstaat. Dat is een ander punt dan vervorming door verkeerd tillen of dragen op een hete dag, waar wij apart op ingaan bij [de plaat tillen en dragen bij een spoedbestelling](/felsplaat/spoed/tillen).
Houd er bij een spoedbestelling in de zon rekening mee dat de tijd van meten net zo belangrijk is als de nauwkeurigheid waarmee u meet. Plan het inmeten van lange banen, als dat kan, in de vroege ochtend of late middag, wanneer de plaat een temperatuur heeft die representatief is voor de rest van de dag. Bouw een kleine marge in als u toch midden op de dag moet meten, in plaats van strak op de millimeter af te korten. En laat een baan die in de zon heeft gelegen even afkoelen voordat u hem definitief vastzet, zeker bij de laatste banen van een vlak, waar geen ruimte meer is om iets te corrigeren.
Wilt u een spoedbestelling plaatsen waarbij wij meedenken over de maatvoering op tekening, dan kunt u contact opnemen met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede. Dat meedenken kost niets, en wij leveren op de millimeter afgekort zodat de kans op verrassingen op het dak zo klein mogelijk is.