Klikzink
Wie een dak of gevel calculeert, kijkt vroeg of laat naar wat er overblijft nadat het materiaal is verwerkt. Bij dakpannen is dat verlies ingebakken in het systeem: pannen komen in een vaste maat, en een dakvlak is vrijwel nooit een veelvoud van die maat. Bij felsplaat werkt dat anders, en het is de moeite waard om precies te zien waar het verschil zit en waar het juist niet zit.
Een dakpan is een vast product. De fabrikant bepaalt de maat, en u past uw dakvlak daar met kappen en inkortingen op aan. Op een gewoon zadeldak met een paar dakvlakken van gelijke afmeting is dat overzichtelijk: u telt de rijen, rondt af naar boven en houdt een stapel restpannen over die u meeneemt naar het volgende project, of die in de container verdwijnt. Bij een dak met veel kleine vlakken, gebroken lijnen of een half schild loopt dat verlies snel op, omdat elke pan die niet precies past, wordt afgekort en het afgesneden stuk niet herbruikt wordt op een andere plek.
Felsplaat wordt niet vanaf een vaste maat gekapt, maar per baan op lengte bepaald en pas dan gewalst. Wij leveren de banen van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter afgekort. Dat betekent dat u voor een dakvlak van bijvoorbeeld 6,3 meter geen twee standaardmaten tegen elkaar aan legt met een restrand, maar één baan van precies 6300 millimeter bestelt. Er is dan geen kapstuk dat overblijft, en er is ook geen naad die u anders had moeten dichten. Dat is het verschil met plaatmateriaal dat van de rol komt en pas op de bouwplaats op maat wordt gebracht: daar ontstaat het verlies juist wél, in de vorm van afgeknipte stroken die te kort zijn om nog ergens anders voor te gebruiken.
Het gewicht van de plaat speelt hier onopvallend in mee. Felsplaat weegt ongeveer 5 kilo per vierkante meter, ruwweg een derde tot de helft van wat een dakbedekking met pannen weegt inclusief panlatten en tengels. Bij renovatie van een bestaande kapconstructie is dat vaak de doorslag: een lichte bekleding stelt minder eisen aan de bestaande gordingen en spanten, en dat betekent dat u bij het vervangen van pannen door felsplaat lang niet altijd de constructie hoeft te verzwaren. Andersom geldt: als u van felsplaat naar pannen zou willen, is een controle van de constructie wél nodig, omdat het gewicht dan flink toeneemt. Voor de vraag wat de opbouw daaronder mag of moet zijn, verwijzen we u naar klikfels.com, waar dat per situatie wordt uitgewerkt.
Het beeld dat felsplaat vrijwel geen restmateriaal geeft, is te mooi om onbesproken te laten. Op een recht dakvlak zonder onderbrekingen klopt dat, maar zodra er een dakkapel, een schoorsteen of een schuine kilgoot in het vlak staat, verandert het beeld. Een baan die om een dakkapel heen moet, wordt op de bouwplaats ingekort en ingepast, en het afgesneden deel is dan te smal of te kort om nog als volle baan elders te gebruiken. Bij een dak met drie dakkapellen op een rij ziet u dat effect goed: elke kapel kost u een stuk plaat dat weliswaar klein is, maar wel overblijft.
Ook schuine vlakken, zoals een wolfseind of een dak dat conisch toeloopt, veroorzaken restmateriaal dat u bij een recht vlak niet zou hebben. De baan wordt op de langste maat besteld en aan de smalle kant afgekort, en dat afgekorte stuk is voor een volgend vlak vaak niet meer te gebruiken omdat de schuine snijkant niet aansluit op een rechte rand. Hetzelfde geldt voor aansluitingen op een nok of een goot met een verspringing: hoe wij die aansluiting op de nok uitwerken, leest u in de kennisbank, maar voor de vraag naar restmateriaal is vooral van belang dat elke extra aansluiting een extra snijmoment betekent, en elk snijmoment is een kans op een reststuk dat niet meer past.
Daar tekent zich ook meteen de vergelijking met dakpannen af die in het voordeel van pannen uitvalt: rond een dakkapel of een schoorsteen kunt u met pannen relatief eenvoudig hele en halve pannen combineren, omdat het systeem daarop is ingericht met hulpstukken en passtukken. Bij felsplaat is dat inpassen een kwestie van vakmanschap ter plekke, en dat vraagt meer denkwerk van de dakdekker dan het simpelweg bijleggen van een volgende pan. Voor een dak met veel doorbrekingen, zoals een woonhuis vol dakkapellen en schoorstenen, is het verlies aan plaatmateriaal daardoor hoger dan de eenvoudige vergelijking op een blote rechthoek zou doen vermoeden.
De praktische conclusie is dat u het voordeel van felsplaat op snijverlies vooral haalt op de rechte, ononderbroken vlakken, en dat u dat voordeel voor een deel weer inlevert zodra het dak veel bijzonderheden kent. Voor een eenvoudige loods met een lang recht dakvlak is de winst duidelijk: één baan per dakvlak, geen tussenvoeg, geen kapstukken die u weggooit. Voor een verbouwd landhuis met dakkapellen, een erker en een schoorsteen in het midden van het vlak, is de winst er nog steeds, maar kleiner, en dan loont het om vooraf op tekening te laten uitrekenen waar de banen het beste vallen.
Dat rekenwerk kost u bij ons niets. Omdat we de banen op de millimeter walsen, kunnen we op basis van uw tekening vooraf bepalen waar een baan het beste begint en eindigt, zodat de doorbrekingen zoveel mogelijk in het restmateriaal van één baan vallen in plaats van in drie of vier banen tegelijk. Dat is met dakpannen niet nodig, omdat u daar met losse eenheden werkt die u ter plekke bijlegt, maar het is bij felsplaat wel de manier om het snijverlies laag te houden.
Of felsplaat op uw project per saldo minder restmateriaal geeft dan dakpannen, hangt dus af van de vorm van het dak, niet van het materiaal op zichzelf. Op een recht vlak wint de plaat duidelijk. Op een dak vol onderbrekingen is het verschil kleiner, en soms is het aan u om te bepalen of het gemak van passtukken bij pannen daar zwaarder weegt dan de lagere plaatdikte en het lagere gewicht van felsplaat.
Wilt u voor uw project laten uitrekenen hoe de banen het beste vallen, stuur ons dan uw tekening. We denken kosteloos mee over de indeling en sturen u desgewenst een monster van het materiaal mee, zodat u ook het gewicht en de dikte in de hand kunt houden voordat u bestelt. Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede.