Klikzink
Een felsdak gaat lang mee, maar niet eeuwig, en op een dag komt de vraag wat er met het staal gebeurt als het van het dak af moet. Die vraag krijgen wij regelmatig, meestal niet bij de bestelling van nieuwe platen maar jaren later, als een opdrachtgever een gebouw verduurzaamt of sloopt en wil weten of het dak daarbij een kostenpost is of iets waard is. Het antwoord hangt af van wie er op dat moment aan zet is, en dat zijn niet wij.
Onze rol stopt bij de plaat. Wij walsen de felsbanen op maat, van 450 tot 8000 millimeter, en leveren ze af op de bouw. Wat er met dat materiaal gebeurt zodra het gemonteerd is, ligt niet meer bij ons: we hebben geen inzage in het gebouw, geen rol bij de sloop en geen contract met de partij die het dak ooit weer aanraakt. Dat is niet omdat we niet zouden willen, maar omdat een leverancier van plaatmateriaal simpelweg niet de partij is die dertig jaar later op het dak staat. Wat we wel kunnen vertellen, nu, is waar het materiaal uit bestaat en waarom dat gunstig is voor wie het ooit demonteert: het is Sendzimir verzinkt staal met een organische coating, een homogeen product zonder kunststof kern of laminaat, en dat maakt het voor een schroothandel een herkenbare en dus courante stroom.
Staal is in de kern een dankbaar materiaal om te scheiden. Het is magnetisch, dus een schroothandel of sloopbedrijf kan het met een simpele magneet apart houden van aluminium, koper of restpuin. Er zit geen bitumen aan vast, geen houten drager, geen isolatiemateriaal dat eerst handmatig verwijderd moet worden zoals bij sommige samengestelde dakbedekkingen. Een felsbaan die van het dak komt is, mits netjes gedemonteerd, in feite schoon staal dat direct de metaalkringloop in kan.
De dakdekker die het dak daadwerkelijk van het gebouw haalt, bepaalt in de praktijk hoeveel dat materiaal waard is. Felsbanen zitten blind bevestigd onder de klem, zonder zichtbare schroeven door de plaat, en dat betekent dat een baan bij zorgvuldige demontage in één stuk of in lange stroken loskomt. Wordt het dak met een graafmachine in stukken getrokken, dan is het resultaat een berg verwrongen plaatresten die weliswaar nog steeds als schroot wordt afgevoerd, maar tegen het laagste tarief: gemengd sloopstaal. Wordt het dak baan voor baan losgemaakt van de klemmen, dan blijven de platen intact en is de kwaliteit van het schroot aanmerkelijk hoger.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij de renovatie van een loods met een felsdak uit de jaren negentig koos de sloper ervoor om eerst de klemmen los te maken voordat de kraan aan de gevel begon. Dat kostte een halve dag extra werk, maar leverde stapels vlakke platen op die direct als herbruikbaar plaatmateriaal werden afgevoerd, in plaats van als verkreukeld schroot. Of die extra halve dag zich terugbetaalt, hangt af van de schrootprijs op dat moment en van wat de sloper ervoor krijgt; dat rekenen we hier niet voor u uit, dat verschilt per project en per marktmoment, en dat vindt u uitgebreider terug in wat de recycling van een felsdak kost.
Degene die opdracht geeft tot de sloop of renovatie is de partij die de keuze maakt en de afvoer contractueel vastlegt. Dat betekent: in het sloopbestek laten opnemen dat het felsdak gescheiden gedemonteerd wordt, een afspraak maken met de sloper over waar het materiaal naartoe gaat, en vooraf laten vastleggen of de opbrengst van het schroot verrekend wordt met de sloopkosten. Zonder die afspraak verdwijnt het materiaal in de gemengde afvalstroom van de sloop, en dan maakt het voor de uitkomst weinig verschil meer dat het staal op zichzelf goed scheidbaar was.
Een opdrachtgever die dit voor het eerst regelt, vraagt ons vaak of wij garanderen dat het materiaal wordt hergebruikt. Dat kunnen we niet, want wij zijn op dat moment geen partij meer bij het gebouw. Wat we wel adviseren: laat het gescheiden demonteren opnemen als eis in het sloopcontract, niet als suggestie, en vraag de sloper om een verklaring van afvoer als bewijs. Wat een opdrachtgever daarover precies moet vragen en vastleggen, staat uitgebreid beschreven in wat een opdrachtgever hierover vraagt.
De organische coating op onze platen, GreenCoat Pural BT, is een dunne laag van ongeveer 50 micrometer op een plaat die zelf ongeveer 5 kilo per vierkante meter weegt. Bij het smeltproces in de staalfabriek verbrandt die coating; ze levert geen noemenswaardige verontreiniging van de smelt op en vormt geen belemmering om het staal opnieuw te smelten tot nieuw plaatstaal. Met andere woorden: de coating is geen reden om felsplaten anders te behandelen dan ongecoat plaatstaal bij het scheiden en afvoeren. Dat is een van de dingen die meespelen bij wat er in de praktijk misgaat bij recycling van felsplaten, namelijk verwarring over of gecoat staal wel of niet gewoon als schroot mag.
Wat een gedemonteerde baan waard is, hangt niet van ons af en ook niet van de coating, maar van drie dingen: de actuele schrootprijs, de mate waarin het materiaal schoon en ongemengd is aangeleverd bij de verwerker, en de hoeveelheid. Een enkele plaat van een kleine luifel is voor een schroothandel nauwelijks de moeite van het apart wegen waard; het dak van een loods van duizend vierkante meter is een andere orde van grootte en dan loont het wél om vooraf te onderhandelen over de opbrengst. Omdat prijzen per week kunnen verschuiven, noemen we hier bewust geen bedrag: wat het op een gegeven moment kost of oplevert, hangt af van de markt op dat moment, zoals wij uitleggen bij wat recycling van felsplaten kost.
Deze pagina gaat over de rolverdeling: wij leveren, de dakdekker demonteert, de opdrachtgever regelt de afvoer, en het staal zelf is een dankbaar materiaal om in die keten weer terug te brengen naar nieuw staal. Hoe u dat proces vooraf goed voorbereidt, wat u daarvoor concreet nodig heeft op de sloop, en hoelang een gescheiden demontage in de praktijk duurt, leest u verspreid over de andere pagina's van deze kennisbank over recycling en hergebruik.
Heeft u nu een concreet dak dat over een paar jaar wordt vervangen, of bent u aannemer en wilt u dit alvast in het bestek laten opnemen? Neem contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede; we denken kosteloos mee, ook over dit soort vragen die niet over de nieuwe plaat gaan maar over wat er ooit weer mee gebeurt.