Klikzink
Wij krijgen regelmatig de vraag of felsplaat bij sloop of renovatie geld oplevert, en het antwoord is: het kan, maar het hangt van meer af dan van de vraag hoeveel vierkante meter er van het dak komt. Er bestaat geen vaste prijs per kilo felsplaat die we hier kunnen noemen, omdat die prijs elke week verandert met de staalmarkt en omdat de staat van de gedemonteerde platen enorm verschilt van klus tot klus. Wat we wel kunnen uitleggen, is waar die waarde vandaan komt en welke keuzes op de bouw het meest schelen.
Het materiaal zelf is het uitgangspunt. Onze felsbanen zijn Sendzimir verzinkt staal, aan beide zijden 275 gram zink per vierkante meter, met daarop een organische coating van 50 micrometer. Staal is een van de meest gerecyclede materialen die er zijn: het is magnetisch scheidbaar van bijna alles waarmee het op een bouwplaats in aanraking komt, en de staalindustrie is op grote schaal ingericht op het omsmelten van schroot. Dat is de basis van de waarde. Een baan felsplaat van 0,55 mm dik weegt ongeveer 5 kg per vierkante meter, en bij een dak van, zeg, 150 vierkante meter gaat het dan om zo'n 750 kg staal dat in principe herbruikbaar is als grondstof.
De coating die op onze platen zit, GreenCoat Pural BT, is deels biobased en zorgt voor de matte kleur en de bescherming die de plaat op het dak nodig heeft. Maar bij het recyclen van het staal is die coating vooral iets dat weg moet. Een smelterij wil schoon schroot; verf en coatinglagen verbranden weg in het smeltproces of moeten er vooraf mechanisch af, en dat kost bewerkingstijd. Hoe dikker en hoe hardnekkiger de coating, hoe meer dat proces kost, en dat wordt verrekend in de prijs die een schrootverwerker voor het materiaal geeft. Bij felsplaat met een coating van 50 micrometer is dat een bekende, beheersbare factor, geen verrassing, maar het is wel de reden dat gecoat plaatstaal per kilo altijd iets minder oplevert dan ongecoat staal. Dat verschil is met geen vast bedrag te benoemen, want het hangt af van de schrootprijs van de dag en van de verwerker die de partij aanneemt.
Daarnaast telt de zinklaag mee, maar die werkt eerder averechts op de directe opbrengst dan in het voordeel ervan: verzinkt staal wordt door sommige smelterijen als aparte schrootcategorie behandeld, met een eigen prijs, omdat de zinkdamp bij het smelten moet worden afgevangen. Dat is geen nadeel voor het milieu, integendeel, het zink wordt daarbij vaak apart teruggewonnen, maar het is wel een stap extra in het proces en dus een factor in de prijs die de verwerker rekent.
De grootste schommeling in wat een partij gesloopte felsplaat oplevert, zit niet in het materiaal maar in hoe hij van het dak komt. Een baan die netjes wordt losgemaakt uit de klemmen, plat gestapeld en gescheiden van isolatie, folie en bevestigingsmateriaal, is voor een schrootverwerker een heel ander product dan een baan die met de hamer is losgetrokken, verbogen is en nog vol zit met kit, isolatieresten of stukken van de ondergrond. Schoon, gesorteerd schroot wordt sneller en tegen een betere prijs aangenomen dan gemengd sloopafval waar staal nog uit gezeefd moet worden.
Dat betekent in de praktijk dat de manier van demonteren rechtstreeks invloed heeft op de opbrengst. Hoe de felsverbinding wordt losgemaakt en welke gereedschappen daarbij horen, leggen wij hier niet uit; dat is precies waar [wie het hergebruik uitvoert](/felsplaat/recycling/wie-doet-het) verder over gaat. Wat wij hier willen meegeven, is dat een aannemer die van tevoren afspreekt dat het materiaal gescheiden en ongehavend wordt gestapeld, een betere uitgangspositie heeft dan wie het pas achteraf gaat sorteren op de container.
De omvang van de partij speelt ook mee. Een schrootverwerker rekent voor een volle vrachtwagen anders dan voor een half pallet losse platen die apart moet worden opgehaald en gewogen. Bij grotere daken, waar in één keer een aanzienlijk gewicht vrijkomt, is er meer ruimte om over de prijs te onderhandelen dan bij een kleine renovatie waarbij een paar honderd kilo overblijft. Dat verklaart waarom hetzelfde materiaal, gedemonteerd van een klein en een groot dak, bij dezelfde verwerker toch een andere prijs per kilo kan opleveren.
De felsverbinding zelf, de haaks opstaande naad van 35 mm die onze banen typeert, heeft geen aparte waarde in het recyclingproces: het is gewoon staal dat in de gewenste vorm is gezet, en bij het versnipperen of omsmelten verdwijnt die vorm. Wel is het zo dat een plaat die correct is gedemonteerd, zonder scheuren of grote vervormingen aan de rand, gemakkelijker in het bestaande formaat te stapelen en te vervoeren is, wat weer aansluit bij het punt hiervoor: een opgeruimde partij levert eenvoudiger op dan een verwrongen partij.
Over hergebruik van hele banen, dus zonder ze om te smelten, kunnen we kort zijn: dat komt voor, maar is geen automatisme. Een felsbaan die zonder beschadiging van het dak is gehaald, kan in principe opnieuw worden gelegd, mits de coating nog intact is en de maat past op de nieuwe situatie. Onze platen worden op maat gewalst tussen 450 en 8000 mm, dus een baan van een gesloopt dak past zelden zonder meer op een ander project. Wat er precies vooraf gecontroleerd moet worden voordat een baan als herbruikbaar wordt beschouwd, staat uitgewerkt bij [wat je vooraf moet weten over recycling](/felsplaat/recycling/vooraf-weten). Hergebruik van de hele baan levert overigens meestal meer op dan omsmelten, simpelweg omdat er geen bewerkingskosten voor het smeltproces bij komen, maar het is ook het scenario dat het meest afhankelijk is van de staat waarin het materiaal is gedemonteerd.
Wilt u van tevoren een inschatting van de opbrengst van een sloopproject, dan is dat iets wat een schrootverwerker of sloopaannemer op basis van het actuele gewicht en de actuele schrootprijs voor u kan berekenen; wij kunnen dat vanuit de leverancierskant niet vastleggen, omdat wij de plaat leveren en niet de partij die hem weer inneemt. Wat wij wel kunnen doen, is meedenken over de maatvoering als u nieuwe felsplaat bestelt voor een project waarbij ook oud materiaal vrijkomt, zodat de nieuwe levering en de afvoer van het oude op elkaar aansluiten. Voor vragen over de plaat die u nu nodig heeft, over maat, uitvoering van het vlak of de kleuren die wij leveren, kunt u contact opnemen met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede; wij denken zonder kosten mee op tekening en sturen op verzoek monsters van alle drie de kleuren.