Klikzink
Staal is een van de meest herbruikbare materialen die er zijn. De felsbanen die wij leveren zijn Sendzimir verzinkt staal met een organische coating erop, en dat staal blijft na demontage in principe net zo waardevol als toen het van de wals kwam. Alleen: dat geldt voor schoon, gescheiden staal. Zodra een felsbaan van het dak komt vermengd met ander materiaal, of beschadigd op een manier die de latere verwerking hindert, verandert er iets fundamenteels aan wat er met die plaat gebeurt. Dan gaat hij niet naar de staalsmelter met een schone administratie, maar naar een partij die eerst moet sorteren, en dat sorteren kost geld dat van de opbrengst afgaat. Deze pagina gaat over precies dat moment: de fout die op de bouw wordt gemaakt en die pas zichtbaar wordt als de platen al beneden liggen.
De meest gemaakte fout is niet demonteren, maar mengen. Een dakdekker haalt een oud felsdak eraf, en omdat er onderin ook nog wat oude dakbedekking, isolatie of een restje loodslabben ligt, gaat dat allemaal samen in dezelfde container. Voor de sloop is dat de snelste weg. Voor de recycling is het de duurste. Staal dat vermengd is met ander materiaal moet apart uitgesorteerd worden voordat het versmolten kan worden, en die sortering wordt vrijwel nooit op de bouwplaats gedaan maar bij de verwerker, tegen een tarief dat u niet ziet totdat de afrekening van de container binnenkomt. Een baan die op zichzelf tien euro waard was, kan zo in de gemengde partij tien euro kosten in plaats van opbrengen. Het verschil tussen die twee uitkomsten wordt niet gemaakt op het schroot, maar op de steiger, op het moment dat iemand besluit welke container waarvoor is.
De tweede fout hangt samen met de coating. De GreenCoat Pural BT die op onze platen zit is een organische laag van 50 micrometer, aangebracht op een verzinkte kern van 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden. Bij het smelten van staal verdwijnt die coating: hij verbrandt in het proces en levert geen materiaal op, alleen een beetje extra energieverbruik bij het smelten. Dat is normaal en geen probleem op zichzelf, elke gecoate plaat werkt zo. Waar het wel misgaat, is wanneer mensen denken dat de coating apart verwijderd moet worden voordat het staal aangeboden kan worden. Dat hoeft niet, en het kost tijd die niemand vergoedt. Wij krijgen soms de vraag of platen eerst gestraald moeten worden voor recycling: dat is niet nodig. De coating hindert de staalrecycling niet, hij gaat gewoon mee het proces in.
Een derde fout ontstaat bij het demonteren zelf, en die raakt aan hoe de baan ooit gelegd is. Een felsbaan die correct is aangebracht, met de juiste klemmen onder de fels zoals uitgelegd op klikzink.com, laat zich bij demontage rustig terugbuigen en van de ondergrond tillen zonder al te veel scheuren of vervormen. Maar als er destijds is afgeweken van die opbouw, bijvoorbeeld door de plaat direct vast te schroeven in plaats van blind te bevestigen met klemmen, dan zit het schroefgat er nog steeds bij demontage. Zo'n gat op zichzelf is geen ramp voor de recycling, staal met een paar perforaties is nog altijd staal. Maar het is een teken dat er destijds is afgeweken van de bedoelde bevestiging, en dat maakt de kans groter dat er ook elders is afgeweken op een manier die de plaat bij het lostrekken laat scheuren in kleinere stukken dan nodig. Kleinere stukken zijn moeilijker te herkennen en te sorteren dan hele banen, en dat werkt door in wat de verwerker ervoor wil betalen.
Wat een gedemonteerde baan waard is, hangt dus niet alleen af van het staal zelf maar van de staat waarin hij van het dak komt. Een hele baan van pakweg vier meter, plat, zonder vervuiling, is voor een verwerker eenvoudiger te beoordelen en te verwerken dan een verzameling brokstukken. Wij noemen hier geen bedragen, want die verschillen per regio, per verwerker en per moment op de staalmarkt, en een kennisbank die vandaag een prijs noemt klopt volgend jaar niet meer. Wat wij wel kunnen zeggen: de opbrengst wordt bepaald door herkenbaarheid en scheiding, niet door de leeftijd van de plaat. Een dak van tien jaar oud dat schoon en heel gedemonteerd wordt, doet het beter dan een dak van vijf jaar oud dat er verminkt en vervuild af komt. Wat dat voor uw specifieke situatie betekent qua opbrengst, leest u bij [wat de waarde van felsplaat bij recycling bepaalt](/felsplaat/recycling/wat-kost-het).
De laatste fout die het vermelden waard is, speelt zich af vóór de sloop: op het moment dat de baanlengte destijds werd bepaald. Platen worden bij ons op maat gewalst, van 450 tot 8000 millimeter, precies afgekort voor de betreffende gevel of het dakvlak. Dat is bedoeld om verspilling bij de bouw te voorkomen. Maar diezelfde precisie betekent dat een baan die ooit exact op maat is gemaakt voor dak A, zelden een-op-een past op dak B. Wie na demontage denkt de platen zomaar te kunnen hergebruiken op een ander project, komt er vaak achter dat de maat niet aansluit, de fels niet meer helemaal recht is door eerdere buigingen, of dat de coating op de zichtbare kant al inmiddels net iets anders van kleur is verweerd dan een nieuwe plaat. Rechtstreeks hergebruiken als nieuwe felsbaan is dus zelden de beste route; het staal terugbrengen in de kringloop via de staalrecycling levert meestal meer op dan het proberen te passen als tweede leven op een ander dak.
Als u overweegt een bestaand felsdak te laten demonteren, is het verstandig om vooraf te bepalen wie welke stap doet en waar de scheiding precies plaatsvindt: bij de dakdekker op de steiger, of pas bij de verwerker. Dat bepaalt namelijk voor een groot deel of de fouten die hier beschreven zijn, zich voordoen of niet. Wie dat wil uitzoeken voor zijn eigen project, vindt de verdeling van verantwoordelijkheden op de pagina over wie recycling van felsplaat op zich neemt. En wilt u weten wat er praktisch nodig is om een dak zorgvuldig te demonteren zodat deze fouten juist niet gemaakt worden, dan is dat te vinden bij [wat u nodig heeft om een felsdak te demonteren en te recyclen](/felsplaat/recycling/wat-heb-je-nodig). Voor nieuwe platen, in de juiste maat en uitvoering voor uw project, kunt u bij ons terecht: Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede. Wij denken kosteloos mee op tekening en sturen op verzoek monsters van de drie beschikbare kleuren.